4 नोव्हेंबर 2026
संत चार्ल्स बोरोमिओ, बिशप, यांचा स्मृतिदिन
आजची वाचने
सामान्य काळातील एकतिसाव्या आठवड्याच्या बुधवारची वाचने
मोठा जनसमुदाय येशूबरोबर प्रवास करत होता. येशू त्यांच्याकडे वळून म्हणाला, “जर कोणी माझ्याकडे येतो, पण आपल्या आईवडिलांचा, पत्नीचा, मुलाबाळांचा, भावाबहिणींचा आणि स्वतःच्या जिवाचाही द्वेष करत नाही, तर तो माझा शिष्य होऊ शकत नाही. जो स्वतःचा क्रूस घेऊन माझ्यामागे येत नाही, तो माझा शिष्य होऊ शकत नाही.” लूक 14:25–27
आजच्या शुभवर्तमानात येशू खरे शिष्य होण्यासाठी आवश्यक असलेली अंतःकरणाची वृत्ती कशी असावी, हे सांगतो. या अटी पूर्ण न करणाऱ्यांबद्दल तो तीनदा म्हणतो, “तो माझा शिष्य होऊ शकत नाही.” हा उतारा लूकच्या ‘प्रवासवर्णना’चा भाग आहे. जवळजवळ दहा अध्याय व्यापणाऱ्या या वर्णनात, गालीलहून यरुशलेमकडे जाताना येशूने दिलेली आमूलाग्र परिवर्तनाची शिकवण आणि त्याने केलेली चमत्कारिक चिन्हे यांचा समावेश आहे. हा केवळ एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी केलेला प्रवास नाही; त्याला खोल प्रतीकात्मक अर्थ आहे. तो आत्मत्यागाचा, त्यागमय प्रेमाचा आणि अंतिम गौरवाचा मार्ग दर्शवतो. या मार्गावर चालण्याचे आवाहन ख्रिस्ताच्या सर्व अनुयायांना आहे.
पहिली अट विशेष लक्ष वेधून घेते. तिचा योग्य अर्थ समजला नाही, तर ती धक्कादायकही वाटू शकते: “जर कोणी माझ्याकडे येतो, पण आपल्या आईवडिलांचा, पत्नीचा, मुलाबाळांचा, भावाबहिणींचा आणि स्वतःच्या जिवाचाही द्वेष करत नाही, तर तो माझा शिष्य होऊ शकत नाही.” त्या काळच्या यहुदी संस्कृतीत ‘द्वेष करणे’ या शब्दप्रयोगाचा संबंध कोणाला प्राधान्य द्यायचे याच्याशी होता; कुटुंबीयांविषयी किंवा स्वतःविषयी मनात वैर बाळगण्याशी नव्हता. देवावरील प्रेमाला जगातील प्रत्येक नात्यापेक्षा आणि जिव्हाळ्यापेक्षा, अगदी सर्वांत जवळच्या नात्यांपेक्षाही, पहिले स्थान दिले पाहिजे, असे येशू शिकवतो; कारण शेजाऱ्यावरील प्रेमाचा तोच एकमेव स्रोत आहे.
मत्तयच्या शुभवर्तमानातील एका समांतर उताऱ्यात हे अधिक स्पष्ट होते: “जो आपल्या वडिलांवर किंवा आईवर माझ्यापेक्षा अधिक प्रेम करतो, तो माझ्या योग्यतेचा नाही” (मत्तय 10:37). येशू आपल्याला इतरांवर प्रेम करणे सोडायला सांगत नाही; तो आपल्या प्रेमाला योग्य क्रम लावायला सांगतो. सर्वप्रथम आणि सर्वांहून अधिक प्रेम आपण त्याच्यावर केले पाहिजे, आणि त्याच्यावरील या प्रेमाच्या प्रकाशात इतर सर्व नाती जपली पाहिजेत. ही शिकवण कुटुंबाचे किंवा स्वतःचे मूल्य कमी करत नाही; उलट, त्यांना योग्य स्थान देऊन ती स्वाभाविक जिव्हाळ्याचे रूपांतर देवाकडून मिळणाऱ्या अलौकिक प्रेमात करते. कमी प्रेम करण्याचे नव्हे, तर अधिक उदात्त आणि शुद्ध प्रेम करण्याचे हे आवाहन आहे. हे प्रेम देवापासून उगम पावते आणि पुन्हा त्याच्याकडे जाते. त्यातून आपण इतरांना देवाच्या प्रेमात सहभागी करतो. अखेरीस तेच प्रेम खऱ्या ऐक्याचे आणि सर्वांच्या आनंदाचे एकमेव उगमस्थान आहे.
मग येशू शिष्यत्वाची दुसरी अट सांगतो: “जो स्वतःचा क्रूस घेऊन माझ्यामागे येत नाही, तो माझा शिष्य होऊ शकत नाही.” क्रूस वाहणे म्हणजे देवाच्या इच्छेचे निष्ठेने पालन करताना वाट्याला येणारे दुःख, त्याग आणि छळ स्वीकारणे. येशूच्या काळी एखाद्या माणसाने स्वतःच्या मृत्युदंडाचे साधन असलेला क्रूस वाहावा, ही कल्पनाही भयावह होती. आज आपल्या चर्चमध्ये आणि भक्तिजीवनात ख्रिस्ताच्या क्रूसाला उंच स्थान देऊन त्याचा गौरव केला जातो. त्यामुळे तो आपल्याला तितकासा भयावह वाटत नाही, जोपर्यंत तो वाहण्याची वेळ आपल्यावर येत नाही. आपल्यासाठी क्रूस वाहणे म्हणजे पापाचा त्याग करणे, थट्टा सहन करणे, शत्रूंना क्षमा करणे आणि अडचणीतही निष्ठावंत राहणे. संत पौलबरोबर असे घोषित करण्याचे हे आवाहन आहे: “मला ख्रिस्ताबरोबर क्रूसावर खिळण्यात आले आहे; आता मी जगतो असे नाही, तर ख्रिस्त माझ्यामध्ये जगतो” (गलतीकरांस 2:20).
तिसरी अट अशी आहे की ख्रिस्तामागे जाण्याचा निर्णय घेण्यापूर्वी त्यासाठी काय किंमत मोजावी लागेल, याचा विचार आपण केला पाहिजे. हा मुद्दा स्पष्ट करण्यासाठी येशू दोन दाखले देतो. पहिल्या दाखल्यात एका माणसाला मनोरा बांधायचा आहे; पण तो पूर्ण करण्यासाठी आपल्याकडे पुरेशी साधनसामग्री आहे की नाही, याचा हिशेब तो आधी बसून करत नाही. पाया घातल्यावर त्याला बांधकाम पूर्ण करता आले नाही, तर जे काम पूर्ण करणे त्याला जमले नाही ते त्याने सुरू केले, म्हणून लोक त्याची थट्टा करतील. दुसऱ्या दाखल्यात एक राजा युद्धाला जाण्याची तयारी करतो; पण आपल्या दहा हजार सैनिकांना वीस हजार सैनिक असलेल्या शत्रूचा पराभव करता येईल का, याचा तो आधी विचार करतो. ते शक्य नसेल, तर लढाई सुरू होण्यापूर्वीच तो शहाणपणाने शांततेसाठी वाटाघाटी करतो. शिष्यत्वाचा मार्ग पूर्ण विचारांती आणि दृढ निश्चयाने स्वीकारणे आवश्यक आहे, हे दोन्ही दाखले अधोरेखित करतात. ख्रिस्तामागे जाण्यासाठी केवळ भावनेतून आलेला सुरुवातीचा उत्साह पुरेसा नाही; त्यासाठी सहनशीलता, चिकाटी आणि सर्वस्वाचा त्याग करण्याची तयारी हवी.
खरे शिष्यत्व आपल्याकडून किती मूलभूत बदलांची मागणी करते, यावर आज चिंतन करा. ख्रिस्ताचे शिष्य झाल्याने जीवन सोपे होते असे नाही, किंवा केवळ भावनेच्या पातळीवर आपण सर्वांना प्रिय होतो असेही नाही. शिष्य होणे म्हणजे कृपेचा, तारणाचा आणि इतरांवर प्रेम करण्याचा एकमेव स्रोत असलेल्या ख्रिस्तावर आपली दृष्टी सदैव खिळलेली असणे. तुमची दृष्टी ख्रिस्तावर खिळलेली आहे का, विशेषतः तो आपला क्रूस वाहत असताना? तोच क्रूस आपल्या जीवनात उचलण्याची आणि येशूला तुमच्यामध्ये त्याचा क्रूस थेट कालवरीपर्यंत वाहू देण्याची तुमची तयारी आहे का? भावनांच्या पलीकडे जाऊन, ज्या त्यागमय प्रेमासाठी आपल्या सर्वांना बोलावले आहे त्याची निश्चयाने निवड करणे, हेच खरे शिष्यत्व आहे. ते समजून घेण्याची आणि स्वीकारण्याची कृपा मिळावी, म्हणून प्रार्थना करा.
हे माझ्या आत्मबलिदानी प्रभू, सर्वांहून अधिक प्रेम तुझ्यावर करावे, असे आवाहन तू आपल्या शिष्यांना करतोस, जेणेकरून आम्ही यरुशलेमच्या तुझ्या प्रवासात पूर्णपणे सहभागी होऊ आणि तुझ्याबरोबर व तुझ्यामध्ये स्वतःसाठी आणि इतरांसाठी आपले जीवन अर्पण करू. कृपा करून माझ्यामध्ये वास कर आणि माझा क्रूस उचलून तुझ्यामागे चालण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे, जेणेकरून त्यासाठी काय मोल द्यावे लागेल याचा हिशेब न करता मी तुझ्यासोबत शुद्ध आणि पवित्र आत्मबलिदानी प्रेमाच्या गाभ्यापर्यंत जाऊ शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आजचे संत – संत चार्ल्स बोरोमिओ, बिशप
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन





