मराठी

त्रिविध आज्ञा

7 ऑगस्ट 2026
सामान्य काळातील अठराव्या आठवड्याचा शुक्रवार
आजची वाचने

संत सिक्स्टस द्वितीय, पोप व रक्तसाक्षी, आणि त्यांचे सहकारी रक्तसाक्षी—ऐच्छिक स्मरण

संत काजेतान, याजक—ऐच्छिक स्मरण

कुरेनेचा शिमोन येशूला क्रूस वाहण्यास मदत करतो, फिलिप शुमाखर यांचे चित्र

व्हिडिओ

येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला, “ज्याला माझ्यामागे यायचे आहे, त्याने स्वतःचा त्याग केला पाहिजे, आपला क्रूस उचलला पाहिजे आणि माझ्यामागे आले पाहिजे. कारण जो आपला जीव वाचवू पाहतो तो तो गमावील; पण जो माझ्यासाठी आपला जीव गमावतो त्याला तो मिळेल.” मत्तय 16:24–25

आजच्या शुभवर्तमानाची सुरुवात खऱ्या ख्रिस्ती जीवनाचा पाया असलेल्या त्रिविध आज्ञेने होते: आपण स्वतःचा त्याग केला पाहिजे, आपला क्रूस उचलला पाहिजे आणि येशूच्या मागे चालले पाहिजे. या आज्ञांचा आपल्या जीवनासाठी काय अर्थ आहे, याचा विचार करूया.

सर्वप्रथम, येशू “पाहिजे” हा शब्द वापरतो, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. हे केवळ आमंत्रण नाही; आपल्या शाश्वत कल्याणासाठी दिलेला हा दैवी नियम आहे. “पाहिजे” या अर्थाचा ग्रीक शब्द “देई” असा आहे. त्यातून आवश्यकता, कर्तव्य आणि देवाने ठरवलेली गोष्ट असा बोध होतो. देवाच्या तारणयोजनेनुसार काय आवश्यक आहे हे व्यक्त करण्यासाठी पवित्र शास्त्रात हा शब्द वारंवार येतो. ही केवळ सूचना किंवा भक्तिमान लोकांसाठी ठेवलेला आदर्श नाही; ख्रिस्ताच्या मागे चालू इच्छिणाऱ्या प्रत्येकासाठी ही अपरिहार्य अट आहे.

येशूने स्वतः जे आधी केलेले नाही ते करण्यास तो आपल्याला कधीही सांगत नाही. आजच्या शुभवर्तमानातील उताऱ्याच्या अगोदरच येशूने सांगितले की “मनुष्यपुत्राला पुष्कळ दुःख सोसावे लागेल” (मत्तय 16:21)—आणि त्याने ते सोसले. त्याचप्रमाणे, आपण स्वतःचा त्याग केला पाहिजे, आपला क्रूस उचलला पाहिजे आणि त्याच्या मागे चाललेच पाहिजे. जीवनाकडे नेणारी ही अरुंद वाट आहे. हीच एक वाट आपल्याला ख्रिस्तासारखे घडवते आणि त्याच्या पुनरुत्थानाच्या गौरवापर्यंत नेते. ही आवश्यकता दुर्लक्षित करणे म्हणजे खऱ्या शिष्यत्वाची वाट नाकारणे होय.

स्वतःचा त्याग करणे म्हणजे सर्वप्रथम स्वतःलाच केंद्रस्थानी ठेवण्याची वृत्ती सोडणे. ख्रिस्ताने आपल्यामध्ये राज्य करावे म्हणून आपण स्वतः बाजूला झालेच पाहिजे. याचा अर्थ आपल्या आवडीनिवडी, महत्त्वाकांक्षा आणि इच्छा यांच्यापेक्षा देवाच्या इच्छेला प्राधान्य देणे. असा आत्मत्याग हे स्वतःतच अंतिम ध्येय नाही; दैवी प्रेमाला आपल्या जीवनाचे संचालन करता यावे म्हणून अंतःकरणात त्याच्यासाठी जागा करणे आवश्यक आहे. स्वर्गात हे शुद्धीकरण पूर्ण होईल आणि केवळ देवाच्या इच्छेप्रमाणे वागणे सहज होईल. पण पृथ्वीवरील आपल्या यात्रेत अंतःकरणात सतत संघर्ष चालू असतो. या संघर्षात देवाच्या इच्छेशी जुळत नाही अशा प्रत्येक गोष्टीचा आपण पुन्हा पुन्हा त्याग केलाच पाहिजे.

आज ख्रिस्ती लोक आपल्या तारणाचे पवित्र चिन्ह म्हणून क्रूसाचा यथोचित आदर करतात. पण येशूच्या काळात क्रूसाकडे केवळ मृत्युदंड देण्याचे क्रूर रोमी साधन म्हणून पाहिले जात असे. तो असह्य वेदना आणि घोर अपमान यांचे प्रतीक होता. म्हणून आपला क्रूस उचलणे म्हणजे ज्या गोष्टींपासून आपण स्वाभाविकपणे दूर पळतो, ज्या आपल्याला भयभीत करतात आणि ज्यांना सामोरे जाण्यासाठी धैर्य, त्याग व समर्पण लागते, त्यांचा स्वीकार करणे. अशा स्वीकारासाठी देवावर अलौकिक भरवसा ठेवणेही आवश्यक आहे. अशा दुःखातून केवळ देवच काही चांगले घडवू शकतो. हे समजून आपण स्वतःला त्याच्या हाती सोपवतो, तेव्हा देव जे काही घडू देतो—दुःखे, परीक्षा, त्याग आणि अगदी मृत्यूसुद्धा—ते सर्व बंड न करता स्वीकारू शकतो आणि ते ख्रिस्ताच्या तारणदायी दुःखाशी एकरूप करू शकतो.

या तीन आज्ञांपैकी येशूच्या मागे चालणे हे वरवर पाहता सर्वांत सोपे वाटेल. पण केवळ त्याच्या पावलांमागून चालणे, दयाळूपणे वागणे आणि जीवनाचा आनंद घेणे यापेक्षा खऱ्या शिष्यत्वाचा अर्थ फार खोल आहे. ख्रिस्ताच्या मागे चालणे म्हणजे त्याच्यामध्ये राहून वाटचाल करणे आणि आपले जीवन त्याच्या जीवनासारखे घडू देणे. त्याचे जीवन, मृत्यू आणि पुनरुत्थान यांत सहभागी होत आपण आयुष्यभर बदलत जातो. त्यासाठी निष्ठा, नम्रता आणि प्रेम यांच्या अरुंद वाटेने चालण्याचा निर्णय दररोज घ्यावा लागतो.

ही त्रिविध आज्ञा पाळणे कठीण आहे, म्हणून येशू आपल्याला आधार देण्यासाठी एक दैवी विरोधाभास सांगतो: “कारण जो आपला जीव वाचवू पाहतो तो तो गमावील; पण जो माझ्यासाठी आपला जीव गमावतो त्याला तो मिळेल.” येशूच्या आज्ञा पाळण्याचे आव्हान आपल्यासमोर असताना हे वचन आपल्याला लगेच आशा देते. हे आव्हान पेलणे सोपे व्हावे म्हणून तो पुढे विचारतो, “सारे जग मिळवून आपला जीव गमावला, तर मनुष्याला काय लाभ?” या “जगाची” आणि त्यातील सर्व प्रलोभनांची तुलना, ज्या त्यागमय जीवनासाठी आपल्याला बोलावले आहे त्या जीवनातून मिळणाऱ्या गौरवाशी होऊ शकत नाही.

शाश्वत जीवनाचा वारसा मिळवण्यासाठी तुम्ही काय केलेच पाहिजे, हे येशू तुम्हाला प्रेमाने सांगत आहे. आज त्याच्या शब्दांवर चिंतन करा. आपल्याला मिळणारे प्रतिफळ समजले की ते मिळवण्याचा मार्ग स्वीकारणे खूप सोपे होते. स्वतःचा त्याग करा, आपला क्रूस उचला आणि येशूच्या मागे चाला. आज आणि आयुष्याच्या प्रत्येक दिवशी असे करा. मग तुम्हाला दिसून येईल की तुमचे जीवन ख्रिस्तामध्ये सर्वकाळ जिवंत आणि गौरवशाली आहे.

हे माझ्या निःस्वार्थी आणि आत्मबलिदानी प्रभू, स्वतःचा त्याग करून आपापला क्रूस उचलण्याची आज्ञा तू आम्हाला दिलीस. पण तू केवळ आज्ञा दिली नाहीस; तू स्वतः आधी त्या मार्गाने चाललास, जेणेकरून तुझ्याशी एकरूप होऊन जगताना आम्हाला तुझ्या पावलांवर पाऊल ठेवता यावे. क्रूसाची जी काही भीती माझ्या मनात आहे, तिच्यापासून मला मुक्त कर. क्रूसामुळे आता सोसाव्या लागणाऱ्या कष्टांपलीकडे पाहण्यास आणि तुझ्यासोबत त्यागमय जीवन जगणाऱ्यांना जे गौरव प्राप्त होणार आहे, ते पाहण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

आजचे संत –

संत सिक्स्टस द्वितीय, पोप व रक्तसाक्षी, आणि त्यांचे सहकारी रक्तसाक्षी

संत काजेतान, याजक

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय