२२ मार्च २०२१
प्रायश्चित्तकाळातील पाचव्या आठवड्याचा सोमवार
आजची वाचने

“तुमच्यापैकी जो निष्पाप आहे, त्यानेच तिच्यावर पहिला दगड फेकावा.” योहान 8:7
येशूचे हे उद्गार फार प्रभावी आहेत. इतरांना दोष लावून त्यांचा धिक्कार करणाऱ्या परुश्यांनी एका स्त्रीला येशूकडे आणले. तिला “व्यभिचार करतानाच” पकडण्यात आले होते, असे दिसते. ती पापी होती का? होय, ती खरोखरच पापी होती. पण ती पापी होती की नाही, हा या प्रसंगाचा मुख्य मुद्दा नाही. स्वतःला नीतिमान समजणारे आणि इतरांना दोषी ठरवून त्यांचा धिक्कार करणारे परुशी पाप्यांकडे ज्या दृष्टीने पाहत होते, त्यापेक्षा येशूची दृष्टी किती वेगळी होती, हे या प्रसंगातून दिसते.
सर्वप्रथम, त्या स्त्रीचा विचार करूया. तिची मानहानी झाली होती. तिने पाप केले होते, ती पकडली गेली होती आणि तिला पापी म्हणून सर्वांसमोर उभे करण्यात आले होते. तिने काय केले? तिने विरोध केला नाही. तिने आपले पाप नाकारले नाही. ती संतापली नाही. तिने प्रतिकारही केला नाही. उलट, अपमानित झालेली ती स्त्री दुःखी अंतःकरणाने आपल्या शिक्षेची वाट पाहत तिथे उभी राहिली.
स्वतःच्या पापामुळे झालेली मानहानी हा एक खोलवर परिणाम करणारा अनुभव आहे. त्यातून खरा पश्चात्ताप उद्भवू शकतो. एखाद्या व्यक्तीचे पाप उघड झाले आहे आणि त्यामुळे तिची मानहानी झाली आहे, असे आपल्याला दिसते तेव्हा आपण तिच्याशी करुणेने वागले पाहिजे. का? कारण व्यक्तीची प्रतिष्ठा तिच्या पापापेक्षा नेहमीच मोठी असते. प्रत्येक व्यक्ती देवाच्या प्रतिमेत आणि त्याच्यासारखी घडवली आहे, आणि प्रत्येक व्यक्ती आपल्या करुणेस पात्र आहे. एखादी व्यक्ती हट्टाने आपले पाप मान्य करण्यास नकार देत असेल (जसे परुश्यांच्या बाबतीत दिसते), तर तिला पश्चात्ताप करण्यास मदत व्हावी म्हणून देवाच्या इच्छेनुसार तिला खडसावणे आवश्यक असते. पण जेव्हा एखाद्या व्यक्तीला आपल्या पापाचे दुःख होते आणि, या स्त्रीप्रमाणे, तिला मानहानीही सोसावी लागते, तेव्हा ती करुणा स्वीकारण्यास तयार असते.
“तुमच्यापैकी जो निष्पाप आहे, त्यानेच तिच्यावर पहिला दगड फेकावा,” असे म्हणताना येशू तिच्या पापाचे समर्थन करत नाही. उलट, इतरांचा धिक्कार करण्याचा अधिकार कोणालाही नाही, हे तो स्पष्ट करतो. कोणालाही नाही. धर्मनेत्यांनाही नाही. आजच्या जगात अनेकांना ही शिकवण आचरणात आणणे कठीण जाते. इतरांची सर्वांत खळबळजनक पापे माध्यमांच्या मथळ्यांतून आपल्या नजरेसमोर आणली जातात; जणू तसे केल्याशिवाय माध्यमांना राहवतच नाही. या ना त्या व्यक्तीने जे केले त्यावर संतापण्याचा मोह आपल्याला सतत होत असतो. आपण सहजच नापसंतीने मान हलवतो, त्यांचा धिक्कार करतो आणि त्यांना अगदी तुच्छ लेखतो. खरे तर, इतरांची पापे हुडकून काढता येतील तितकी हुडकून काढणे आणि त्या प्रत्येक पापाविरुद्ध ‘पहारेकरी’ बनणे, हेच आपले कर्तव्य आहे असे आज अनेकांना वाटते.
आज यावर मनन करा: तुमची वृत्ती परुश्यांसारखी आहे की येशूसारखी? त्या जमावात तुम्ही उभे असता, तर त्या अपमानित स्त्रीला दगडमार व्हावा असे तुम्हाला वाटले असते का? आज तुमची प्रतिक्रिया काय असते? इतरांची उघड पापे तुमच्या कानावर पडतात तेव्हा तुम्ही त्यांचा धिक्कार करता का? की त्यांना दया दाखवली जावी अशी आशा बाळगता? आपल्या दैवी प्रभूच्या करुणामय अंतःकरणाचे अनुकरण करण्याचा प्रयत्न करा. मग तुमच्या न्यायाची वेळ येईल तेव्हा तुम्हालाही विपुल करुणा दाखवली जाईल.
हे माझ्या दयाळू प्रभू, तू आमच्या पापापलीकडे पाहतोस आणि आमचे अंतःकरण न्याहाळतोस. तुझे प्रेम अमर्याद आहे आणि ते मनात विस्मय व आदर जागवते. तू माझ्यावर दाखवलेल्या करुणेबद्दल मी तुझे आभार मानतो. माझ्या सभोवतालच्या प्रत्येक पाप्याशी मलाही नेहमी तितक्याच करुणेने वागता यावे, अशी मी प्रार्थना करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
क्रुसाच्या पायाशी ४० दिवस – तेहतीसावे चिंतन – “माझ्या देवा, माझ्या देवा, तू मला का सोडून दिलेस?
प्रायश्चित्तकाळासाठी उपयुक्त साहित्य
प्रायश्चित्तकाळासाठी पवित्र शास्त्रावर आधारित चिंतने
वरील प्रमुख चित्र: ख्रिस्त आणि व्यभिचार करणारी स्त्री — चित्रकार: लुकास क्रानाख यांचा एक अनुयायी





