सामान्य काळातील पंचविसावा रविवार (वर्ष अ)
आजची वाचने
द्राक्षमळ्याचा दाखला, यान रॉम्बाउट्स प्रथम यांचे चित्र, CC0
येशूने आपल्या शिष्यांना हा दाखला सांगितला: “स्वर्गाचे राज्य अशा एका जमीनमालकासारखे आहे, जो आपल्या द्राक्षमळ्यासाठी मजूर लावायला पहाटेच बाहेर पडला. दिवसाची नेहमीची मजुरी देण्याचे त्यांच्याशी ठरवून त्याने त्यांना आपल्या द्राक्षमळ्यात पाठवले.” मत्तय 20:1–2
दाखल्यात पुढे तो जमीनमालक आणखी मजूर लावण्यासाठी चारदा बाजारात जातो—सकाळी नऊ वाजता, दुपारी बारा वाजता, दुपारी तीन वाजता आणि शेवटी संध्याकाळी पाच वाजता. संध्याकाळी सहा वाजता दिवसाचे काम संपल्यावर प्रत्येकाला दिवसाची सारखीच, पूर्ण मजुरी मिळाली. हे न्याय्य होते का? दिवसभर काम केलेल्यांना तर तसे मुळीच वाटले नाही. ते कुरकुरत म्हणाले, “या शेवटी आलेल्यांनी फक्त एक तास काम केले; पण दिवसभर कष्ट केलेल्या आणि उन्हाचा तडाखा सोसलेल्या आम्हांला आणि त्यांना तुम्ही सारखेच लेखले” (मत्तय 20:12).
देवाचा न्याय परिपूर्ण आहे. पण त्याचा न्याय त्याच्या दयेपासून कधीही वेगळा नसतो. या दोहोंच्या मेळाला आपण ‘दैवी समन्याय’ म्हणू शकतो. हे तत्त्व काय न्याय्य आहे याविषयीच्या मानवी समजुतींच्या पलीकडे जाते. देव केवळ केलेल्या श्रमानुसार देत नाही, तर आपल्या चिरंतन प्रेमाच्या आणि पालनकर्त्या काळजीच्या शहाणपणानुसार देतो. आपल्याला जी विषमता वाटते, ती प्रत्यक्षात कामाचे तास न मोजता अंतःकरण पाहणाऱ्या देवाने उदारपणे दिलेली कृपा आहे. त्याचे मार्ग आपल्या मार्गांसारखे नाहीत, आणि श्रद्धेचा आधार नसलेल्या बुद्धीच्या आवाक्यापलीकडे त्याचे निर्णय आहेत (पाहा यशया 55:8–9).
देवाची अपार उदारता हा या दाखल्याचा गाभा आहे. दैवी समन्याय अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यासाठी, प्रार्थनापूर्वक चिंतन करताना आपण मजुरांच्या प्रत्येक गटात आहोत अशी कल्पना करणे उपयुक्त ठरते. ख्रिस्ताच्या द्राक्षमळ्यात श्रम केलेल्यांपैकी काही जण भक्तीत आणि त्यागात आपल्यापेक्षा कितीतरी पुढे गेलेले दिसतील, तर काही जण आपल्यापेक्षा खूप उशिरा आलेले दिसतील.
पण देव प्रत्येक जीवाकडे स्वतंत्रपणे पाहतो. तो आपली एकमेकांशी तुलना करत नाही. प्रत्येक मजुराची मनोवृत्ती, देवाच्या हाकेला त्याने अंतःकरणातून दिलेला प्रतिसाद आणि त्याच्या प्रयत्नांतील प्रामाणिकपणा तो पाहतो. देव केवळ बाह्य कामगिरी पाहून कृपा देत नाही; अंतःकरण किती खुले आहे आणि त्याच्या इच्छेशी व्यक्ती किती एकनिष्ठ आहे, हेही तो पाहतो.
उदाहरणार्थ, आपण देवासाठी काम करतो, म्हणजे कृपेच्या अवस्थेत राहतो आणि त्याच्या दैवी इच्छेशी एकनिष्ठ राहतो, तेव्हा त्याच्या उदारतेमुळे आपण आध्यात्मिक प्रतिफळांना पात्र ठरतो. पण कितीही भक्तिमान व्यक्ती असली, तरी मरणपापामुळे ती सर्वकाही गमावू शकते. अशा पापाबद्दल पश्चात्ताप करून व्यक्ती देवाकडे परत वळली नाही, तर देवापासून चिरंतन वियोग हा त्याचा परिणाम ठरतो. न्याय आणि मानवी स्वातंत्र्य या दोन्हींचा सदैव आदर करणाऱ्या दैवी समन्यायानुसार हा परिणाम अटळ आहे.
याउलट, एखादी व्यक्ती आयुष्यातील बराच काळ देवापासून दूर, पापात गुरफटून जगली, तरी आयुष्याच्या अखेरीस—कदाचित अगदी शेवटच्या घटकेलाही—तिने मनापासून पश्चात्ताप करून देवाकडे वळले, तर तिला विपुल कृपा मिळू शकते. आयुष्याच्या अखेरीस घडलेले खरे, नम्र आणि पूर्ण मनपरिवर्तन दैवी दयेची दारे सताड उघडते. अशा वेळी दैवी समन्यायानुसार देव कृपा रोखून धरत नाही; उलट आपल्या असीम दयेनुसार तो ती भरभरून देतो.
समन्याय म्हणजे समानता नव्हे. आजच्या चर्चांमध्ये ‘समन्याय’ या शब्दाचा अनेकदा चुकीच्या किंवा विकृत अर्थाने वापर होतो. पण दैवी समन्याय ही सर्वस्वी वेगळी गोष्ट आहे. तो देवाच्या परिपूर्ण न्यायातून आणि दयेतून येतो. त्यानुसार देव केवळ बाह्य निकषांवर नव्हे, तर प्रत्येक व्यक्तीच्या अंतःकरणाची खरी स्थिती पाहून कृपा देतो.
द्राक्षमळ्यातील मजुरांमध्ये तुमचे स्वतःचे स्थान कोणते आहे, यावर आज चिंतन करा. स्वतःच्या आध्यात्मिक वाटचालीची इतरांच्या वाटचालीशी तुलना करण्याचा मोह तुम्हाला होतो का? इतरांना मिळालेले आशीर्वाद पाहून तुम्हाला खंत वाटते का? की देव तुमचे अंतःकरण पाहतो आणि अपार उदारतेने तुम्हाला प्रतिफळ देईल, असा तुम्हाला त्याच्यावर विश्वास आहे? स्वर्गाच्या राज्यात दैवी समन्यायाचे अधिराज्य आहे, याचा आनंद माना; दयेने परिपूर्ण झालेल्या त्या न्यायात सर्व काही योग्य ठरते.
हे माझ्या दैवी न्यायाधीशा, तू परिपूर्ण समन्यायाने, न्यायाने आणि दयेने राज्य करतोस. तुझे मार्ग निर्दोष आहेत आणि तुझी उदारता त्यांतून ओसंडून वाहते. माझ्या आत्म्याला मार्गदर्शन कर आणि तुझ्या प्रज्ञेनुसार माझा न्याय कर, म्हणजे तू मला जे काही देण्यास आतुर आहेस ते सर्व मला स्वीकारता येईल. तुझ्या गौरवशाली राज्याच्या उभारणीसाठी चिकाटीने आणि अधिकाधिक समर्पणाने तुझी सेवा करत, शेवटपर्यंत तुझ्याशी एकनिष्ठ राहण्याची कृपा मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आजचे संत – संत आंद्रे किम ते-गॉन (याजक), संत पॉल चोंग हा-सांग आणि त्यांचे सहकारी, ख्रिस्तसाक्षी हुतात्मे
हा स्मृतिदिन यंदा रविवारी येत असल्याने उपासनेत साजरा केला जात नाही
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन




