मराठी

अंतःकरणाचे परिवर्तन

14 ऑक्टोबर 2025
सामान्य काळाच्या अठ्ठाविसाव्या आठवड्यातील मंगळवार
आजची वाचने

संत कॅलिस्टस पहिले, पोप व धर्मसाक्षी — ऐच्छिक स्मृतिदिन

लुका सिन्योरेली, सार्वजनिक मालकी, विकिमीडिया कॉमन्समार्फत

व्हिडिओ

येशूचे बोलणे संपल्यावर एका परुश्याने त्याला आपल्या घरी जेवायला बोलावले. येशू घरात गेला आणि जेवायला बसला. जेवणापूर्वी हात धुण्याचा विधी येशूने पाळला नाही, हे पाहून त्या परुश्याला आश्चर्य वाटले. प्रभू त्याला म्हणाला, “अहो परुश्यांनो! तुम्ही प्याला आणि ताट बाहेरून स्वच्छ करता, पण तुमचे अंतरंग लुटालूट आणि दुष्टपणाने भरलेले आहे. तुम्ही मूर्ख आहात!”  लूक 11:37–40

येशू कोणाला ‘मूर्ख’ म्हणेल, अशी कल्पना करणेही कठीण आहे. पण त्याने नेमके तेच केले. येशूने दिलेले अनेक उपदेश त्या परुश्याने नुकतेच ऐकले होते. नंतर त्याने आपल्या प्रभूला घरी जेवायला बोलावले. वरवर पाहता ही आपुलकीची कृती वाटते. पण प्रसंग जसा पुढे उलगडतो, तसे स्पष्ट होते की हा परुशी येशूचा मित्र नाही. उलट, त्याचे आदरातिथ्य आणि आपुलकी हे त्याच्या अंतःकरणातील दुष्टपणा झाकण्याचे आवरण आहे.

येशू इतक्या कठोरपणे उत्तर देऊन त्या परुश्याला मूर्ख का म्हणतो? कारण तो परुशी दांभिकपणाने भरलेला आहे. त्याच्या कृती प्रेमाने व श्रद्धेने भरलेल्या अंतःकरणातून येत नाहीत. उलट, त्याचे बाह्य आचरण हा केवळ दिखावा आहे. तो ढोंगी आहे. इतर अनेक परुश्यांप्रमाणे तोही बाह्य विधींना फार महत्त्व देत असे. उदाहरणार्थ, जेवणापूर्वी हात धुण्याचा विधी तो काटेकोरपणे पाळत असे. हे आपल्या पवित्रतेचे आणि देवाशी असलेल्या जवळिकीचे लक्षण आहे, असे त्याला वाटत होते. पण तसे नव्हते. इतरांना दोष देण्याची वृत्ती आणि आपणच नीतिमान असल्याचा गर्व त्याच्या मनात भरला होता. तो इतरांना तुच्छ लेखत असे आणि स्वतःला श्रेष्ठ समजत असे. अशा वागण्याने त्याने इतरांची तर फसवणूक केलीच, पण स्वतःचीही केली.

यातून आपण मुख्य बोध घ्यायचा तो हा: आपल्या अंतःकरणात काय आहे, याकडे आपण काळजीपूर्वक लक्ष दिले पाहिजे. आपल्या अंतःकरणात, आपल्या आंतरिक जीवनात, देवावरील आणि इतरांवरील प्रेम बहरले पाहिजे. अंतःकरणात खरे सद्गुण जोपासण्यासाठी आपण सर्वतोपरी प्रयत्न केले पाहिजेत. प्रार्थना आणि नम्रतेने हे साधते. नम्रतेमुळे आपले डोळे उघडतील आणि आपण खरोखर कसे आहोत हे आपल्याला दिसेल. आपल्या अंतरंगात काय बदलायला हवे हे दिसू लागल्यावर, तो बदल घडवण्याचे बळ प्रार्थनेतून मिळेल. आपण खरोखर कसे आहोत हे स्पष्टपणे पाहून, प्रार्थनेतून मिळणाऱ्या कृपेवर प्रार्थनापूर्वक विसंबू, तेव्हाच आपण खऱ्या अर्थाने सचोटीचे आणि पवित्र जीवन जगू शकू. आणि तेव्हाच आपल्या अंतःकरणातील पवित्रता आपल्या कृतींतून दिसून येईल.

आज येशूच्या या प्रभावी शब्दांवर चिंतन करा: “तुम्ही मूर्ख आहात!” या शब्दांचा राग मानू नका; हे आपल्या प्रभूचे प्रेमाचे शब्द आहेत. त्या परुश्याला खडबडून जागे करण्याचा आणि त्याच्या दांभिकपणापासून दूर नेण्याचा हा येशूचा कठोर प्रयत्न आहे. हे शब्द जणू तुम्हालाही उद्देशून बोलले आहेत, असे समजून ते ऐका. येशूने प्रेमाने दिलेली ही कडक समज आपल्यापैकी प्रत्येकाने नम्रपणे स्वीकारली, तर ती आपल्या भल्याची ठरेल. आपल्या प्रत्येकाच्या अंतरंगात अधिक खोलवर परिवर्तन होण्याची गरज आहे, आणि त्यासाठी नम्रता हवी. येशूचे शब्द तुमच्या अंतःकरणापर्यंत पोहोचू द्या आणि तुमच्यात काय बदलायला हवे ते तुम्हाला दाखवू द्या. कदाचित तुमच्या गर्वामुळे मनातल्या मनात इतरांना दोष देण्याची सवय तुम्हाला लागली असेल. कदाचित ज्या पापांची तुम्हाला कबुली द्यायला हवी, ती या गर्वामुळे तुम्हाला दिसेनाशी झाली असतील. हे शब्द तुम्हालाच उद्देशून बोलले आहेत अशा भावनेने तुम्ही ते ऐकले, तर येशूची तळमळ तुमच्यापर्यंत पोहोचेल आणि तुमच्या अंतरंगात काय बदलायला हवे हे पाहण्यासाठी तुमचे डोळे उघडतील. याकडे डोळेझाक करू नका. मोकळ्या मनाने आणि नम्रतेने ऐका.

हे माझ्या उत्कट प्रभू, तू अनेक प्रकारे प्रेमाचे शब्द बोललास. कधी तू सौम्यपणे बोललास, तर कधी ठामपणे. तू प्रेमाने दिलेली कडक समज स्वीकारण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा आणि नम्रता दे. माझ्या जीवनात कुठे बदल करायला हवा, हे मला प्रामाणिकपणे ओळखता येऊ दे, जेणेकरून तुझ्या कृपेने माझे अंतर्जीवन पालटेल आणि तो बदल माझ्या कृतींतही दिसून येईल. हे प्रिय प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. तुझ्यावर आणखी प्रेम करायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

आजचे संत – संत कॅलिस्टस पहिले, पोप आणि रक्तसाक्षी—ऐच्छिक स्मृतिदिन

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय