मराठी

अनेक पटींनी वाढणारी दया

13 सप्टेंबर 2026
सामान्य काळातील चोविसावा रविवार (वर्ष अ)
आजची वाचने

क्षमा न करणाऱ्या सेवकाचा दाखला — क्लोद विञों यांचे चित्र

व्हिडिओ

“म्हणून स्वर्गाच्या राज्याची तुलना अशा एका राजाशी करता येईल, ज्याने आपल्या सेवकांबरोबरचा हिशेब चुकता करण्याचे ठरवले. त्याने हिशेब घ्यायला सुरुवात केली तेव्हा त्याचे प्रचंड देणे असलेल्या एका कर्जदाराला त्याच्यासमोर आणण्यात आले. ते कर्ज फेडणे त्याला शक्य नसल्यामुळे, कर्जाच्या परतफेडीसाठी त्याला, त्याच्या पत्नीला व मुलांना, तसेच त्याच्या सर्व मालमत्तेला विकण्याची आज्ञा त्याच्या धन्याने दिली.” मत्तय 18:23–25

पेत्राने विचारले, “प्रभू, माझ्या भावाने माझ्याविरुद्ध पाप केले, तर मी त्याला किती वेळा क्षमा करावी? सात वेळांपर्यंत का?” त्याच्या प्रश्नाला उत्तर देताना येशू हा दाखला सांगतात. इतक्या वेळा क्षमा करण्याची तयारी दाखवून आपण उदारपणा दाखवत आहोत, असे पेत्राला वाटले असावे. पण येशूंनी त्याला त्याच्या कल्पनेच्याही पलीकडे जाण्याचे आवाहन केले: “मी तुला सांगतो, सात वेळा नव्हे, तर सत्याहत्तर वेळा.”

या संवादाची पार्श्वभूमी लक्षात घेतली तर त्याचा अर्थ अधिक स्पष्ट होतो. या संवादाच्या काही काळ आधी येशूंनी शिमोनाचे नाव बदलून पेत्र ठेवले होते—पेत्रोस—म्हणजे “खडक”; याच खडकावर ते आपली धर्मसभा उभारणार होते. नरकाची द्वारे तिच्यावर विजय मिळवणार नाहीत, असेही त्यांनी पेत्राला आश्वासन दिले आणि म्हटले, “मी तुला स्वर्गाच्या राज्याच्या किल्ल्या देईन. तू पृथ्वीवर जे काही बांधशील ते स्वर्गात बांधले जाईल; आणि तू पृथ्वीवर जे काही सोडशील ते स्वर्गात सोडले जाईल” (मत्तय 16:19).

त्यानंतर थोड्याच काळात येशू पेत्र, याकोब आणि योहान यांना एका उंच डोंगरावर घेऊन गेले. तिथे त्यांना येशूंचे रूपांतर पाहण्याचा विशेष मान मिळाला; त्यांच्या दैवी वैभवाची एक झलक त्यांना दिसली. पेत्राने इतरही अनेक चमत्कार पाहिले होते; त्यांपैकी काहींचा त्याच्याशी अगदी जवळचा संबंध होता. उदाहरणार्थ, कर वसूल करणाऱ्यांनी पेत्राला विचारले की येशू मंदिराचा कर भरतात का. तेव्हा येशूंनी त्याला समुद्रावर जाऊन गळ टाकायला आणि जो मासा पहिल्यांदा गळाला लागेल त्याचे तोंड उघडायला सांगितले. त्या माशाच्या तोंडात त्याला मंदिराच्या कराच्या दुप्पट मूल्याचे एक नाणे सापडले. ते येशू आणि पेत्र या दोघांचाही कर भरण्यास पुरेसे होते (मत्तय 17:27).

अलीकडच्या या घटनांमध्ये पेत्राला विशेष स्थान मिळाले होते. त्यामुळे येशूंची आपल्यावर विशेष मर्जी आहे, असे त्याला वाटले असावे. येशूंच्या कार्यात आपल्याला खास स्थान आहे असे जाणवून, कदाचित तो स्वतःविषयी जरा जास्तच चांगले मत बाळगू लागला असेल. आपली आध्यात्मिक परिपक्वता दाखवण्यासाठी त्याने आपल्या भावाला सात वेळांपर्यंत क्षमा करण्याची तयारी दाखवली. त्याच्या मते ही उदारपणाची गोष्ट होती.

यहुदी परंपरेत सात वेळा क्षमा करणे हे पुरेसेच नव्हे, तर अपेक्षेपेक्षा अधिक मानले जाई. आमोस संदेष्ट्याच्या वचनांच्या अर्थावरून (पाहा: आमोस 1:3) रब्बींच्या शिकवणीत साधारणपणे तीन वेळांपर्यंत क्षमा करावी, असे सांगितले जाई. त्यामुळे सात वेळा क्षमा करण्याची तयारी दाखवताना पेत्राने ती संख्या दुप्पट करून त्यात आणखी एकाची भर घातली. अपेक्षेपेक्षा अधिक धार्मिक वृत्ती दाखवण्याचा हा एक प्रतीकात्मक मार्ग होता.

पण येशूंच्या उत्तराने क्षमेकडे पाहण्याची दृष्टीच बदलून गेली. सत्याहत्तर वेळा किंवा, काही हस्तलिखितांनुसार, सत्तर गुणिले सात वेळा, ही काही नेमकी संख्यात्मक मर्यादा नाही. ही एक प्रतीकात्मक अभिव्यक्ती आहे: क्षमेला मर्यादा नसावी, आणि त्या क्षमेत पाप्यांवरील देवाची स्वतःची दया प्रतिबिंबित व्हावी. येशू केवळ अपेक्षा वाढवत नव्हते; ते पेत्राला आणि आपल्या सर्वांना पित्याच्या अमर्याद प्रेमात सहभागी होण्याचे आमंत्रण देत होते.

यानंतर येशूंनी सांगितलेला दाखला हे स्पष्ट करतो: देवाने आपल्यावर अपार दया केली आहे, म्हणून आपणही इतरांवर दया केली पाहिजे. पण या दाखल्याची सुरुवात एका धक्कादायक प्रसंगाने होते. राजाने हिशेब घ्यायला सुरुवात केली तेव्हा त्याचे “प्रचंड देणे” असलेल्या एका सेवकाला त्याच्यासमोर आणण्यात आले. ते देणे इतके मोठे होते की त्याची परतफेड करणे त्या सेवकाला शक्यच नव्हते. म्हणून धन्याने त्या सेवकाला, त्याच्या पत्नीला व मुलांना, तसेच त्याच्या सर्व मालमत्तेला विकण्याची आज्ञा केली. आपल्या पापांमुळे आपण देवाचे किती अगणित देणे लागतो, हे यातून दिसते. ते फेडणे आपल्या आवाक्याबाहेर आहेच; पण आपल्याला प्रिय असलेले सर्व काही दिले, तरी ते देणे फिटणार नाही. या दाखल्याच्या केंद्रस्थानी हे सत्य आहे: आपण इतरांवर अमर्याद दया केली नाही, तर आपल्याला फेडता न येणाऱ्या आपल्या देण्याचा जाब देवासमोर द्यावा लागेल. पण देवाच्या दयेचे अनुकरण करून आपण मनापासून क्षमा केली, तर ते प्रचंड देणे पूर्णपणे माफ केले जाईल.

देवाने तुमच्यावर केलेल्या दयेचे आज चिंतन करा. देवाने तुमच्याशी संयमाने वागून, तुमच्या चुका सौम्यपणे हाताळून, तुम्हाला उदारपणे आपली कृपा दिली नाही का? आता तुमच्या जीवनातील अशा एखाद्या व्यक्तीचा विचार करा, जिला क्षमा करणे तुम्हाला कठीण गेले आहे. त्या व्यक्तीने केलेल्या चुकीची तुलना देवाने तुम्हाला माफ केलेल्या देण्याशी होऊ शकेल का? हा दाखला तुमच्या अंतःकरणाच्या अधिक खोल परिवर्तनासाठी तुम्हाला आव्हान देऊ दे. देवाने तुम्हाला जशी क्षमा केली, तशीच तुम्हीही करा—सात वेळा नव्हे, तर सत्याहत्तर वेळा, आणि त्याहीपेक्षा अधिक. तेव्हाच स्वर्गाचे राज्य खऱ्या अर्थाने तुमच्यामध्ये नांदेल.

हे परम उदार प्रभू, तू सत्त्याहत्तर वेळांपेक्षा अधिक वेळा क्षमा करतोस—सत्तर गुणिले सात वेळांपेक्षाही अधिक. तुझी दया मुळात बिनशर्त आहे आणि तिच्या विस्ताराला मर्यादा नाही. तरीही तिची एक अट आहे: मीही इतरांवर दया करावी. हे प्रिय प्रभू, मला तुझ्यासारखे दयाळू हृदय दे, जे तुझ्या दैवी दयेत सहभागी होईल आणि तिचे प्रतिबिंब दाखवेल. जशी मला क्षमा मिळाली आहे, तशीच मलाही इतरांना क्षमा करता येवो, जेणेकरून माझ्या पापाचे संपूर्ण ऋण पुसले जावे आणि माझ्या जीवनातून दिसणाऱ्या दयेच्या साक्षीने इतर जण तुझ्याकडे आकृष्ट व्हावेत. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

दुःखी मातेची नोवेना
परंपरेनुसार 7 ते 15 सप्टेंबर या काळात ही नोवेना म्हटली जाते

आमच्या यूट्यूब चॅनेलची सदस्यता घ्या!
नवीन सामग्री प्रसिद्ध झाल्यावर सूचना मिळवा.

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

आजचे संत – संत योहान क्रिसोस्टोम, बिशप आणि चर्चचे धर्मपंडित
यंदा हा स्मृतिदिन रविवारी येत असल्याने तो उपासनेत साजरा केला जात नाही

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय