मराठी

इतरांना मिळालेल्या आशीर्वादांचा आनंद मानणे

गुरुवार, ३ जुलै २०२५

संत थोमा प्रेषिताचा सण

आजची वाचने

कारावाज्जो, सार्वजनिक मालकीतील कलाकृती, विकिमीडिया कॉमन्सच्या सौजन्याने

व्हिडिओ

“तुझे बोट येथे ठेव आणि माझे हात पाहा. तुझा हात पुढे कर आणि माझ्या कुशीतील जखमेत घाल. अविश्वास ठेवू नकोस, तर विश्वास ठेव.” थोमाने त्याला उत्तर दिले, “माझ्या प्रभू, माझ्या देवा!” येशू त्याला म्हणाला, “तू मला पाहिलेस म्हणून विश्वास ठेवलास काय? ज्यांनी पाहिले नाही आणि तरीही विश्वास ठेवला, ते धन्य!” योहान 20:27–29

येशूबरोबरच्या या संवादात प्रेषित थोमाच्या ठायी आपल्यापैकी प्रत्येकाचे प्रतिबिंब अनेक बाबतींत दिसते. आपण नेहमीच विश्वास ठेवतो, आपल्या मनात अविश्वासाला जागा नाही, असे मानायला आपल्याला आवडेल. पण आपला विश्वास जितका खोल असायला हवा तितका तो कदाचित नाही, हे सत्य नम्रपणे मान्य करणे महत्त्वाचे आहे. तसेच, जे आशीर्वाद आपल्याला मिळत नाहीत ते इतरांना मिळतात, तेव्हा आपली प्रतिक्रिया काय असते, याचाही विचार करणे महत्त्वाचे आहे.

आठवा, येशूने प्रेषितांना पहिल्यांदा दर्शन दिले, तेव्हा थोमा त्यांच्याबरोबर नव्हता. त्यामुळे तो परत आला आणि येशूने त्यांना दर्शन दिले, पण आपण त्या वेळी तिथे नव्हतो, हे त्याला समजले, तेव्हा त्याला वाईट वाटले, हे स्पष्ट आहे. दुर्दैवाने, प्रभूने इतरांना दर्शन दिले तेव्हा आपण तिथे नव्हतो, या दुःखामुळे थोमाच्या मनात आनंदाऐवजी कटुता निर्माण झाली. हेच मत्सराचे पाप आहे. आपल्याला न मिळालेले आशीर्वाद इतरांना मिळतात, याचे दुःख वाटणे म्हणजे मत्सर. पुनरुत्थित प्रभूची भेट होण्याचा आशीर्वाद इतर प्रेषितांना मिळाला, याचा थोमाने खरे तर आनंद मानायला हवा होता. पण ती भेट आपल्याला लाभली नाही, याचेच त्याला दुःख वाटत राहिले. तो म्हणाला, “त्याच्या हातांवर खिळ्यांच्या खुणा पाहिल्याशिवाय, त्या खुणांत माझे बोट घातल्याशिवाय आणि त्याच्या कुशीतील जखमेत माझा हात घातल्याशिवाय मी विश्वास ठेवणार नाही.”

आपल्या प्रभूच्या या भेटीच्या वेळी थोमा तिथे का नव्हता? कदाचित ही देवाची योजना असावी. थोमाने आपल्यापुढे एक आदर्श ठेवावा, अशी देवाची इच्छा असावी. तसे असेल, तर थोमाच्या उदाहरणातून घेण्यासारखा एक धडा असा आहे: जे आशीर्वाद आपल्याला मिळाले नाहीत, ते इतरांना मिळाले असता आपण नम्रपणे त्यांच्या आनंदात सहभागी झाले पाहिजे. अर्थात, थोमा तिथे असता, तर त्या आनंदात सहभागी होणे त्याला अधिक सोपे गेले असते. पण अनेक दृष्टींनी पाहता, तिथे नसल्यामुळे त्याला त्याहूनही मोठी संधी मिळाली. मात्र त्याने ती साधली नाही.

देवाकडून इतरांना आशीर्वाद मिळताना पाहता, तेव्हा तुमची प्रतिक्रिया काय असते? अनेक जण लगेच स्वतःकडे पाहतात आणि आपल्यालाही तसाच आशीर्वाद मिळावा, अशी इच्छा करतात. त्यांना मत्सराशी झगडावे लागते. त्यांच्या मनात येते, “तो आशीर्वाद मलाही मिळाला असता तर किती बरे झाले असते!” अशा प्रकारचा मत्सर ओळखणे नेहमीच सोपे नसते. म्हणूनच, अशा वेळी काय करू नये, हे दाखवण्यासाठी थोमाचे उदाहरण आपल्यासमोर ठेवले आहे.

अर्थात, थोमा काही वाईट मनुष्य नव्हता. म्हणूनच येशू नंतर त्यालाही दर्शन देतो. त्या वेळी थोमाने जे शब्द उच्चारले, तेच शब्द मिस्साबलीत पवित्रीकरणाच्या वेळी श्रद्धावंत परंपरेने भक्तिभावाने म्हणतात. तो म्हणाला, “माझ्या प्रभू, माझ्या देवा!” मग येशू थोमाला सौम्यपणे समज देत म्हणतो, “तू मला पाहिलेस म्हणून विश्वास ठेवलास काय? ज्यांनी पाहिले नाही आणि तरीही विश्वास ठेवला, ते धन्य!” पण ही सौम्य समज म्हणजे प्रेमाची कृती होती, कारण थोमाने आपल्या अविश्वासाच्या कारणाचा विचार करावा, अशी येशूची इच्छा होती. मत्सरातून निर्माण झालेल्या अविश्वासाचे थोमाने परीक्षण करावे, अशी येशूची स्पष्ट इच्छा होती. कारण त्या अविश्वासामुळेच थोमाने जाणूनबुजून विश्वास ठेवण्याचे नाकारले, असे दिसते.

आज या पवित्र प्रेषिताचे चिंतन करा. आज संत थोमा प्रेषित हे स्वर्गराज्यातील महान संतांपैकी एक आहेत. मत्सर, नम्रता आणि श्रद्धा यांविषयीचे हे महत्त्वाचे धडे देवाने त्यांच्या उदाहरणातून आपल्याला शिकवले. ज्या दुर्बलतेवर त्यांनी पूर्णपणे मात केली, तिच्या प्रकाशात स्वतःचे परीक्षण करा: आपल्याला न मिळालेले आशीर्वाद इतरांना मिळतात, तेव्हा मनात उठणाऱ्या मत्सराशी आपण कसा सामना करतो? आपल्या जगात देव ज्या ज्या प्रकारे कार्य करतो, त्यांत नेहमी आनंद मानायला शिका आणि नम्रतेत वाढत जा. मग तुम्हाला न लाभलेले आशीर्वाद इतरांना लाभतील, तेव्हा संत थोमांनी अखेरीस जसा प्रतिसाद दिला तसा तुम्हीही द्याल: “माझ्या प्रभू, माझ्या देवा!”

हे माझ्या परम उदार प्रभू, तू रात्रंदिवस इतरांवर तुझ्या आशीर्वादांचा वर्षाव करतोस. ते आशीर्वाद पाहताना मत्सराच्या प्रत्येक मोहावर मात करायला मला मदत कर, जेणेकरून तू सर्वांना दिलेल्या कृपेचा आनंद मला मानता येईल. तू माझा प्रभू आणि माझा देव आहेस. माझ्या जीवनाला आणि माझ्या सभोवतालच्या लोकांच्या जीवनाला तू ज्या ज्या प्रकारे आशीर्वाद देतोस, त्या प्रत्येकासाठी मी तुझे आभार मानतो. हे प्रिय प्रभू, दररोज मला दिसणाऱ्या प्रत्येक कृपेसाठी आणि आशीर्वादासाठी, विशेषतः थेट मला न मिळालेल्या कृपादानांसाठी, माझ्या मनात अधिक खोल कृतज्ञता जागव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

आजचे संत – संत थोमा प्रेषित

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय