27 फेब्रुवारी 2026
प्रायश्चित्तकाळाच्या पहिल्या आठवड्यातील शुक्रवार
आजची वाचने
नारेकचे संत ग्रेगरी, मठाधिपती आणि चर्चचे धर्माचार्य — ऐच्छिक स्मृतिदिन
प्रतिमा सौजन्य: अडोबी स्टॉक
येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला, “मी तुम्हांला सांगतो, तुमचे नीतिमत्त्व शास्त्री आणि परुशी यांच्या नीतिमत्त्वापेक्षा अधिक नसेल, तर तुम्ही स्वर्गराज्यात प्रवेश करणार नाही.” मत्तय 5:20
कल्पना करा की एका पत्नीने आपल्या पतीला सुपरमार्केटमध्ये जाऊन एक पौंड बटाटे उचलायला सांगितले. तिच्या शब्दांचा त्याने अक्षरशः अर्थ घेतला. तो दुकानात गेला, त्याला एक पौंड बटाटे सापडले, त्याने ते उचलले, पुन्हा जागेवर ठेवले आणि तो घरी परतला. पत्नीने बटाटे कुठे आहेत असे विचारल्यावर त्याने सांगितले की ते अजून दुकानातच आहेत. गोंधळून तिने विचारले, “मग ते घरी का आणले नाहीस?” तो म्हणाला, “तू मला फक्त ते ‘उचलायला’ सांगितलं होतंस.”
हे उदाहरण गमतीशीर वाटेल, पण सूचना पाळण्याबाबतची एक महत्त्वाची गोष्ट त्यातून स्पष्ट होते. काटेकोरपणे पाहता, पतीने सांगितल्याप्रमाणे केले असेल, पण त्या विनंतीमागचा खरा हेतू त्याला समजला नाही. त्याचप्रमाणे, येशूच्या काळातील शास्त्री आणि परुशी देवाच्या नियमशास्त्रातील शब्द काटेकोरपणे पाळत असत, पण त्यामागचा भावार्थ अनेकदा त्यांच्या लक्षात येत नसे.
आजच्या शुभवर्तमानात येशू थेट याच मुद्द्याकडे लक्ष वेधतो. देवाने मोशेद्वारे दिलेल्या नियमशास्त्राचा सारांश दहा आज्ञांत होता. पण त्या आज्ञांचा अधिक खोल अर्थ उलगडून सांगण्यासाठी येशू आला. उदाहरणार्थ, “खून करू नकोस” या आज्ञेचा खरा अर्थ तो स्पष्ट करतो.
वरवर पाहता असे वाटू शकते की जोपर्यंत तुम्ही प्रत्यक्ष कोणाचा खून करत नाही, तोपर्यंत तुम्ही दोषी नाही. पण ही आज्ञा खुनाच्या कृत्यापुरती मर्यादित नाही, हे येशू दाखवून देतो. मनात किंवा बाह्य वर्तनात घडणाऱ्या, खुनाइतक्या गंभीर नसलेल्या पापांनाही ही आज्ञा मनाई करते, हे तो स्पष्ट करतो.
या आज्ञेशी संबंधित पापाच्या तीन पातळ्या येशू दाखवतो. पहिली म्हणजे राग. राग ही मनातली वृत्ती आहे; या तिन्ही पापांपैकी ते सर्वांत कमी गंभीर आहे. त्याची सुरुवात एखाद्याला मनात दोष देण्याने किंवा त्याचा धिक्कार करण्याने होते आणि त्यातून अनेकदा रागाची भावना निर्माण होते. भावना स्वतः पाप नाहीत; पण घाईघाईने कोणाला दोषी ठरवल्यामुळे किंवा त्याच्याविषयी तुच्छता बाळगल्यामुळे राग मनात रुजू देणे हे पाप आहे, मग पुढे आपल्या हातून कोणतीही कृती झाली नाही तरी. जो मनात राग बाळगतो, त्याला “न्यायासनासमोर उत्तर द्यावे लागेल,” असा इशारा येशू देतो.
पापाची दुसरी पातळी बोलण्यात प्रकट होते, विशेषतः एखाद्याला राका असे म्हणण्यात. हा अरामी भाषेतील अपमानास्पद शब्द आहे. एखाद्याला डोक्यात काही नसलेला किंवा कवडीमोल ठरवण्यासाठी तो वापरला जातो. अशा अपमानातून मनातला राग व्यक्त होतो. त्या व्यक्तीबद्दलची अधिक खोल तुच्छता त्यातून दिसते आणि देवाच्या दृष्टीने त्या व्यक्तीचे जे मोल आहे, ते आपण ओळखत नाही हेही त्यातून स्पष्ट होते. एखाद्याशी असे बोलणे म्हणजे देवाचे अपत्य म्हणून त्या व्यक्तीला असलेल्या प्रतिष्ठेचा आदर न करणे. हे पाप करणाऱ्यांना “यहुदी महासभेसमोर उत्तर द्यावे लागेल,” असा इशारा येशू देतो. म्हणजेच, देव तर त्यांच्याकडून जाब मागेलच; पण त्यांनी पश्चात्ताप केला नाही, तर कुटुंबीयांना, मित्रांना किंवा चर्चलाही बंधुभावाने त्यांची चूक त्यांना दाखवून द्यावी लागू शकते.
येशू सांगतो त्यानुसार, “अरे मूर्खा!” असे एखाद्याला म्हणणे हा सर्वांत गंभीर अपराध आहे. बायबलच्या संदर्भात एखाद्याला मूर्ख म्हणणे हा केवळ अपमान नाही; तो त्या व्यक्तीच्या चारित्र्याचा धिक्कार आहे. पवित्र शास्त्रात मूर्ख म्हणजे देवाला नाकारणारी आणि अनैतिक जीवन जगणारी व्यक्ती. स्तोत्र 14:1 मध्ये म्हटल्याप्रमाणे, “मूर्ख आपल्या मनात म्हणतो, ‘देव नाही.’” म्हणून एखाद्याला मूर्ख म्हणणे म्हणजे त्याच्या आत्म्याचा न्याय करणे आणि देवाच्या कृपेपासून तुटलेल्या व्यक्तीसारखे त्याला लेखणे. येशूचा इशारा कठोर आहे: अशा रीतीने इतरांना दोषी ठरवणारे “गेहेन्नाच्या अग्नीच्या शिक्षेस पात्र ठरतील.”
या आज्ञेचा आणि इतर आज्ञांचा अधिक खोल अर्थ येशू कसा उलगडून सांगतो, यावर आज चिंतन करा. प्रायश्चित्तकाळ हा पापापासून दूर वळून पुन्हा देवाकडे येण्याचा काळ आहे. रागावर मात करणे तुम्हाला कठीण जात असेल, तर त्याची मुळे तपासा. घाईघाईने इतरांना दोषी ठरवण्याची वृत्ती त्याच्या मुळाशी असेल, तर देवाची दया मागा आणि शांती मिळवण्यासाठी पश्चात्ताप करून देवाकडे वळा. दोष काढणाऱ्या किंवा धिक्कार करणाऱ्या शब्दांनी तुम्ही इतरांना दुखावले असेल, विशेषतः त्यांच्या नैतिक चारित्र्याचा न्याय केला असेल, तर हे गंभीर पाप पापस्वीकारात कबूल करा आणि देवच एकमेव न्यायाधीश आहे हे लक्षात ठेवा. देवाच्या नियमशास्त्रातील केवळ शब्द पाळण्याचा नव्हे, तर त्यामागच्या भावार्थानुसार जगण्याचाही प्रयत्न करा. मग तुमचे जीवन विपुल फळ देईल.
हे माझ्या सौम्य आणि नम्र प्रभू, तू दयाळू आहेस, तसाच न्यायीही आहेस. आज मी तुझ्या दयेकडे वळतो. मला क्षमा कर आणि रागाच्या पापावर व त्यासोबत येणाऱ्या सर्व गोष्टींवर मात करण्यासाठी मला कृपा दे. इतरांना दोषी ठरवणाऱ्या विचारांपासून मला मुक्त कर आणि तुझ्या दयाळू हृदयाने इतरांवर प्रेम करायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
नवव्या दिवसाची चिंतने:
वाळवंटात 40 दिवस & क्रुसाजवळ 40 दिवस
प्रायश्चित्तकाळासाठी उपयुक्त साहित्य
प्रायश्चित्तकाळासाठी पवित्र शास्त्रावर आधारित चिंतने
आजचे संत – नारेकचे संत ग्रेगरी, मठाधिपती आणि चर्चचे धर्माचार्य




