13 ऑक्टोबर 2026
सामान्य काळातील अठ्ठाविसाव्या आठवड्याचा मंगळवार
आजची वाचने
आंद्रेई निकोलायेविच मिरोनोव (ए. एन. मिरोनोव), CC BY-SA 4.0, विकिमीडिया कॉमन्सच्या सौजन्याने
येशूचे बोलणे संपल्यावर एका परुश्याने त्याला आपल्या घरी जेवायला बोलावले. येशू घरात गेला आणि भोजनासाठी मेजाशी लवंडला. भोजनापूर्वी ठरल्याप्रमाणे येशूने हात धुतले नाहीत, हे पाहून त्या परुश्याला आश्चर्य वाटले. लूक 11:37–38
जेवायला बसण्यापूर्वी विधीनुसार हात न धुतल्याने येशूने मोशेच्या नियमशास्त्राचे उल्लंघन केले का? नाही. अशा प्रकारे हात धुणे ही मोशेच्या नियमशास्त्राची आज्ञा नव्हती, तर वडीलधाऱ्यांनी रूढ केलेली परंपरा होती. भोजनापूर्वीची विधीविषयक शुद्धता दर्शवणे हा तिचा हेतू होता. पण या प्रथेचे रूपांतर वरवरच्या धार्मिकतेत झाले होते आणि त्यामुळे बाह्य कृतींचा अंतःकरणातील पवित्रतेशी संबंध उरला नव्हता. म्हणून येशूने ती प्रथा नाकारली.
त्या परुश्याला वाटलेल्या आश्चर्यावरून दिसते की त्या काळी त्याची आणि इतरांची पवित्रतेविषयीची समज किती विकृत झाली होती. त्यांची श्रद्धा बाह्य आचारांपुरतीच मर्यादित झाली होती; अंतःकरणाची होत चाललेली अधोगती मात्र त्यांना दिसत नव्हती. विधीनुसार हात न धुता, अंतःकरणाकडे दुर्लक्ष करून बाह्य देखाव्याला चिकटून राहण्यातला मूर्खपणा येशूने कदाचित उघड केला असावा.
या उताऱ्यात पुढे एक अवघड प्रसंग येतो. एकतर त्या परुश्याने आपले आश्चर्य उघडपणे व्यक्त केले असावे, किंवा येशूने त्याच्या मनातले ओळखले असावे. येशूने त्याला कळकळीने फटकारले: “अहो परुश्यांनो! तुम्ही प्याला आणि ताट बाहेरून स्वच्छ करता, पण तुमच्या अंतःकरणात लूटमार आणि दुष्टपणा भरलेला आहे. मूर्खांनो!”
“मूर्ख” असा अनुवाद केलेल्या शब्दाचा अर्थ “विवेक नसलेले,” “समज नसलेले” किंवा “नैतिक आणि आध्यात्मिक भेद ओळखण्याची क्षमता नसलेले” असा आहे. इथे हा शब्द अपमान करण्यासाठी वापरलेला नाही. एखादा संदेष्टा ज्या स्पष्टपणे दोष दाखवून देतो, त्याच स्पष्टपणे येशू दाखवतो की अंतःकरणातील जीवनाकडे दुर्लक्ष करून एका बाह्य कृतीला अवाजवी महत्त्व देणे किती अविवेकी आहे.
बहुधा येशूने दाखवून दिलेल्या चुकीमुळे आपण आता हात धुण्याचा हा विशिष्ट विधी पाळत नाही. तरीही त्याची शिकवण आजही लागू आहे. क्रुसाची खूण करणे, एक गुडघा टेकवणे, पवित्र पाणी वापरणे, आशीर्वादित वस्तूचे चुंबन घेणे, अशा अनेक बाह्य धार्मिक कृती आपल्या कॅथलिक भक्तिजीवनाचा भाग आहेत. यांपैकी प्रत्येक कृती चांगली आणि महत्त्वाची आहे. मात्र, येशूच्या शब्दांच्या प्रकाशात आपण सतत तपासले पाहिजे की श्रद्धा व्यक्त करणाऱ्या आपल्या बाह्य कृतींना अंतःकरणातील प्रामाणिक भक्तीची जोड आहे का.
उदाहरणार्थ, पवित्र त्रैक्याचे स्मरण ठेवून प्रार्थनापूर्वक क्रुसाची खूण केली, तरच तिला अर्थ असतो. पवित्र साक्रामेंटच्या निवासपेटीसमोर एक गुडघा टेकवणे ही खरोखर आदराची कृती आहे. पण ती केवळ सवयीने किंवा दुसरीकडे लक्ष असताना केली आणि ख्रिस्ताची खरी उपस्थिती अंतःकरणात मान्य केली नाही, तर त्या कृतीचे महत्त्व नाहीसे होते.
हेच तत्त्व इतरांशी वागतानाही लागू होते. कल्पना करा की तुम्ही घरातल्या एखाद्या व्यक्तीला दुखावले आहे आणि वाद टाळण्यासाठी तुम्ही घाईघाईने म्हणता, “अरे, माफ कर.” शब्द योग्य असले तरी खऱ्या नम्रतेतून आले नाहीत तर ती कृती पोकळ ठरते. खरी नम्रता म्हणजे आपली चूक मान्य करणे, तिच्याबद्दल खेद वाटणे आणि मनापासून क्षमा मागणे.
परुश्याला येशूने दिलेल्या कळकळीच्या उत्तरातून आपल्याला कळते की आपले अंतःकरण आणि आपली बाह्य कृती यांचा मेळ असणे ही ऐच्छिक गोष्ट नाही, तर ती अत्यावश्यक आहे. शरीर आणि आत्मा या दोन्हींची निर्मिती करणाऱ्या देवाला अशी उपासना हवी आहे, जी आपण तनामनाने, एकचित्ताने आणि प्रामाणिकपणे करतो. पवित्रता हा आपण चढवलेला मुखवटा नाही. ती अंतःकरणात घडणारी अशी पालट आहे, जी आपल्या शब्दांतून आणि कृतींतून प्रकट होते.
श्रद्धा व्यक्त करणाऱ्या तुमच्या बाह्य कृती आणि तुमच्या अंतःकरणाची वृत्ती यांचा मेळ आहे का, यावर आज चिंतन करा. स्वतःला विचारा: माझ्या भक्तीच्या कृती, आदर व्यक्त करण्याच्या खुणा आणि इतरांशी माझे वागणे हे सर्व कृपेने शुद्ध झालेल्या आणि प्रेमाने प्रेरित झालेल्या अंतःकरणातून येते का? शुभवर्तमानातील हा उतारा तुम्हाला आठवण करून देवो की देव केवळ “प्याल्याची बाहेरची बाजू” पाहत नाही, तर विशेषतः त्याच्या आत काय आहे ते पाहतो. देवाला तुमच्या अंतःकरणात जे दिसते ते त्याला आवडावे, म्हणून सचोटीने, प्रामाणिकपणे आणि पवित्रतेने जगण्याचा प्रयत्न करा. सत्य आणि प्रेम यांनी अंतःकरण शुद्ध झाले की प्रत्येक बाह्य कृती उपासनेचे खरे अर्पण बनते.
हे परमप्रेमळ प्रभू, तुझी प्रत्येक कृती तुझ्या दैवी प्रेमाच्या गाभ्यातून उमटली. तुझ्या भक्तीच्या प्रत्येक कृतीत प्रामाणिकपणा आणि सत्य होते. माझे अंतःकरण तुझ्या पवित्र हृदयासारखे घडव. खऱ्या भक्तीने जगण्याचा माझा निश्चय दृढ कर आणि इतरांवरील माझे प्रेम अधिक गहिरे कर. माझी प्रत्येक बाह्य कृती तुझ्याशी असलेल्या माझ्या आंतरिक ऐक्याची खरी अभिव्यक्ती ठरो आणि माझ्या शब्दांतून व कृतींतून तुझे प्रेम प्रकट होवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
सदस्य व्हा — आमच्या यूट्यूब चॅनेलचे!
नवीन सामग्री प्रकाशित झाल्यावर सूचना मिळवा.
ऑक्टोबर महिना समर्पित आहे पवित्र जपमाळेला




