3 ऑक्टोबर 2025
सामान्य काळातील सव्विसाव्या आठवड्याचा शुक्रवार
आजची वाचने
न्यायनिवाड्याचा दिवस — लॉरेन्स ओ. पी., परवाना: CC BY-NC-ND 2.0.
येशू त्यांना म्हणाला, “धिक्कार असो तुझा, खोराझिन! धिक्कार असो तुझा, बेथसैदा! कारण तुमच्यामध्ये जी सामर्थ्यशाली कृत्ये झाली, ती सोर आणि सिदोन येथे झाली असती, तर तेथील लोकांनी गोणपाट नेसून व राखेत बसून केव्हाच पश्चात्ताप केला असता.” लूक 10:13
तुम्ही कधी गोणपाट नेसून राखेत बसला आहात का? वरील शुभवर्तमानाच्या उताऱ्यात येशू स्पष्ट करतो की, असे करणे हे त्याच्या उपदेशाला दिलेल्या प्रतिसादाचे पवित्र चिन्ह आहे. तो सांगतो की, खोराझिन आणि बेथसैदा या यहुदी नगरांत घडलेली सामर्थ्यशाली कृत्ये पाहण्याची संधी सोर आणि सिदोन या यहुदीतर नगरांतील लोकांना मिळाली असती, तर ते नक्कीच गोणपाट नेसून राखेत बसले असते.
“गोणपाट आणि राख” ही अंतःकरणातील पश्चात्ताप आणि पापाबद्दलचे दुःख व्यक्त करण्याची प्रचलित चिन्हे होती. जुन्या करारात असे अनेक प्रसंग आढळतात. उदाहरणार्थ, योनाने निनवेच्या लोकांना उपदेश केला, तेव्हा राजापासून सामान्य नागरिकापर्यंत सर्वांनी अशा रीतीने आपला पश्चात्ताप व्यक्त केला (योना 3:5–7). गोणपाट हे सहसा काळ्या शेळीच्या केसांपासून बनवलेले खरखरीत आणि अंगाला त्रास देणारे वस्त्र होते. पापातून मिळणाऱ्या खोट्या दिलाशाचा त्याग करण्याचे ते प्रतीक होते. शुद्ध करणाऱ्या अग्नीमुळे होणारी उजाड अवस्था आणि नाश यांचे प्रतीक राख होती. दर राखेच्या बुधवारी आपण सर्वजण राख स्वीकारून पश्चात्ताप करण्याची आपली इच्छा बाह्य रीतीने व्यक्त करतो. आज आपण प्रत्यक्ष गोणपाट नेसत नसलो, तरी या कृतींचे आध्यात्मिक फळ लक्षात घेणे आणि आपल्या काळात त्याच भावनेने कसे वागता येईल याचा विचार करणे चांगले आहे. आज तुम्ही कोणत्या रीतीने गोणपाट नेसून राखेत बसू शकता? पापापासून दूर होऊन शुभवर्तमानाकडे वळण्याची तुमची इच्छा उघडपणे व्यक्त करण्यासाठी तुम्ही कोणती ठोस कृती करू शकता?
या प्रश्नाचे योग्य उत्तर देण्यासाठी सर्वप्रथम हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की, पापापासून दूर वळणे ही केवळ वैयक्तिक आणि अंतःकरणात घडणारी कृती नसावी; ती आपल्या वागण्यातून इतरांनाही दिसली पाहिजे. पापामुळे केवळ आपले स्वतःचेच नुकसान होत नाही, तर कमी-अधिक प्रमाणात इतरांचेही नुकसान होते. म्हणून तुमच्या पापामुळे इतरांचे नुकसान झाले आहे हे स्पष्ट असेल, तर केवळ देवासमोर पश्चात्ताप करणे पुरेसे नाही. तुमचा पश्चात्ताप आणि तुम्हाला झालेले दुःख इतरांनाही दिसेल, अशा रीतीने तुम्ही तो व्यक्त केला पाहिजे.
मग आज तुम्ही गोणपाट नेसून व राखेत बसून पश्चात्ताप कसा करू शकता? असे करण्याचे अनेक मार्ग आहेत. अशा कृतीत महत्त्वाचे हे आहे की, तुम्हाला तुमच्या पापाबद्दल दुःख आहे आणि तुम्ही स्वतःमध्ये बदल घडवण्याचा प्रयत्न करत आहात, हे इतरांना स्पष्ट दिसावे. तुम्ही एखाद्या व्यक्तीविरुद्ध गंभीर पाप केले असेल, तर तुमच्या अंतःकरणातील पश्चात्ताप त्या पापाच्या गांभीर्याला साजेसा असला पाहिजे आणि तो व्यक्त करणारी बाह्य कृतीही तितकीच समर्पक असली पाहिजे.
ज्यांच्याविरुद्ध तुम्ही पाप केले आहे, त्यांच्यासमोर तुम्हाला झालेल्या दुःखाचे चिन्ह म्हणून “गोणपाट नेसून राखेत बसणे” उघडपणे व्यक्त करण्यासाठी देव तुम्हाला कोणती ठोस पावले उचलायला बोलावत आहे, यावर आज चिंतन करा. उदाहरणार्थ, राग हे तुमचे पाप असेल आणि त्या रागामुळे तुम्ही एखाद्या व्यक्तीला वारंवार दुखावले असेल, तर केवळ देवासमोर पश्चात्ताप करू नका; तुम्हाला झालेल्या दुःखाची जाणीव त्या व्यक्तीलाही होईल, अशा कृतींचा विचार करा. कदाचित त्या व्यक्तीची एखाद्या ठोस मार्गाने सेवा करा. किंवा तुम्हाला खरोखर वाईट वाटते हे दाखवण्यासाठी उपवासासारखी प्रायश्चित्ताची कृती उघडपणे करा. प्रेमाने केलेली आणि इतरांना दिसणारी सत्कृत्ये, सेवा, प्रार्थना, सार्वजनिक प्रायश्चित्त आणि अशा इतर कृतींतून आज तुम्ही आध्यात्मिक अर्थाने आणि प्रत्यक्ष आचरणातही “गोणपाट नेसून राखेत बसू” शकता.
हे माझ्या दयाळू प्रभू, तू मला माझ्या पापांचा दररोज पश्चात्ताप करायला आणि तो पश्चात्ताप “गोणपाट नेसून राखेत बसण्यासारख्या” बाह्य चिन्हांनी व्यक्त करायला बोलावतोस. माझ्या पापांबद्दल खरा? अनुताप वाटण्याची कृपा मला दे आणि तुझ्या दयेवर विश्वास ठेवून मनापासून पश्चात्ताप करण्यास मला मदत कर. असे करताना स्वतःला नम्र करण्यास आणि ज्यांच्याविरुद्ध मी पाप केले आहे त्यांच्यासमोर माझा खेद कृतीतून व्यक्त करण्यास मला मार्गदर्शन कर. या नम्र कृतीने आमच्या नात्यांतील जखमा भरून येवोत आणि तुझ्यामध्ये आमच्यात एकी नांदो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन


