मराठी

अगाध दया : आपल्याला मिळालेली आणि आपण इतरांना दाखवलेली

March 10, 2026
Tuesday of the Third Week of Lent
Readings for Today

प्रतिमा: अ‍ॅडोबी स्टॉक

व्हिडिओ

पेत्र येशूजवळ येऊन त्याला म्हणाला, “प्रभो, माझ्या भावाने माझ्याविरुद्ध पाप केले, तर मी त्याला किती वेळा क्षमा करावी? सात वेळांपर्यंत का?” येशूने उत्तर दिले, “मी तुला सांगतो, सात वेळा नव्हे, तर सत्याहत्तर वेळा.” मत्तय 18:21–22

पेत्राला उत्तर दिल्यानंतर येशू एका सेवकाचा दृष्टान्त सांगतो. त्या सेवकाला आपल्या धन्याची “फार मोठी रक्कम” देणे बाकी होते. मूळ ग्रीक मजकुराचा शब्दशः अर्थ “दहा हजार तालांत” असा आहे. एक तालांतसुद्धा मोठी रक्कम होती—रोजंदारीवर काम करणाऱ्या मजुराच्या सुमारे वीस वर्षांच्या मजुरीइतकी. त्यामुळे दहा हजार तालांत म्हणजे कल्पनेपलीकडचे कर्ज—सुमारे दोन लाख वर्षांची मजुरी. तासाला ५० अमेरिकी डॉलर मिळवणाऱ्या कामगाराच्या हिशेबाने ही रक्कम सुमारे २,४०० कोटी अमेरिकी डॉलर इतकी होते.

एवढ्या मोठ्या रकमेची कल्पना करणेही कठीण आहे. आपला मुद्दा ठसवण्यासाठी येशू एवढ्या प्रचंड रकमेचा उल्लेख करतो. दृष्टान्तातील राजाने आपल्या सेवकांबरोबर हिशेब चुकता करायचे ठरवले. तेव्हा ज्याच्यावर एवढे मोठे कर्ज होते, त्याला राजासमोर आणण्यात आले. राजाने प्रथम त्या सेवकाला आणि त्याच्या कुटुंबाला गुलाम म्हणून विकण्याचे ठरवले. पण सेवकाने राजाची विनवणी केली. त्याने थोडी आणखी मुदत मागितली आणि सगळे कर्ज फेडण्याचे वचन दिले. तेव्हा राजाने त्याचे संपूर्ण कर्ज माफ केले. त्या सेवकाचे आयुष्य बदलून टाकणारा तो दिवस होता, यात शंका नाही.

पण परिस्थिती लगेच बदलली. त्या सेवकाला त्याचा एक सहकारी सेवक भेटला. त्याच्याकडून त्याला फारच थोडी रक्कम येणे होती—मूळ ग्रीक मजकुरानुसार १०० दिनार. त्याने लगेच पैसे परत मागितले. त्याच्या सहकाऱ्याने दयेची याचना केली, पण त्याने दया दाखवली नाही आणि त्याला तुरुंगात टाकले. त्याच हिशेबाने १०० दिनार म्हणजे १०० दिवसांची मजुरी, म्हणजेच ४०,००० अमेरिकी डॉलर.

किती मोठा फरक! राजा देवाचे प्रतीक आहे, आणि ज्या सेवकाचे प्रचंड कर्ज माफ झाले, तो सेवक म्हणजे आपल्यापैकी प्रत्येक जण. आपण दयेची याचना करतो तेव्हा देव आपल्यावर विपुल दया करतो. आपल्या पापांचे कर्ज आपण फेडू शकत नाही, हे त्याला ठाऊक आहे. म्हणून तो ते कर्ज एका अटीवर पूर्णपणे माफ करतो: आपणही आपल्याविरुद्ध पाप करणाऱ्या प्रत्येकाला क्षमा केली पाहिजे.

आपल्याविरुद्ध पाप करणाऱ्या आपल्या भावाला किती वेळा क्षमा करावी, या पेत्राच्या प्रश्नाला उत्तर देताना येशू हा दृष्टान्त सांगतो. पेत्र विचारतो, “सात वेळा?” पण येशू एका प्रतीकात्मक संख्येने उत्तर देतो, “सत्त्याहत्तर वेळा.” याचा अर्थ आपल्या क्षमेला मर्यादा नसावी—आपण कितीही वेळा क्षमा करण्यास तयार असावे. हे आवाहन आपण आपल्या जीवनात कितपत पाळतो?

रागावर मात करणे कठीण असते, कारण आपल्यावर अन्याय झाला की आपल्याला न्याय मिळायलाच हवा, असे अनेकदा वाटते. तरीही, एखादी व्यक्ती आपल्याकडे आली, तिने आपले पाप कबूल केले आणि दयेची याचना केली, तर कदाचित आपण तिला दया दाखवू. पण येशू शिकवतो की क्षमा केवळ शब्दांपुरती नसावी; ती अंतःकरणातून यायला हवी. ती प्रामाणिक, पूर्ण आणि कुठलाही आडपडदा न ठेवता केलेली असावी. आपण आपल्या संपूर्ण अस्तित्वाने क्षमा केली पाहिजे. एखाद्याने आपल्याविरुद्ध पाप केले आणि आपली चूक मान्य करण्यास नकार दिला, तरीही हेच लागू होते: पश्चात्ताप न करणाऱ्या त्या व्यक्तीलाही आपण अंतःकरणापासून क्षमा केली पाहिजे. हे सोपे नाही.

बहुतेक लोकांप्रमाणे तुम्हालाही क्षमा करणे कठीण वाटत असेल, तर क्षमा न करण्याचे परिणाम लक्षात घ्या. आपल्या सेवकाने त्याच्या सहकाऱ्याचे छोटेसे कर्ज माफ करण्यास नकार दिला, असे या दृष्टान्तातील राजाला कळले. तेव्हा राजाने “संपूर्ण कर्ज फेडेपर्यंत त्याला छळ करणाऱ्यांच्या हवाली केले.” येशू दृष्टान्ताचा शेवट एका कठोर इशाऱ्याने करतो: “तुमच्यापैकी प्रत्येकाने आपल्या भावाला अंतःकरणापासून क्षमा केली नाही, तर माझा स्वर्गीय पिता तुमच्याशीही असेच वागेल.” या इशाऱ्याने आपल्या मनात पवित्र भय जागे व्हायला हवे. याला अनेकदा दासभावाचे भय म्हणतात—शिक्षेचे असे भय, जे आपल्याला पापापासून दूर वळण्यास मदत करते. ही चांगली सुरुवात आहे; पण देवाच्या प्रेमातून जन्मणारे अपत्यभावाचे भय, म्हणजे देवाला दुखावण्याचे भय, जोपासणे हे आपले ध्येय असावे. आपण देवावर खरोखर प्रेम करतो आणि त्याची अमर्याद दया अनुभवतो, तेव्हा केवळ शिक्षेच्या भीतीने नव्हे, तर आपल्या प्रेमळ पित्याला दुखावू नये किंवा त्याचा अनादर करू नये म्हणून आपण पाप टाळण्याचा प्रयत्न करतो.

आज दोन महत्त्वाच्या गोष्टींवर चिंतन करा. पहिली, देवाने तुमच्यावर केलेली दया किती अगाध आहे, हे जाणून घ्या. त्या जाणिवेने तुमचे अंतःकरण गाढ कृतज्ञतेने भरू द्या. दुसरी, ज्या कोणाविषयी तुम्ही मनात राग किंवा कटुता बाळगून आहात, त्या व्यक्तीला आठवा. क्षमा करण्याची अनिच्छा अगदी थोडीशी जरी मनात उरली असेल, तरी तिच्याकडे दुर्लक्ष करू नका. जाणीवपूर्वक क्षमा करण्याचा निर्णय घ्या आणि ती क्षमा खरोखर अंतःकरणातून येईपर्यंत असा निर्णय घेत राहा.

हे परमदयाळू देवा, तुझी दया अगाध आहे. माझ्या पापांची क्षमा करावी, अशी मी तुझी विनवणी करतो. या ऋणाची परतफेड करणे मला कधीच शक्य नाही. माझ्याविरुद्ध पाप करणाऱ्या प्रत्येकाला मी तशीच दया दाखवावी, या अटीवर तू मला क्षमा करतोस, हे मी मान्य करतो. प्रभू, माझे अंतःकरण कोमल कर, म्हणजे तू माझ्यावर जशी दया केलीस तशीच दया मलाही इतरांवर करता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

संत योसेफाची नोव्हेना. ही प्रार्थना 10 ते 18 मार्चदरम्यान केली जाते.

अठराव्या दिवसाचे चिंतन:
वाळवंटातील 40 दिवस & क्रूसापाशी 40 दिवस

प्रायश्चित्तकाळासाठी उपयुक्त साहित्य

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय