मराठी

वांझपणापासून स्तुतीपर्यंत

24 जून 2026

संत योहान बाप्तिस्ता यांच्या जन्माचा महोत्सव

आजची वाचने

त्याचे नाव योहान आहे, कलाकार: लॉरेन्स ओपी, CC BY-NC-ND 2.0.

व्हिडिओ

आठव्या दिवशी ते बाळाची सुंता करण्यासाठी आले. त्याच्या वडिलांचे नाव जखऱ्या होते, म्हणून ते बाळाचेही नाव जखऱ्या ठेवणार होते. पण त्याच्या आईने उत्तर दिले, “नाही. त्याचे नाव योहान ठेवायचे.” ते तिला म्हणाले, “तुझ्या नातेवाइकांपैकी कोणाचेही हे नाव नाही.” मग त्यांनी त्याच्या वडिलांना खुणांनी विचारले की बाळाचे नाव काय ठेवावे अशी त्यांची इच्छा आहे. त्यांनी एक पाटी मागितली आणि त्यावर लिहिले, “त्याचे नाव योहान आहे.” तेव्हा सर्वांना आश्चर्य वाटले. लूक 1:59–63

ख्रिस्तसभा केवळ तीन जन्मदिवस उपासनाविधीत सण म्हणून साजरे करते. त्यांपैकी एक म्हणजे संत योहान बाप्तिस्ताच्या जन्माचा महासण; उर्वरित दोन म्हणजे येशूचा आणि धन्य कुमारी मरियेचा जन्मदिवस. या अपूर्व सन्मानातून तारणाच्या इतिहासातील संत योहानची अनन्य भूमिका दिसून येते. प्रभूचा मार्ग तयार करणारा तो अग्रदूत होता. योहानच्या जन्माशी निगडित तीन गहन रहस्ये आपल्याला चिंतनासाठी आमंत्रण देतात.

पहिले रहस्य असे की, एलिझाबेथ अनेक वर्षे निःसंतान होती. मूल होण्याचे वय उलटून गेल्यावर ती वृद्धापकाळी गर्भवती झाली. देवाने स्वतः हस्तक्षेप केल्याचे हे त्याने जाणीवपूर्वक दिलेले चिन्ह होते आणि त्याच्या सामर्थ्याची व दयेची साक्षही होती. सारेलाही वृद्धापकाळी इसहाकाचा गर्भ राहिला, तेव्हा असाच चमत्कार घडला होता, हे आठवा. आध्यात्मिक दृष्टीने एलिझाबेथ पापाच्या वांझपणात अडकलेल्या इस्राएलचे आणि समस्त मानवजातीचे प्रतिनिधित्व करते. तिच्या वांझ गर्भाशयातून जीवनाला जन्म देऊन देव दाखवतो की, जिथे मानवी प्रयत्न निष्फळ ठरतात, तिथेही तो नवे जीवन निर्माण करू शकतो.

दुसरे रहस्य योहानच्या नामकरणात दिसते. त्याच्या जीवनाला आणि कार्याला दिशा देणारा पुढाकार देवाचाच होता, हे त्याला दिलेल्या नावावरून स्पष्ट होते. बायबलच्या परंपरेत नावांना खोल अर्थ असतो. त्यांतून अनेकदा एखादी व्यक्ती कोण आहे आणि तिच्या जीवनाची दिशा काय असेल, हे उलगडते. ‘योहान’ या नावाचा अर्थ ‘प्रभू कृपाळू आहे’ असा होतो. हे नाव त्याच्या आईवडिलांनी निवडले नव्हते; त्याचा गर्भ राहण्यापूर्वीच गाब्रिएल प्रमुख देवदूताने ते जाहीर केले होते (पाहा लूक 1:13). एलिझाबेथ आणि जखऱ्या देवाने दिलेलेच नाव ठेवण्याचा आग्रह धरतात. यातून ते मानवी रूढीपेक्षा देवाने प्रकट केलेल्या वचनाला प्राधान्य देऊन त्याचे आज्ञापालन करतात. ‘तुमच्या नातेवाइकांपैकी कोणाचेही हे नाव नाही,’ या त्यांच्या नातेवाइकांच्या उद्गारांतून त्यांचा संभ्रम दिसतो आणि हा जन्म मानवी अपेक्षांच्या चौकटीत बसत नाही, हे स्पष्ट होते. वडिलांचे नाव किंवा वारसा पुढे चालवणे हे योहानचे कार्य नव्हते. मशीहाचा मार्ग तयार करण्यासाठीच त्याला पूर्णपणे वेगळे केले होते. यात प्रत्येक ख्रिस्ती व्यक्तीसाठी एक धडा आहे: आपली खरी ओळख आणि आपल्याला सोपवलेले कार्य यांचा उगम लौकिक वंशपरंपरेत किंवा मानवी रूढींमध्ये नाही. देव स्वतःच्या इच्छेने आणि कृपेने आपल्याला बोलावतो आणि त्याच्या या पाचारणातून आपल्याला ती ओळख आणि ते कार्य मिळते.

शेवटी, देवाने लादलेल्या अनेक महिन्यांच्या मौनानंतर जखऱ्याला पुन्हा बोलता येणे, हे श्रद्धेने शंकेवर मिळवलेल्या विजयाचे प्रभावी चिन्ह आहे. देवदूताने दिलेल्या संदेशावर सुरुवातीला विश्वास न ठेवल्यामुळे जखऱ्याची वाचा गेली होती (पाहा लूक 1:20). एलिझाबेथच्या गर्भारपणात तो मौनात राहिला. त्या मौनात त्याने चिंतन केले असेल, पश्चात्तापाने देवाकडे वळला असेल आणि देवावर अधिक भरवसा ठेवायला शिकला असेल. ‘त्याचे नाव योहान आहे,’ असे लिहून त्याने देवाची आज्ञा मान्य केली, तेव्हाच त्याची जीभ मोकळी झाली. वाचा परत मिळताच त्याने सर्वप्रथम देवाचा धन्यवाद केला. यातून त्याचे हृदय शुद्ध झाले होते आणि त्याच्यात परिवर्तन घडले होते, हे दिसून आले. जखऱ्याची जीभ मोकळी होण्यात त्याचा पुत्र योहान याच्या संदेष्ट्याच्या वाणीची पूर्वझलक दिसते. पुढे योहान वाळवंटात मोठ्याने हाक देऊन इस्राएलला पश्चात्ताप करून देवाकडे वळण्याचे आवाहन करणार होता. आध्यात्मिक दृष्टीने यातून आपल्याला याचीही आठवण होते की देवाची खरी स्तुती नम्र झालेल्या आणि त्याच्या इच्छेला आज्ञाधारक असलेल्या हृदयांतून उमटते.

आज संत योहान बाप्तिस्ताच्या जन्माचा महासण साजरा करताना, तारणाच्या इतिहासातील योहानच्या अनन्य भूमिकेवर तर चिंतन कराच; पण आपल्या स्वतःच्या जीवनात देव कशा प्रकारे कार्य करू इच्छितो, यावरही विचार करा. श्रद्धेच्या वाटचालीत निष्फळपणा किंवा कोरडेपणा जाणवत असेल, तर योहानच्या चमत्कारिक जन्मातून आशा घ्या. जे निर्जीव भासते, त्यातूनही देव नवे जीवन निर्माण करू शकतो. योहानच्या नावातून देवाची कृपाळुता प्रकट झाली. त्याप्रमाणेच तुमच्या अंतःकरणात कार्य करणाऱ्या त्याच्या दयेवर भरवसा ठेवण्यास तुम्हालाही बोलावले आहे. जखऱ्या आपल्या मूक दुःखातून आज्ञापालन करायला शिकला आणि त्याची श्रद्धा अधिक दृढ झाली. त्याचप्रमाणे, इतरांच्या नजरेस न पडणाऱ्या ज्या परीक्षा तुम्हाला सोसाव्या लागतात, त्या तुम्ही स्वीकाराव्यात अशी प्रार्थना करा. त्या परीक्षांतून तुमचे हृदय शुद्ध होऊ द्या, म्हणजे नव्या आनंदाने देवाच्या चांगुलपणाची घोषणा करण्यास तुम्ही तयार व्हाल.

हे ज्ञान आणि प्रेमाच्या प्रभू, आमच्या तारणासाठीची तुझी योजना परिपूर्ण आहे आणि ती आमच्या आकलनाच्या कितीतरी पलीकडे आहे. तुझी ख्रिस्तसभा संत योहान बाप्तिस्ताचा जन्म साजरा करत असताना, त्याच्या जीवनाचे आणि त्याला सोपवलेल्या कार्याचे मोल मला नव्याने जाणू दे. तुझ्या आगमनासाठी त्याने जशी वाट तयार केली, तसेच त्याने माझे हृदयही तुझ्यासाठी तयार करावे. म्हणजे त्याचा पिता जखऱ्या याच्याप्रमाणे माझीही जीभ मोकळी होऊन मला तुझी स्तुती गाता येईल. हे संत योहान बाप्तिस्ता, आमच्यासाठी प्रार्थना कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

अधिक वाचन – संत योहान बाप्तिस्ता यांचा जन्म

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

आजचे संत आणि सण

मिस्साच्या वाचनांचे पर्याय