4 ऑगस्ट 2026
संत जॉन व्हियानी, धर्मगुरू यांचा स्मृतिदिन
आजची वाचने
सामान्य काळातील अठराव्या आठवड्याच्या मंगळवारची वाचने (वर्ष अ)
व्हिडिओ
येशूने लोकसमुदायाला जवळ बोलावून म्हटले, “ऐका आणि समजून घ्या. माणसाच्या तोंडात जे जाते ते त्याला अशुद्ध करत नाही; तर तोंडातून जे बाहेर पडते तेच त्याला अशुद्ध करते.” तेव्हा त्याचे शिष्य जवळ येऊन त्याला म्हणाले, “तुमचे बोलणे ऐकून परुश्यांना त्याचा राग आला, हे तुम्हाला माहीत आहे का?” मत्तय 15:10–12
शुद्धता आणि अशुद्धता यांविषयी खोलवर रुजलेल्या धार्मिक समजुतींना येशूने आव्हान दिले. त्यामुळे त्याचे शब्द ऐकून यहुदी श्रोते थक्क झाले असतील. बाह्य आचारांचा अर्थ योग्य रीतीने समजून घेतला आणि त्यांना योग्य स्थान दिले, तर त्यांना मूल्य आहे, हे तो नाकारत नव्हता. उलट, तो चर्चेचे लक्ष अंतःकरणाकडे वळवत होता. कारण नैतिक शुद्धता असो वा भ्रष्टता, दोन्हींचे खरे मूळ अंतःकरणातच असते.
परुशी आणि शास्त्री यांनी विचारलेल्या प्रश्नाला उत्तर देताना येशूने ही शिकवण दिली: “तुमचे शिष्य वडीलधाऱ्यांची परंपरा का मोडतात? जेवताना ते हात धूत नाहीत” (मत्तय 15:2). “वडीलधाऱ्यांची परंपरा” म्हणजे मोशेच्या नियमशास्त्राचा अर्थ कसा लावावा आणि ते आचरणात कसे आणावे, याविषयी पिढ्यान्पिढ्या विकसित झालेली मौखिक शिकवण. नियमशास्त्राचे जतन करणे हा या परंपरांचा उद्देश होता; पण कालांतराने बाह्य आचारांवर जास्त भर दिल्यामुळे त्या देवाच्या आज्ञांचे मर्म झाकोळू लागल्या.
येशू उत्तर देताना लक्ष अंतःकरणाकडे वळवतो. तो सांगतो की बाह्य रूढींनुसार विधी न केल्याने माणूस अशुद्ध होत नाही; उलट, भ्रष्ट अंतःकरणातून उद्भवणाऱ्या विकृत इच्छा, विचार आणि शब्द त्याला अशुद्ध करतात. पापाचे मूळ विधींचे पालन न करण्यात नसते, तर चुकीच्या विचारांत आणि अंतःकरणातील विस्कळीतपणात असते.
लक्षात घेण्यासारखी गोष्ट अशी की, येशूच्या बोलण्याने परुशी दुखावले गेले, अशी चिंता शिष्यांनी व्यक्त केली, तरी येशू विचलित झाला नाही. तो त्यांच्याविषयी म्हणतो, “ते आंधळे मार्गदर्शक आहेत” (मत्तय 15:14). त्यांच्या नेतृत्वाचा दैवी सत्याच्या मर्माशी आणि पित्याच्या इच्छेशी संबंध तुटला होता. त्याच्या स्वर्गीय पित्याने जे काही लावलेले नाही, ते मुळासकट उपटले जाईल. देवाच्या इच्छेवर आधारलेल्या नसलेल्या परंपरा आणि आचार टिकू शकत नाहीत.
या प्रसंगी चर्चेत असलेली परंपरा म्हणजे जेवणापूर्वी विधी म्हणून हात धुणे. ही कृती स्वतःत ना चांगली होती, ना वाईट. अर्थात, स्वच्छता ही चांगली सवय असू शकते. पण एखाद्या प्रतीकात्मक कृतीतच, ती करणाऱ्या व्यक्तीच्या अंतःकरणाची वृत्ती कशीही असली तरी, कृपा देण्याचे किंवा शुद्ध करण्याचे सामर्थ्य आहे असे मानले, तर ती कृती अडथळा ठरते. अंतःकरणातील श्रद्धा आणि हेतू यांच्याशी नाते तुटले की बाह्य कृतीचा मूळ उद्देशच निष्फळ होतो.
पहिल्या शतकातील यहुदी धर्माच्या त्या विशिष्ट प्रथा आज पाळल्या जात नसतील, तरी त्यामागचे तत्त्व आजही लागू होते. उदाहरणार्थ, जेवणापूर्वी प्रार्थना करण्याची प्रथा पाहा. ही एक सुंदर आणि प्रशंसनीय सवय आहे, पण ती खरोखर प्रार्थना असेल तरच. विचार न करता, लक्ष न देता आणि कृतज्ञता न बाळगता केवळ शब्द म्हटल्याने देवाचा गौरव होत नाही. आपण मागतो तो आशीर्वादही त्यामुळे मिळत नाही. प्रार्थना नेहमी प्रामाणिक आणि भक्तिभावपूर्ण अंतःकरणातून यायला हवी.
तुम्ही कशाला अधिक घट्ट धरून राहता—रूढी, परंपरा आणि सवयींना, की देवाच्या इच्छेच्या मर्माला? देवाचे विश्वासूपणे अनुसरण करायचे असेल, तर अनेकदा आपल्या काही सवयी तपासून पाहाव्या लागतात, त्यांना योग्य स्थान द्यावे लागते आणि त्या अधिक दृढ कराव्या लागतात—मग त्या चांगल्या सवयी असल्या तरीही.
हे विशेषतः धार्मिक सवयींना लागू होते: क्रुसाची खूण करणे, ‘नमो मरिये’ किंवा ‘हे आमच्या पित्या’ ही प्रार्थना म्हणणे, सेवाकार्यासाठी देणगी देणे किंवा अगदी रविवारच्या मिस्साला उपस्थित राहणे. श्रद्धा आणि प्रेमाने जाणीवपूर्वक केल्या तरच या कृतींना मोठे आध्यात्मिक मूल्य असते. मिस्सा हा खरोखरच आपल्या श्रद्धेचा उगम आणि शिखर आहे. पण आपण केवळ शरीराने उपस्थित असलो आणि आपल्यासमोर उलगडणाऱ्या पवित्र रहस्यात मनाने सहभागी नसलो, तर देव आपल्याला देऊ इच्छित असलेली कृपेची फळे आपल्याला मिळणार नाहीत.
आज तुम्ही पाळत असलेल्या धार्मिक सवयींवर चिंतन करा. त्या केवळ बाह्य रूढी आहेत, की त्यांतून जिवंत श्रद्धा व्यक्त होते? तुमच्या सवयी पुन्हा अंतःकरणाशी जोडण्याचा प्रयत्न करा, म्हणजे प्रत्येक प्रार्थना, प्रत्येक हावभाव, प्रेमाने केलेली प्रत्येक सेवाकृती आणि उपासनेची प्रत्येक कृती देवाच्या इच्छेशी प्रामाणिकपणे एकरूप झालेल्या आत्म्यातून उमटेल.
हे येशूच्या परमपवित्र हृदया, तुझे हृदय भरून टाकणाऱ्या परिपूर्ण प्रेमातूनच तुझी प्रत्येक कृती घडली. तू केवळ प्रथा म्हणून किंवा सवयीपोटी काही केले नाहीस. तू प्रत्येक कृती जाणीवपूर्वक, मनापासून आणि प्रेमाने केलीस, आणि त्या प्रेमाने तुझ्या स्वर्गीय पित्याचा गौरव झाला. माझे अंतःकरण तुझ्या हृदयासारखे कर, जेणेकरून मी जे काही करीन ते फलदायी होईल आणि त्यातून तुझा सदैव गौरव होईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आजचे संत – संत जॉन व्हियानी (आर्सचे परगणा धर्मगुरू) – स्मृतिदिन
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन





