मराठी

प्रेमाने केलेली कानउघाडणी

25 ऑगस्ट 2025
सामान्य काळाच्या एकविसाव्या आठवड्यातील मंगळवार
आजची वाचने

संत लुई, राजा — ऐच्छिक स्मृतिदिन

कालासांझचे संत योसेफ, धर्मगुरू — ऐच्छिक स्मृतिदिन

प्रतिमा: अ‍ॅडोबी स्टॉक

व्हिडिओ

येशू म्हणाला, “अहो शास्त्री आणि परुशी, ढोंग्यांनो, तुमचा धिक्कार असो! तुम्ही पुदिना, शेपू आणि जिरे यांचा दशांश देता, पण नियमशास्त्रातील अधिक महत्त्वाच्या गोष्टींकडे—न्याय, दया आणि निष्ठा यांकडे—दुर्लक्ष केले आहे. इतर गोष्टींकडे दुर्लक्ष न करता तुम्ही या गोष्टी आचरायला हव्या होत्या. अहो आंधळ्या वाटाड्यांनो, तुम्ही चिलट गाळून काढता, पण उंट गिळता!” मत्तय 23:23–24

काल, आज आणि उद्या या तीन दिवसांच्या वाचनांतून ख्रिस्तसभा मत्तयच्या शुभवर्तमानातील 23 वा अध्याय जवळजवळ संपूर्णपणे आपल्यासमोर ठेवते. या अध्यायात येशू शास्त्री व परुशी यांचा कठोर शब्दांत निषेध करतो. हा सामना वल्हांडण सणाच्या आठवड्यात मंदिराच्या परिसरात घडला. याच दिवसांनंतर त्याचे दुःखसहन आणि मरण ओढवले. आज आपण झावळ्यांचा रविवार म्हणून साजरा करतो, त्या दिवशी येशूने यरुशलेममध्ये विजयोत्सवी प्रवेश केला. त्यानंतरचे दिवस त्याने उपदेश करण्यात, रोग्यांना बरे करण्यात आणि धार्मिक नेत्यांच्या वाढत्या विरोधाला तोंड देण्यात घालवले. त्याने प्रथम मंदिर शुद्ध केले. नाणे बदलून देणाऱ्यांची मेजे उलथून टाकून तो म्हणाला, “माझे घर प्रार्थनेचे घर असेल, पण तुम्ही त्याची चोरांची गुहा बनवत आहात” (मत्तय 21:13). पुढील दिवसांत प्रमुख याजक, शास्त्री, हेरोदाचे समर्थक, वडीलजन आणि परुशी यांनी त्याला आव्हान दिले. येशूने प्रत्येकाला न डगमगता स्पष्ट उत्तर दिले. त्यांची मने जिंकता यावीत म्हणून त्याने त्यांना ठामपणे, पण प्रेमाने, फटकारले.

या प्रसंगी येशू शास्त्री आणि परुशी यांना दोष देतो, कारण ते बाहेरून नीतिमान दिसत असले, तरी “नियमशास्त्रातील अधिक महत्त्वाच्या गोष्टींकडे—न्याय, दया आणि निष्ठा यांकडे” त्यांनी दुर्लक्ष केले होते. ते “लुबाडणुकीने आणि भोगलालसेने भरलेले” आहेत, असे सांगून येशू त्यांच्या बाह्य भक्तीचा आणि अंतःकरणातील भ्रष्टतेचा विरोधाभास उघड करतो. पुदिना, शेपू आणि जिरे यांसारख्या अगदी किरकोळ वनस्पतींचाही दशांश देण्याची ते काटेकोर काळजी घेत; पण देवावर आणि शेजाऱ्यावर प्रेम करणे हे नियमशास्त्राचे मर्म त्यांनी दुर्लक्षित केले. आध्यात्मिक अंधत्वामुळे ते धार्मिक आचारांच्या बारीकसारीक तपशिलांत अडकले आणि त्यांनी न्याय व दया यांकडे दुर्लक्ष केले. त्यांना “आंधळे वाटाडे” म्हणत येशू त्यांच्या नेतृत्वाचे अपयश उघड करतो: ते इतरांवर ओझी लादतात, पण नीतिमान जीवनाच्या मुळाशी असलेल्या अपेक्षा स्वतः स्वीकारत नाहीत.

ही कानउघाडणी रागातून नव्हे, तर प्रेमातून येते. येशू त्यांना अंतःकरणाच्या परिवर्तनासाठी बोलावतो: बाह्य कृती खरोखर पवित्र व्हाव्यात म्हणून त्यांनी आपले हृदय शुद्ध करावे. चिलट गाळून काढायचे आणि उंट गिळायचा, या प्रतिमेतून त्यांनी कोणत्या गोष्टींना चुकीचे महत्त्व दिले होते हे ठळकपणे दिसते. आपले धार्मिक आचरण देवाच्या कृपेतून घडते की केवळ दिखाव्यासाठी किंवा सवयीने केले जाते, हे तपासण्याचे आव्हान येशू त्यांना आणि आपल्यालाही देतो. देवाशी खरोखर निष्ठावान राहण्यासाठी नियमांचे निष्ठेने पालन करणे आणि त्या आचरणाला अर्थ देणारे सद्गुण जोपासणे, या दोन्ही गोष्टी आवश्यक आहेत. या नेत्यांना जाब विचारताना येशू त्यांना दोषी ठरवण्यासाठी नव्हे, तर आपले दुःखसहन सुरू होण्यापूर्वी त्यांची अंतःकरणे जागी व्हावीत म्हणून दयेने इशारा देतो.

या प्रसंगात विशेष जाणवते ती येशूच्या कानउघाडणीची तीव्रता आणि त्याचा अढळ ठामपणा. तो त्यांना ढोंगी आणि आंधळे वाटाडे म्हणतो आणि बाहेरून स्वच्छ पण आतून घाणेरड्या असलेल्या प्याल्यांशी त्यांची तुलना करतो. ही मोघम टीका नाही, तर संदेष्ट्यांनी द्यावेत तसे नेमके इशारे आहेत. प्राचीन संदेष्ट्यांप्रमाणे येशू केवळ वरवरच्या धार्मिकतेवर समाधानी राहत नाही; तो अंतःकरणाचा प्रामाणिकपणा मागतो. आपली कृत्ये आणि त्यामागचे हेतू दोन्ही पाहणारा येशू प्रत्येक फटकारातून पश्चात्ताप करून देवाकडे वळण्याचे आवाहन करतो. दुःखाची गोष्ट म्हणजे, त्याच्या अनेक श्रोत्यांनी त्या शब्दांना आपल्या हृदयाला स्पर्श करू दिला नाही.

आज येशूच्या शब्दांचे गांभीर्य लक्षात घेऊन त्यांवर चिंतन करा. बहुतेक शास्त्री आणि परुशी यांनी त्याची कानउघाडणी स्वीकारली नसावी. तरीही त्याचे शब्द पवित्र शास्त्रात नोंदवले आहेत, जेणेकरून प्रत्येक पिढीला ते आपल्या जीवनात आचरणात आणता यावेत. हे शब्द जणू तुम्हालाच उद्देशून बोलले आहेत असे समजून ऐका. ते तुम्हाला निराश करण्यासाठी नाहीत, तर तुमचे अंतःकरण बदलण्याची प्रेरणा देण्यासाठी आहेत. आपण सर्वच बाबतींत शास्त्री आणि परुशी यांच्यासारखे नसलो, तरी आपल्या आध्यात्मिक जीवनात आपण कुठे आत्मसंतुष्ट झालो आहोत, हे पाहणे आपल्या सर्वांच्या हिताचे आहे. हे करणे कठीण वाटू शकते. पण येशूचे शब्द आपल्याला बरे करण्यासाठी आणि त्याच्या अधिक जवळ आणण्यासाठी आहेत, हे ओळखून नम्रतेने आणि विश्वासाने आपण स्वतःचे परीक्षण केले, तर ते आपल्याला देवाच्या कृपेचा अधिक खोल अनुभव घेण्याचा मार्ग दाखवते. त्याची कानउघाडणी तुमच्या अंतःकरणात रुजू द्या आणि गर्वाचे किंवा दुर्लक्षाचे अगदी लहान तणही मुळासकट उपटू द्या, जेणेकरून खरे सद्गुण फुलतील.

हे परम दयाळू प्रभू, शास्त्री आणि परुशी यांच्यावर तुझे प्रेम इतके गहिरे आणि उत्कट होते की तू त्यांना साद देण्याचे सोडले नाहीस. त्यांच्या अंतःकरणाच्या कठोरपणाला तू आव्हान दिलेस, जेणेकरून त्यांनी स्वतःला नीतिमान समजण्याचा गर्व सोडून तुझ्या कृपेने लाभणाऱ्या नीतिमत्त्वाकडे वळावे. तू प्रेमाने केलेली कानउघाडणी नम्रतेने स्वीकारण्याची आणि तिच्याप्रमाणे माझे जीवन बदलण्याची कृपा मला दे, जेणेकरून मी खरा पश्चात्ताप करून तुझ्याकडे वळावे आणि माझे अंतःकरण तुझ्या परिवर्तन घडवणाऱ्या कृपेसाठी सुपीक भूमी व्हावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

संत मोनिकाची नोव्हेना
(विशेषतः वाट चुकलेल्या मुलांसाठी ही प्रार्थना केली जाते)
१८–२६ ऑगस्ट

आजचे संत – 

संत लुई, राजा

कालासांझचे संत योसेफ, धर्मगुरू

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय