मराठी

नरकाच्या दारांवर विजय

23 ऑगस्ट 2026
सामान्य काळातील एकविसावा रविवार (वर्ष अ)
आजची वाचने

मुख्य चित्र: संत पेत्राला किल्ल्या देताना ख्रिस्त, चित्र: लॉरेन्स ओपी, CC BY-NC-ND 2.0.
विशेष चित्र: स्वर्गाच्या किल्ल्या, पेरुजिनो यांचे चित्र

व्हिडिओ

येशू कैसरिया फिलिप्पीच्या प्रदेशात गेले. त्यांनी आपल्या शिष्यांना विचारले, “मनुष्यपुत्र कोण आहे, असे लोक म्हणतात?” ते म्हणाले, “काही जण म्हणतात बाप्तिस्मा देणारा योहान, काही एलिया, तर आणखी काही यिर्मया किंवा संदेष्ट्यांपैकी एक.” त्यांनी त्यांना विचारले, “पण तुम्ही मला कोण म्हणता?” शिमोन पेत्राने उत्तर दिले, “आपण ख्रिस्त, जिवंत देवाचे पुत्र आहात.” मत्तय 16:13–16

कैसरिया फिलिप्पीशी जोडलेला प्रतीकात्मक अर्थ आजच्या शुभवर्तमानाच्या केंद्रस्थानी आहे. येशूंच्या कार्याचे केंद्र असलेल्या कफर्णहूमच्या उत्तरेला हे शहर होते. तेथील बहुतेक लोक मूर्तिपूजक होते आणि खोट्या देवतांच्या देवस्थानांसाठी ते शहर ओळखले जात असे. त्या देवतांपैकी पान ही एक प्रमुख देवता होती. त्याच्याच नावावरून त्या प्रदेशाला पानियास (पुढे बानियास) हे नाव पडले. एका मोठ्या गुहेजवळ आणि झऱ्याजवळ असलेल्या देवस्थानात या ग्रीक देवाची पूजा होत असे. ती जागा अधोलोकाचे प्रवेशद्वार मानली जात असे. पान हा निसर्ग, मेंढपाळ, कळप, रानावने, प्रजनन आणि ग्रामीण संगीत यांचा देव मानला जात असे. त्याला अनेकदा अर्धा माणूस, अर्धा बकरा, शिंगे व खूर असलेल्या रूपात दाखवले जाई. तो पानबासरी वाजवत असे. कामवासना, अराजक आणि अचानक दाटून येणारी भीती यांच्याशी त्याचा संबंध जोडला जाई. त्यावरूनच ‘पॅनिक’ हा शब्द आला.

शहरात दिवंगत सम्राट कैसर ऑगस्टस याला समर्पित एक मंदिरही होते. संपूर्ण रोमन साम्राज्यात त्याची देव म्हणून पूजा केली जात असे. अशा आध्यात्मिक अंधाराने व्यापलेल्या मूर्तिपूजक परिसरात येशूंनी आपल्या शिष्यांना नेले. कदाचित दोन दिवस चाललेल्या या प्रवासाचा कळस होता तो एकच, पण अत्यंत महत्त्वाचा प्रश्न.

येशूंनी बारा शिष्यांना त्यांच्या परिचयाच्या कोळी गावातील आणि यहुदी शेजाऱ्यांमधील सुरक्षित वातावरणापासून दूर नेले, त्याला कारण होते. आपल्या प्रश्नाचे उत्तर त्यांनी ओळखीच्या आणि सुरक्षित वातावरणात नव्हे, तर आध्यात्मिक गोंधळ आणि मूर्तिपूजा असलेल्या ठिकाणी द्यावे, अशी येशूंची इच्छा होती. का? कारण तिथेही श्रद्धेची जाहीर कबुली देता यावी आणि त्या प्रदेशात पसरलेल्या अंधाराला दैवी कृपेने सामोरे जावे.

सुरुवातीला येशूंनी विचारले की लोक त्यांना कोण म्हणतात. शिष्यांनी उत्तर दिले, “काही जण म्हणतात बाप्तिस्मा देणारा योहान, काही एलिया, तर आणखी काही यिर्मया किंवा संदेष्ट्यांपैकी एक.” पण मग येशूंनी त्यांच्या कार्याच्या मुळाशी जाणारा प्रश्न विचारला, “पण तुम्ही मला कोण म्हणता?” हा देवाकडून आलेल्या परीक्षेचा क्षण होता. शिमोन त्यात आपल्या दृढ श्रद्धेने खरा उतरला: “आपण ख्रिस्त, जिवंत देवाचे पुत्र आहात.” येशूंचे त्यावरचे उत्तर विलक्षण होते. त्याचे दूरगामी परिणाम झाले आणि त्याचे महत्त्व आजही टिकून आहे. त्यांनी जाहीर केले:

“योनाच्या पुत्रा शिमोन, तू धन्य आहेस. कारण रक्तामांसाच्या कोणत्याही माणसाने नव्हे, तर माझ्या स्वर्गीय पित्याने हे तुला प्रकट केले आहे. म्हणून मी तुला सांगतो: तू पेत्र आहेस आणि या खडकावर मी माझी चर्च उभारेन. अधोलोकाची दारे तिच्यावर मात करू शकणार नाहीत. मी तुला स्वर्गराज्याच्या किल्ल्या देईन. जे काही तू पृथ्वीवर बांधशील ते स्वर्गात बांधले जाईल; आणि जे काही तू पृथ्वीवर सोडशील ते स्वर्गात सोडले जाईल” (मत्तय 16:17–19).

या पवित्र शब्दांनी येशूंनी आपली चर्च पेत्रावर स्थापन केली आणि त्याला पहिले पोप केले. बायबलच्या परंपरेत नाव बदलणे म्हणजे नवे कार्य आणि नवी ओळख मिळणे. योनाचा पुत्र शिमोन याला आता पेत्र म्हटले जाणार होते. ग्रीक भाषेत पेत्रोस आणि अरामी भाषेत केफा या नावाचा अर्थ ‘खडक’ असा आहे. पेत्र हा भक्कम पाया बनला, ज्यावर ख्रिस्ताची चर्च उभारली जाणार होती. ख्रिस्ताने आपल्या दैवी अधिकाराने जे स्थापन केले, त्यावर कोणतीही मूर्तिपूजक शक्ती, कोणतीही खोटी देवता किंवा कोणताही पृथ्वीवरील सत्ताधीश कधीही मात करू शकणार नाही.

आज पोपपदाचे महत्त्व काय आहे, यावर चिंतन करा. आजही संत पेत्राच्या उत्तराधिकाऱ्याच्या मुखातून शिमोनचे शब्द जगभर घुमत आहेत: “आपण ख्रिस्त, जिवंत देवाचे पुत्र आहात.” देवाचा पुत्र ख्रिस्त याची साक्ष देणे हे पोपचे पहिले आणि सर्वांत महत्त्वाचे कर्तव्य आहे. काही पोपांच्या वैयक्तिक दुर्बलता आणि इतरांचे संतत्व यांपलीकडे एक सत्य कायम आहे: पेत्र आणि त्याचे उत्तराधिकारी यांना चर्चचा दृश्य पाया म्हणून स्वतः येशूंनीच नेमले आहे. पवित्र पित्यांसाठी प्रार्थना करा आणि कैसरिया फिलिप्पीतील त्या पहिल्या क्षणापासून प्रत्येक पोपने दिलेल्या चिरंतन साक्षीवर विश्वास ठेवा. ही साक्ष मानवी बळावर नव्हे, तर स्वतः ख्रिस्ताच्या वचनावर टिकून आहे. पोपपदावरील श्रद्धेची कबुली देणे म्हणजे ज्यांनी ते पद स्थापन केले आणि त्याला आपला दैवी अधिकार दिला, त्या ख्रिस्तावरील श्रद्धेची कबुली देणे होय.

हे माझ्या प्रभू, तू ख्रिस्त आहेस, जिवंत देवाचा पुत्र आहेस. शिमोनाबरोबर मी हे सत्य कबूल करतो आणि तुझ्यावर श्रद्धा ठेवतो. योनाचा पुत्र शिमोन याला तू पेत्र म्हणून नेमलेस—तोच तुझ्या ख्रिस्तसभेचा खडक आणि पाया. नरकाची द्वारे ख्रिस्तसभेवर कधीही मात करू शकणार नाहीत, असा माझा विश्वास आहे आणि तो मी जाहीरपणे कबूल करतो. हे मानवी सामर्थ्यामुळे किंवा परिपूर्णतेमुळे नव्हे, तर तुझ्या शाश्वत वचनामुळे आहे. आमचे पवित्र पिता पोप आणि त्यांचे सर्व उत्तराधिकारी यांच्यासाठी मी प्रार्थना करतो. संत पेत्राने सर्वप्रथम दिलेल्या श्रद्धेच्या कबुलीचे त्यांना खरे आणि विश्वासू साक्षीदार बनव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

संत मोनिकाची नोव्हेना
(विशेषतः वाट चुकलेल्या मुलांसाठी ही प्रार्थना केली जाते)
१८–२६ ऑगस्ट

आजची संत – लिमाची संत रोज, कुमारी
यंदा हा स्मृतिदिन रविवारी येत असल्यामुळे तो उपासनाविधीत साजरा केला जाणार नाही

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्साच्या वाचनांचे पर्याय