मराठी

पवित्र दुःखातून प्रकटणारी दया

16 फेब्रुवारी 2026
सामान्य काळातील सहाव्या आठवड्याचा सोमवार
आजची वाचने

परुश्यांमध्ये ख्रिस्त — चित्रकार: याकोब योर्डान्स

व्हिडिओ

परुशी पुढे आले आणि येशूशी वाद घालू लागले. त्याची परीक्षा पाहण्यासाठी त्यांनी त्याच्याकडे स्वर्गातून एखादे चिन्ह मागितले. त्याने अंतःकरणाच्या अगदी खोलातून उसासा टाकला आणि म्हटले, “ही पिढी चिन्ह का मागते? आमेन, मी तुम्हांला सांगतो, या पिढीला कोणतेही चिन्ह दिले जाणार नाही.” मार्क 8:11–12

परुश्यांची संशयी वृत्ती, त्यांचा विरोध आणि त्यांच्या लबाड्या यांतून एक दुःखद वास्तव दिसते: त्यांनी आपली अंतःकरणे कृपेसाठी बंद केली होती. मशीहाच्या आगमनाने सर्वप्रथम त्यांनीच आनंदित व्हायला हवे होते; पण तेच येशूचे सर्वांत कट्टर टीकाकार आणि त्याचा छळ करणारे बनले. त्यांनी येशूला नाकारले, यावरून दिसते की गर्व आणि अंतःकरणाचा कठोरपणा यांमुळे नियमशास्त्र व संदेष्ट्यांची शिकवण यांची उत्तम जाण असलेल्यांनाही सत्य दिसेनासे होऊ शकते. धार्मिक नेते म्हणून त्यांना लाभलेल्या विशेष स्थानामुळे मशीहाला ओळखण्याची आणि इतरांना त्याच्याकडे नेण्याची त्यांची जबाबदारी अधिक होती. त्यामुळे त्यांनी त्याला नाकारणे आणखी दुःखद ठरते.

आपली अंतःकरणे कृपेसाठी खुली आहेत हे दाखवण्याऐवजी त्यांनी आणखी एका चिन्हाची मागणी केली. येशूने तर यापूर्वीच असंख्य चिन्हे दाखवली होती: त्याने रोग्यांना बरे केले, दुष्ट आत्म्यांना घालवले, अधिकारवाणीने शिकवले आणि चमत्काराने जनसमुदायाला भोजन दिले. या कार्यांतून दैवी सामर्थ्य प्रकट झाले, मशीहाविषयीच्या भविष्यवाण्या पूर्ण झाल्या आणि येशू हाच वचन दिलेला तारणारा आहे हे उघड झाले.

येशूची अधिकारवाणीने दिलेली शिकवण श्रद्धावानांच्या अंतःकरणाला खोलवर भिडली. त्याच्या शब्दांनी आणि कार्यांनी त्यांची अंतःकरणे उजळली आणि तो दैवी आहे याची त्यांना खात्री पटली. आणखी एका चिन्हाची परुश्यांनी केलेली मागणी ही श्रद्धेची कृती नव्हती; उलट, समोर उभ्या असलेल्या सत्याला स्वीकारण्यास त्यांनी दिलेला हट्टी नकार त्यातून दिसून आला.

येशूने परुश्यांना कसा प्रतिसाद दिला? “त्याने अंतःकरणाच्या अगदी खोलातून उसासा टाकला…” ही एक पवित्र प्रतिक्रिया आहे. त्याने असा खोल उसासा रागातून किंवा गर्वातून नव्हे, तर प्रेमातून टाकला. “उसासा टाकणे” म्हणजे पवित्र दुःख व्यक्त करणे: “जे शोक करतात ते धन्य…” (मत्तय 5:4 RSVCE). आपले असो किंवा इतरांचे, प्रत्येक पाप पाहून आपल्याला पवित्र दुःख वाटले पाहिजे. पण हट्टाने केलेल्या पापाचे दुःख आपल्याला सर्वांत खोलवर जाणवले पाहिजे. हट्टीपणामुळे आपली पापे आपल्याला दिसेनाशी होतात. आपण आपल्या कृतींचे समर्थन करू लागतो किंवा सबबी शोधतो, आणि आपल्याला पश्चात्ताप करून देवाकडे वळण्याची गरज आहे हेच आपल्या लक्षात येत नाही. हट्टाने केलेले पाप गंभीर असेल, तर आत्मा अत्यंत दयनीय अवस्थेत राहतो.

पवित्र दुःखाचा आदर्श घालून देत येशू आपल्याला शिकवतो की ज्यांची अंतःकरणे अशीच कठोर झाली आहेत, त्यांना आपण कसा प्रतिसाद द्यावा. त्यांची वागणूक आपण मनाला लावून घेऊ नये. त्याऐवजी, त्यांच्या पापाची वेदना आपण सहानुभूतीने अनुभवली पाहिजे. आपण देऊ शकणारा हा सर्वांत प्रेमळ प्रतिसाद आहे. कारण आपले पवित्र दुःख त्यांच्या आत्म्याची अवस्था दाखवणारा आरसा बनते. त्यातून त्यांना आपली आध्यात्मिक गरज ओळखण्याचे आणि दयेसाठी देवाकडे वळण्याचे आमंत्रण मिळते.

पवित्र दुःख अनुभवून ते व्यक्त करण्याबरोबरच येशू असेही जाहीर करतो: “या पिढीला कोणतेही चिन्ह दिले जाणार नाही.” यात येशू हट्ट धरत नाही. परुश्यांचे मनपरिवर्तन व्हावे आणि त्यांनी त्याच्यावर श्रद्धा ठेवावी, यासाठी त्यांना आवश्यक असलेले प्रकटीकरण देण्याचेही तो नाकारत नाही. उलट, तो याच्या अगदी विरुद्ध करतो. येशूवर श्रद्धा ठेवण्यासाठी परुश्यांना जे काही आवश्यक होते ते सर्व त्यांना आधीच मिळाले होते. आणखी चिन्हे देण्यास नकार देऊन येशूने त्यांना त्यांच्या अंतःकरणातील कठोरपणाला सामोरे जायला लावले आणि त्याने त्यांच्यामध्ये आधीच केलेल्या सेवाकार्याच्या आधारे त्याच्यावर श्रद्धा ठेवण्याचे आमंत्रण दिले. कृपा स्वीकारण्यास तयार असलेल्या अंतःकरणांतूनच खरी श्रद्धा उदयास येते.

येशू “त्यांना सोडून गेला” (मार्क 8:13), हीसुद्धा दयेची एक कृती आहे. त्यांना सोडून जाण्यातून येशूने त्यांच्या आत्म्यांची खरी आध्यात्मिक अवस्था दाखवली: त्यांच्या अंतःकरणाच्या कठोरपणामुळे देव त्यांच्याठायी उपस्थित नव्हता. येशू निघून गेल्यामुळे परुश्यांना आपण त्याला का नाकारले यावर विचार करण्याची संधीही मिळाली. कदाचित त्यातून त्यांच्या भावी पश्चात्तापाची बीजे पेरली गेली असतील. त्याला नाकारण्याचा त्यांचा निर्णय त्याच्या दयाळू हृदयाला दुःख देणारा होता, तरीही त्यांना सोडून जाताना येशूने त्याला नाकारण्याच्या त्यांच्या स्वातंत्र्याचा आदर केला. न्याय करतानाही देवाची दया नेहमी कार्यरत असते आणि पाप्यांना त्याच्याकडे परत येण्याचे आमंत्रण देते.

आज येशूच्या दयाळू हृदयावर चिंतन करा. आपल्या गरजांनुसार देवाची दया निरनिराळ्या प्रकारे प्रकट होते. कधी ती कोमल असते आणि धीर देते, विशेषतः जेव्हा अंतःकरणे पश्चात्तापी आणि नम्र असतात. तर कधी ती आपल्या आणि इतरांच्या पापांबद्दल सहानुभूतीने शोक करते. आपल्या जीवनात देवाची दया मागा. मग इतरांना ज्या प्रकारे तिची गरज आहे, त्या प्रकारे ती त्यांच्यापर्यंत पोहोचवण्याचे साधन बनण्याचा निश्चय करा आणि त्यांना पश्चात्ताप व श्रद्धेकडे बोलवा.

हे येशूच्या परम दयाळू हृदया, तुझी करुणा अपार आहे आणि तुझी सहानुभूती अगाध आहे. मला जशी गरज आहे तशी तुझी दया माझ्यावर भरभरून ओत आणि इतरांपर्यंत तुझी दया पोहोचवण्यासाठी माझा साधन म्हणून उपयोग कर. सर्वांना आपली पापे दिसोत, आणि त्यांनी निर्मळ अंतःकरणाने पश्चात्ताप करून तुझ्यावर श्रद्धा ठेवावी. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

प्रायश्चित्तकाळासाठी उपयुक्त साहित्य

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

आजचे संत आणि सण

मिस्साच्या वाचनांचे पर्याय