७ सप्टेंबर २०२५
सामान्य काळातील तेविसावा रविवार (वर्ष क)
आजची वाचने
प्रतिमा सौजन्य: अॅडोबी स्टॉक
लोकांचे मोठमोठे समुदाय येशूबरोबर चालले होते. तो त्यांच्याकडे वळून म्हणाला, “जर कोणी माझ्याकडे येत असेल, पण आपल्या आईवडिलांचा, पत्नीचा, मुलाबाळांचा, भाऊबहिणींचा आणि स्वतःच्या जीवाचाही द्वेष करत नसेल, तर तो माझा शिष्य होऊ शकत नाही.” लूक 14:25–26
येशूने या ‘मोठमोठ्या समुदायांना’ आपापल्या कुटुंबीयांचा द्वेष करायला का सांगितले असेल? खरे तर, येशू त्याहीपुढे गेला. त्यांनी स्वतःच्या जीवाचाही द्वेष केला पाहिजे, असे तो म्हणाला. तसे केले नाही, तर ते त्याचे शिष्य होऊ शकत नाहीत. या धक्कादायक शिकवणुकीने लोकांना त्यांच्या कोमट श्रद्धेतून खडबडून जागे केले. कधीकधी आपण येशूला केवळ एक दयाळू, सौम्य व्यक्ती मानतो, जी लोकांच्या जीवनात नेहमी आनंद आणते. हसतमुख येशूची चित्रे आपण पाहतो. त्याच्याजवळ आलेल्या लोकांना आपले स्वागत होत आहे आणि आपल्यावर प्रेम केले जात आहे, असे नेहमी वाटत असे. या चित्रांत सत्य आहे; पण लोकांनी अंतःकरणापासून परिवर्तन स्वीकारावे, असे आव्हान देऊनही त्याने त्यांच्या जीवनात प्रकाश आणला, हे तितकेच खरे आहे. आजच्या शुभवर्तमानात येशू हेच करतो.
आईवडिलांचा, मुलाबाळांचा, भाऊबहिणींचा आणि अगदी स्वतःचाही द्वेष करण्याचा अर्थ रागातून उत्पन्न होणारे द्वेषाचे पाप करणे असा अर्थातच नाही. इथे ‘द्वेष’ हा शब्द इतरांवर आणि स्वतःवरही प्रेम करण्याचा सर्वोत्तम मार्ग दाखवतो. आधी येशूच्या म्हणण्याचा निष्कर्ष पाहू या. अशा प्रकारचा द्वेष करणे ही त्याचा शिष्य होण्याची अट आहे, असे येशूने सांगितले. हीच मुख्य गोष्ट आहे. आपण सर्वप्रथम ख्रिस्ताचे शिष्य असलो, तरच इतरांवर प्रेम करू शकतो आणि स्वतःवरही योग्य रीतीने प्रेम करू शकतो. या संदर्भात ‘द्वेष’ म्हणजे स्वार्थी आसक्ती नाकारणे. व्यक्ती आणि गोष्टी सहजपणे आपल्या देवावरील प्रेमाच्या आड येऊ शकतात. जेव्हा असे होते, तेव्हा त्या केवळ देवावरील प्रेमातच नव्हे, तर इतरांवर आणि स्वतःवरही खरे प्रेम करण्यात अडथळा ठरतात, हे आपण ओळखले पाहिजे. उदाहरणार्थ, कुटुंबातील एखाद्या व्यक्तीने कोणत्याही प्रकारे अशी मागणी केली की तुम्ही देवापेक्षा तिच्यावर अधिक प्रेम करावे, तर ती मागणी तुम्ही ठामपणे नाकारली पाहिजे. याला त्या व्यक्तीचा नव्हे, तर त्या मोहाचा पवित्र द्वेष म्हणता येईल. समजा, तुम्ही मिस्साला जाता म्हणून तुमचा जोडीदार तुमच्यावर टीका करतो आणि तुम्हाला जाण्यापासून रोखण्याचा प्रयत्न करतो. तुम्ही त्याचे म्हणणे ऐकले, तर तुम्ही देवापेक्षा जोडीदाराला पहिले स्थान देता. किंवा समजा, एखाद्या व्यक्तीने तुम्हाला दुखावले आणि तुम्ही तिला क्षमा करण्याचे ठरवले, पण कुटुंबातील कोणी तुमच्या निर्णयाला विरोध करून त्या व्यक्तीविषयी तुमच्या मनात राग भडकवण्याचा प्रयत्न केला. तुम्ही त्या कुटुंबीयाचे ऐकले, तर तुम्ही देवाचे ऐकत नाही. अशा प्रसंगी आपण मोह नाकारला पाहिजे; याच अर्थाने आपण ‘द्वेष’ केला पाहिजे.
पण स्वतःच्या बाबतीत काय? तुम्ही स्वतःचा द्वेष कसा कराल? आपल्या अव्यवस्थित वासना अनेक प्रकारे पापाकडे ओढल्या जातात, याचा इथे संदर्भ आहे. आपण अशा इच्छांच्या आहारी गेलो किंवा, त्याहून वाईट, त्या इच्छा स्वाभाविक आणि आपल्या भल्याच्या आहेत असे मानले, तर आपण देवाऐवजी त्या अव्यवस्थित इच्छांची निवड केली आहे. अशा वेळी आपण त्या स्वार्थी आणि अव्यवस्थित इच्छांचा द्वेष करून त्या नाकारायला शिकले पाहिजे आणि केवळ देवाची व त्याच्या इच्छेची निवड केली पाहिजे.
इतरांमार्फत येणारे मोह आणि आपल्या अव्यवस्थित इच्छांमधून उद्भवणारे मोह नाकारून जेव्हा आपण आपल्या जीवनात देवावरील प्रेमाला पहिले स्थान देऊ शकतो, तेव्हा आणि तेव्हाच आपण इतरांवर व स्वतःवर योग्य रीतीने प्रेम करू शकतो. आपण इतरांवर आणि स्वतःवर प्रेम करावे, अशी येशूची इच्छा आहे, हे स्पष्ट आहे. पण आपले प्रेम शुद्ध आणि पवित्र असेल आणि ते देवाच्या प्रेमातून उगम पावत असेल, तरच हे शक्य आहे. याहून वेगळ्या स्वरूपाचे ‘प्रेम’ हे मुळीच प्रेम नाही. ती स्वार्थी आसक्ती आहे. देवावर प्रेम करणे आणि त्याचे प्रेम इतरांपर्यंत पोहोचवण्याचे साधन बनणे, या आपल्या खऱ्या कार्यात ती अडथळा आणते.
सर्व प्रकारचे पाप नाकारण्यासाठी आपल्या मनात किती प्रखर निर्धार असला पाहिजे, यावर आज चिंतन करा. यात तुमच्या कुटुंबीयांमार्फत आणि मित्रांमार्फत तुम्हाला ज्याचा मोह होतो त्या पापाचाही समावेश आहे. तुमच्या अव्यवस्थित मानवी स्वभावामुळे तुमच्या अंतःकरणात उद्भवणाऱ्या प्रत्येक प्रकारच्या मोहाचाही यात समावेश आहे. हा पवित्र द्वेष म्हणजे प्रेमाची कृती आहे, कारण खऱ्या प्रेमापासून तुम्हाला दूर ठेवणारी प्रत्येक गोष्ट दूर करण्याचा तो प्रयत्न करतो. आज येशूचे विश्वासू शिष्य होण्याची निवड करा आणि त्या निवडीच्या आड येऊ पाहणारी प्रत्येक गोष्ट नाकारण्याचा निश्चय करा. असे केल्याने केवळ देवावरील तुमचे प्रेमच वाढणार नाही, तर इतरांवरील आणि अगदी स्वतःच्या आत्म्यावरील तुमचे प्रेमही वाढेल.
हे माझ्या उत्कट प्रभू, तुझ्यावरच्या प्रेमाच्या आड येणारा प्रत्येक मोह नाकारण्याचे आवाहन तू जमलेल्या लोकांना केलेस. पापाचा आणि सर्व प्रकारच्या मोहांचा पवित्र तिटकारा माझ्या आत्म्यात भरून दे, म्हणजे मी त्यांना निर्धाराने नाकारू शकेन. सर्व गोष्टींपेक्षा मी तुझ्यावर अधिक प्रेम करावे आणि त्या प्रेमातून तुझ्या पवित्र हृदयाने इतरांवर, तसेच माझ्या स्वतःच्या आत्म्यावरही प्रेम करावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
दुःखित माता मरियेची नोवेना
परंपरेनुसार 7–15 सप्टेंबर या काळात ही नोवेना केली जाते




