18 जून 2026
सामान्य काळातील अकराव्या आठवड्याचा गुरुवार
आजची वाचने

येशूचे जीवन, विल्यम ब्रॅसी होल यांची कलाकृती
येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला, “प्रार्थना करताना परधर्मीयांसारखी निरर्थक बडबड करू नका. पुष्कळ शब्द वापरल्याने आपली प्रार्थना ऐकली जाईल, असे त्यांना वाटते. त्यांच्यासारखे होऊ नका. तुम्ही मागण्यापूर्वीच तुम्हाला कशाची गरज आहे हे तुमच्या पित्याला ठाऊक आहे. तुम्ही अशी प्रार्थना करा: ‘हे आमच्या स्वर्गातील पित्या, तुझे नाव पवित्र मानले जावो…’” मत्तय 6:7–9
येशूच्या काळातील अनेक परधर्मीयांना असे वाटत असे की निव्वळ हट्टाने, लांबलचक मंत्रोच्चारांनी किंवा निरर्थक पुनरुक्तीने ते देवतांना आपल्या इच्छेप्रमाणे वागायला लावू शकतात. याउलट, येशू शिकवतो की खरी प्रार्थना म्हणजे पित्याच्या प्रेमळ काळजीवर भरवसा ठेवणे, त्याच्यावर दबाव आणणे नव्हे. ख्रिस्ती प्रार्थनेचा हेतू देवाला आपल्या मनासारखे करायला लावणे हा नाही, तर आपले अंतःकरण त्याच्या इच्छेशी एकरूप करणे हा आहे.
संत थॉमस अक्विनास प्रभूच्या प्रार्थनेचा गहन अर्थ उलगडून सांगतात: “प्रार्थनेत आपण आपल्या इच्छा देवासमोर व्यक्त करतो. म्हणून ज्या गोष्टींची इच्छा करणे योग्य आहे, त्याच आपण मागाव्यात. आपण ज्यांची इच्छा करायला हवी अशा सर्व गोष्टी प्रभूच्या प्रार्थनेत आहेत; इतकेच नव्हे, तर त्या योग्य क्रमाने मांडल्या आहेत. अशा रीतीने ही प्रार्थना केवळ आपल्या विनंत्यांनाच नव्हे, तर आपल्या अंतःकरणालाही घडवते” (सुम्मा थेओलॉजिए, II-II, 83.9).
संत थॉमस यांच्या मते, मनाला सत्य उमगते तेव्हा प्रार्थनेची सुरुवात होते. जे चांगले आहे ते निवडण्याआधी आणि त्याची इच्छा करण्याआधी, देवाच्या दृष्टीने खरोखर चांगले काय आहे हे आपण ओळखले पाहिजे. म्हणूनच प्रभूच्या प्रार्थनेतील पहिल्या तीन विनंत्यांचे केंद्र आपल्या गरजा नसून देवाचा महिमा हे सर्वोच्च कल्याण आहे:
- “तुझे नाव पवित्र मानले जावो” या शब्दांतून आपण अशी इच्छा व्यक्त करतो की देवाचे पावित्र्य आपल्या अंतःकरणात ओळखले जावे, त्याचा आदर केला जावा आणि आपल्या साक्षीद्वारे जगालाही ते कळावे.
- “तुझे राज्य येवो” ही विनंती आहे की देवाची सत्ता आपल्या अंतःकरणात प्रस्थापित व्हावी आणि काळाच्या शेवटी त्याचे राज्य पूर्णत्वास यावे.
- “जशी स्वर्गात तशी पृथ्वीवरही तुझी इच्छा पूर्ण होवो” या शब्दांत आपण विनंती करतो की आपली इच्छा केवळ देवाच्या दिव्य इच्छेशी जुळावी आणि स्वर्गातील संत व देवदूत जसे त्याचे आज्ञापालन करतात, तसे करण्याचा आपण प्रयत्न करावा.
मनाला सत्य उमगल्यावर, देवाच्या कृपेने आपण ते इच्छापूर्वक स्वीकारले पाहिजे. सुरुवातीला आपण अनेकदा कर्तव्य म्हणून या विनंत्या करतो. पण कृपेने आपली इच्छाशक्ती बळकट होत जाते, तसतशा त्या आपल्याला प्रिय वाटू लागतात. मग देवाच्या सत्याला पुन्हा पुन्हा ‘हो’ म्हणण्याची निवड केल्याने आपल्या इच्छांना योग्य क्रम लागतो आणि आपल्यात चांगल्या सवयी, म्हणजेच सद्गुण, रुजतात. देवाचा महिमा प्रथम साधण्याचा प्रयत्न केल्यानंतर आपण आपल्या गरजांकडे वळतो आणि शाश्वत ज्ञानाच्या प्रकाशात आपण पूर्णपणे त्याच्यावर अवलंबून आहोत हे मान्य करतो:
- “आमची रोजची भाकर आज आम्हाला दे” या शब्दांत आपण शरीराच्या उदरनिर्वाहासाठी आवश्यक असलेल्या गोष्टींची आणि पवित्र युखरिस्ताद्वारे मिळणाऱ्या आध्यात्मिक पोषणाची इच्छा व्यक्त करतो. आपले अंतःकरण बदलत जाते, तशी आपल्याला केवळ ऐहिक अन्नाची नव्हे, तर जीवनाची भाकर असलेल्या स्वतः ख्रिस्ताची भूक लागते.
- “जशी आम्ही आमच्याविरुद्ध अपराध करणाऱ्यांना क्षमा करतो, तशी आमच्या अपराधांची आम्हाला क्षमा कर” ही देवाच्या दयेसाठी केलेली विनंती आहे. आपल्याला क्षमा मिळण्याची आशा असेल, तर आपणही सर्वांना क्षमा केली पाहिजे, हे ती आपल्याला शिकवते. कालांतराने कृपेमुळे सूड घेण्यापेक्षा दया दाखवावी असे आपल्याला अधिक वाटू लागते, आणि आपल्या अंतःकरणात देव व शेजारी यांच्यावरील प्रेम वाढते.
- “आम्हाला मोहात पडू देऊ नकोस” या विनंतीत आपण पापाकडे नेऊ शकणारे प्रसंग टाळण्यासाठी देवाची मदत मागतो. आपण कृपेत जितके वाढतो, तितके पापाकडे ओढले जाण्याऐवजी आपल्याला त्याचा अधिक तिटकारा वाटू लागतो.
- “आम्हाला वाईटापासून सोडव” ही शेवटची आणि सर्वांत व्यापक विनंती आहे. पाप, सैतान आणि देवापासून आपल्याला दूर करणाऱ्या सर्व गोष्टी, अशा प्रत्येक वाईटापासून मुक्ती मिळावी, अशी ही याचना आहे. येथे इच्छेचे शुद्धीकरण सर्वोच्च पातळीला पोहोचते. सर्व वाईटापासून मुक्त होऊन देवाशी अंतिम ऐक्य साधण्याची आस आत्म्याला लागते, आणि या शुद्ध झालेल्या इच्छेद्वारे त्याला ते ऐक्य प्राप्त होते.
आज या परिपूर्ण प्रार्थनेवर चिंतन करा. प्रत्येक विनंतीवर मनन करा आणि तिच्या प्रत्येक शब्दाला तुमचे मन, इच्छाशक्ती आणि इच्छा घडवू द्या. ही प्रार्थना सावकाश आणि लक्षपूर्वक म्हणा. कृपेला तुमचे मन उजळू द्या, तुमची इच्छाशक्ती बळकट करू द्या आणि तुमच्या भावभावनांत परिवर्तन घडवू द्या. सुरुवातीला हे शब्द म्हणताना त्यांचा भाव तुम्हाला पूर्णपणे जाणवला नाही, तरी प्रार्थना करत राहा आणि कृपेला तुमच्यात कार्य करू द्या. मग प्रार्थनेत तुम्ही जे मागता ते तुम्हाला खरोखर प्रिय होईल, आणि तुम्ही योग्य ते इच्छाल, पूर्ण भरवसा ठेवाल आणि मनापासून प्रेम कराल.
हे आमच्या स्वर्गातील पित्या, तुझे नाव पवित्र मानले जावो. तुझे राज्य येवो. जशी स्वर्गात तशी पृथ्वीवरही तुझी इच्छा पूर्ण होवो. आमची रोजची भाकर आज आम्हाला दे. जशी आम्ही आमच्याविरुद्ध अपराध करणाऱ्यांना क्षमा करतो, तशी आमच्या अपराधांची आम्हाला क्षमा कर. आम्हाला मोहात पडू देऊ नकोस, पण आम्हाला वाईटापासून सोडव. आमेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन




