10 सप्टेंबर 2025
सामान्य काळातील तेविसाव्या आठवड्याचा बुधवार
आजची वाचने
दानियेल दुकिच यांचे डोंगरावरील प्रवचन, परवाना क्रिएटिव्ह कॉमन्स श्रेय द्या–समान परवान्याने प्रसारित करा 4.0 आंतरराष्ट्रीय
“पण तुम्हा श्रीमंतांची केवढी दुर्दशा! कारण तुम्हाला तुमचे सांत्वन मिळून चुकले आहे. पण आता पोट भरलेल्या तुम्हा लोकांची केवढी दुर्दशा! कारण तुम्ही उपाशी राहाल. आता हसणाऱ्या तुम्हा लोकांची केवढी दुर्दशा! कारण तुम्ही शोक कराल आणि रडाल. जेव्हा सर्व जण तुमची प्रशंसा करतात, तेव्हा तुमची केवढी दुर्दशा! कारण त्यांच्या पूर्वजांनी खोट्या संदेष्ट्यांनाही अशीच वागणूक दिली.” लूक 6:24–26
श्रीमंत असण्यात, पोट भरलेले असण्यात, हसण्यात आणि सर्वांनी आपली प्रशंसा करण्यात काही धोका आहे का? येशूंच्या बोलण्यावरून तसे दिसते. येशूंनी या गोष्टींबद्दल सावध का केले असेल? आणि त्याआधी गरीब, भुकेले, रडणारे आणि अपमान सहन करणारे लोक धन्य आहेत, असे त्यांनी का म्हटले असेल? येशू मुळात लोभ, खादाडपणा, असंयम आणि पोकळ आत्मगौरव या चार सामान्य पापांचा निषेध करत होते आणि त्यांच्या विरुद्ध असलेले सद्गुण जोपासायला सांगत होते.
केवळ गरीब असणे पवित्रतेसाठी पुरेसे नाही. पण लूकच्या शुभवर्तमानात येशू प्रत्यक्षात गरीब असलेल्यांना धन्य म्हणतात. मत्तयच्या शुभवर्तमानात “आत्म्याने दीन” असलेल्यांना धन्य म्हटले आहे; लूकमधील वचन त्यापुढे जाते. आत्म्याने दीन असणे म्हणजे या जगातील भौतिक वस्तूंविषयी मनात आसक्ती न बाळगणे, जेणेकरून देवाचे आध्यात्मिक धन पूर्णपणे स्वीकारता येईल. संपन्न लोकांमध्ये एक प्रवृत्ती सामान्यपणे दिसते: आपल्याकडे पुष्कळ वस्तू असल्या तरी आपल्याला त्यांची आसक्ती नाही, असे ते स्वतःला पटवून देतात. खरोखर तसे असेल, अशी आशा करूया. मात्र, लूकच्या शुभवर्तमानातील धन्यवचनांमध्ये येशू थेट म्हणतात, “तुम्ही गरीब आहात, ते धन्य” आणि “तुम्हा श्रीमंतांची केवढी दुर्दशा!” या शिकवणीत मत्तयच्या शुभवर्तमानातील धन्यवचनांमध्ये न आढळणारा दुसरा आशीर्वाद आपल्याला दिसतो. मनाची अनासक्ती (आत्म्याचे दारिद्र्य) हा एक आशीर्वाद आहेच; शिवाय, ती अनासक्ती साधण्याचा अधिक सोपा मार्ग म्हणजे प्रत्यक्ष गरिबी, असे येथे सांगितले आहे. भौतिक संपत्ती हे स्वतःत पाप नसले, तरी तिच्यामुळे संपत्तीला चिकटून राहण्याचे, स्वतःच्याच बळावर विसंबण्याचे आणि स्वतःचे लाड पुरवण्याचे अनेक मोह होतात. म्हणून आध्यात्मिक दृष्टीने पाहता, श्रीमंत असण्यापेक्षा गरीब असताना अनासक्त राहणे सोपे असते. हे कटू सत्य स्वीकारणे गरीब आणि श्रीमंत या दोघांनाही कठीण जाते. गरीब लोकांना पुष्कळदा श्रीमंत व्हावेसे वाटते. श्रीमंत झालो तर आपण आपली संपत्ती इतरांबरोबर वाटून घेऊ आणि तिच्यात मन गुंतू देणार नाही, असे त्यांना वाटते. श्रीमंत लोकांना पुष्कळदा आपल्या श्रीमंतीचा आनंद वाटतो आणि प्रत्यक्षात असतात त्यापेक्षा आपण मनाने अधिक अनासक्त आहोत, असे ते मानतात.
“भुकेले” असणे हीदेखील धन्य अवस्था मानली आहे, तर “पोट भरलेले” असणे ही धोक्याची अवस्था आहे. उपवासामुळे किंवा पुरेसे अन्न नसल्यामुळे तुम्हाला खरोखर भूक लागते, तेव्हा आपली भूक आणि तहान देवाकडे वळवणे सोपे जाते. त्यामुळे तो तुम्हाला तृप्त करू शकतो आणि तो तुमची काळजी घेईल, असा भरवसा ठेवणेही सोपे जाते. मुबलक अन्न, विशेषतः रुचकर अन्न, जिभेचे चोचले पुरवून तृप्ती मिळवण्याचा मोह घालते. त्यामुळे देवाची आणि त्याच्या पवित्र इच्छेची मनापासून भूक व तहान बाळगणे कठीण जाते. म्हणून, जिभेचे चोचले पुरवणे टाळून तुम्ही भूक अनुभवली, तर केवळ खादाडपणापासूनच नव्हे, तर त्याच्या मोहापासूनही मुक्त राहण्याचा आशीर्वाद तुम्हाला लाभेल.
येथे “हसणे” आणि “रडणे” यांचा संबंध अनुक्रमे आनंद आणि निराशा यांच्याशी नाही. या शब्दांतून दोन प्रकारच्या लोकांकडे निर्देश केला आहे. “हसणारे” म्हणजे सतत मौजमजा शोधणारे आणि सुखोपभोगात रमणारे लोक. अनेक जण मौजमजा, करमणूक आणि क्षणिक सुखे यांसाठीच जगतात. “रडणारे” म्हणजे ज्यांना उमगले आहे की जगातील क्षणभंगुर सुखांनी कधीच खरे समाधान मिळत नाही. म्हणून सततची करमणूक हा खरा मोह ठरतो, तर अशा क्षणभंगुर सुखाला मुकल्याने तो मोह दूर होण्यास मदत होते.
शेवटी येशू सांगतात की सर्वांनी आपली प्रशंसा करण्यापेक्षा, त्यांच्यामुळे लोक आपला द्वेष करतात, आपल्याला दूर लोटतात, आपला अपमान करतात आणि आपल्याला दुष्ट ठरवतात, तेव्हा आपण धन्य आहोत. येथे येशू अशा गोष्टींसाठी मिळणाऱ्या प्रशंसेविषयी बोलत आहेत, ज्यांना शाश्वत जीवनाच्या दृष्टीने काहीच महत्त्व नाही. जेव्हा सर्व जण आपली वाहवा करतात आणि खरे ख्रिस्ती सद्गुण नसलेल्या गुणांची व कामगिरीची प्रशंसा करतात, तेव्हा समाधानासाठी त्या प्रशंसेवर विसंबण्याचा मोह आपल्याला होतो. पण असे समाधान म्हणजे पोकळ आत्मगौरवच; त्यातून शेवटी खरे समाधान कधीच मिळत नाही. मात्र, जेव्हा कोणी आपल्यामध्ये दिसणारे देवाचे सद्गुण ओळखून त्यांची प्रशंसा करते, तेव्हा सर्वप्रथम देवाचीच स्तुती होते आणि त्याच्या गौरवात सहभागी होण्याचा आशीर्वाद आपल्याला लाभतो.
आज यावर चिंतन करा: श्रीमंत असावे, उत्तमोत्तम पदार्थांचा आस्वाद घ्यावा, सतत मनोरंजन मिळावे आणि इतरांना आपला हेवा वाटावा, असे जीवन तुम्हाला अधिक आवडते का? की अशा जीवनातून उद्भवणारे मोह तुम्हाला दिसतात? जे खरोखरच गरीब व भुकेले आहेत आणि जे संयमी व नम्र आहेत, त्यांना मिळणाऱ्या ठोस आध्यात्मिक आशीर्वादांवरही चिंतन करा. येशूची ही शिकवण आचरणात आणणे फार कठीण आहे. ती स्वीकारणे तुम्हाला जड जात असेल, तर जीवनातील वेगवेगळ्या गोष्टींबद्दल अजूनही तुमच्या मनात आसक्ती आहे, याचे ते लक्षण आहे, हे लक्षात घ्या. येशूच्या धन्यवचनांपैकी जे स्वीकारणे तुम्हाला सर्वांत कठीण वाटते, त्यावर विशेष चिंतन करा आणि तेच धन्यवचन तुमच्या चिंतनाचा व प्रार्थनेचा आधार बनवा. प्रामाणिकपणे आणि मोकळ्या मनाने असे केल्याने देवाच्या दृष्टीने जे खरोखर धन्य आहेत, त्यांच्यात तुमचाही समावेश होईल.
हे माझ्या धन्य प्रभू, तू दारिद्र्य व भूक पूर्णपणे स्वीकारलीस आणि संयम व नम्रता परिपूर्णतेने आचरलीस. त्यामुळे तू परिपूर्ण सद्गुणांनी भरलेला होतास आणि तुला परम तृप्ती लाभली. या जगाची फसवणूक ओळखता यावी म्हणून माझे डोळे उघड, जेणेकरून मला तुझ्यासोबत खऱ्या पवित्रतेचे जीवन जगता येईल आणि स्वर्गराज्याचे वैभव अनुभवता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
दुःखमाता मरियेची नोव्हेना
परंपरेनुसार 7–15 सप्टेंबर या काळात म्हटली जाते
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन




