मराठी

सुव्यवस्थित आत्मा

17 सप्टेंबर 2025
सामान्य काळातील चोविसाव्या आठवड्याचा बुधवार
आजची वाचने

संत रॉबर्ट बेलार्मिन, बिशप आणि चर्चचे धर्माचार्य — ऐच्छिक स्मृतिदिन

बिंगेनच्या संत हिल्डेगार्ड, कुमारी व ख्रिस्तसभेच्या धर्माचार्या — ऐच्छिक स्मरण

नैसर्गिक परिसरात उभे असलेले संत योहान बाप्तिस्ता

व्हिडिओ

“‘आम्ही तुमच्यासाठी बासरी वाजवली, पण तुम्ही नाचला नाहीत. आम्ही शोकगीत गायले, पण तुम्ही रडला नाहीत.’ बाप्तिस्मा देणारा योहान आला; त्याने अन्न खाल्ले नाही की द्राक्षारस प्याला नाही, आणि तुम्ही म्हणालात, ‘त्याला भूत लागले आहे.’ मनुष्यपुत्र आला; तो खातो-पितो, आणि तुम्ही म्हणालात, ‘पाहा, हा खादाड आणि मद्यपी आहे, जकातदारांचा आणि पापी लोकांचा मित्र आहे.’ पण ज्ञान योग्य आहे, हे त्याच्या सर्व लेकरांवरून सिद्ध होते.” लूक 7:32–35

उपदेशकाच्या पुस्तकातील 3रा अध्याय अंत्यविधींमध्ये अनेकदा वाचला जातो. त्यात म्हटले आहे, “प्रत्येक गोष्टीची एक ठरलेली वेळ असते, आणि आकाशाखालील प्रत्येक कार्याला एक वेळ असते. जन्म देण्याची वेळ आणि मरण्याची वेळ; लावण्याची वेळ आणि लावलेले उपटण्याची वेळ… रडण्याची वेळ आणि हसण्याची वेळ; शोक करण्याची वेळ आणि नाचण्याची वेळ.” जीवन अनेक निरनिराळ्या भावनांनी आणि अनुभवांनी भरलेले आहे; म्हणून हे वाचन अंत्यविधीला शोक करणाऱ्यांना सांत्वन देते. अंत्यविधीला जमलेले लोक आपल्या दिवंगत प्रिय व्यक्तीची आठवण काढतात, तेव्हा त्यांना चांगले आणि वाईट असे दोन्ही दिवस, तसेच दुःखाचे आणि आनंदाचे क्षण आठवतात. या आठवणी त्यांना जाणवून देतात की अंत्यविधी ही दुःखाची वेळ असली, तरी पुढे आनंदाचे क्षणही येतील. हाच जीवनाचा नैसर्गिक लयक्रम आहे.

आजच्या शुभवर्तमानात येशूने अशा लोकांना जाब विचारला, ज्यांनी योग्य वेळी माणुसकीला साजेसा प्रतिसाद दिला नाही. “आम्ही तुमच्यासाठी बासरी वाजवली, पण तुम्ही नाचला नाहीत. आम्ही शोकगीत गायले, पण तुम्ही रडला नाहीत.” बासरी वाजवली तरी कोणी नाचत नाही आणि शोकगीत गायले तरी कोणी रडत नाही, या प्रतिमेतून दिसते की बाप्तिस्मा देणारा योहान आणि स्वतः येशू आपापले सेवाकार्य करत असताना अनेकांनी त्यांच्या संदेशाला मनापासून प्रतिसाद दिला नाही. या उताऱ्यावर भाष्य करताना संत ऑगस्टीन म्हणतात की बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाचा उपदेश शोकगीतासारखा होता: तो लोकांना पश्चात्तापाने “रडण्यास” बोलावत होता. पण त्याच्या उपदेशाला अनेकांनी पश्चात्ताप करून योग्य प्रतिसाद दिला नाही. येशू आला, तेव्हा त्याने कृपेच्या नव्या जीवनाचा उपदेश केला आणि त्या जीवनाची साक्ष दिली. हे जीवन देण्यासाठीच तो आला होता. काहींनी त्याचे ऐकले आणि त्याला प्रतिसाद दिला; पण अनेकांनी तसे केले नाही. येशूचा संदेश बासरीच्या सुरांसारखा होता; त्या सुरांनी लोकांना “नाचण्याची” प्रेरणा मिळायला हवी होती. त्याचा जीवन बदलणारा संदेश आणि त्याची कृपा यांद्वारे तो त्यांना आनंद अनुभवण्यास आणि त्या आनंदात जगण्यास बोलावत होता; पण अनेकांनी आनंदाने प्रतिसाद दिला नाही.

खरोखरच, प्रत्येक गोष्टीची आणि आकाशाखालील प्रत्येक कार्याची एक ठरलेली वेळ असते. आपल्या जीवनाच्या प्रत्येक क्षणी देव आपल्याला काय सांगत आहे, याकडे लक्ष देण्याचे कार्य आपल्याला सोपवले आहे. कधी आपण आपल्या पापांकडे प्रामाणिकपणे पाहून, त्यांची भीषणता जाणून आणि ती पापे पूर्ण निर्धाराने सोडून देत “रडले” पाहिजे. तर कधी देव आपल्याला त्याच्या सांत्वनदायी कृपेचा अनुभव घेण्यास बोलावतो आणि त्याचे दयाळू प्रेम स्पष्टपणे ओळखायला सांगतो, तेव्हा आपण “नाचू.” अशा क्षणी अंतःकरणापासून कृतज्ञ राहण्याचे आणि आपल्या संपूर्ण आत्म्याने ती कृतज्ञता व्यक्त करण्याचे आमंत्रण आपल्याला मिळते.

सुव्यवस्थित रीतीने जगण्याचे जे आवाहन तुम्हाला मिळाले आहे, त्यावर आज चिंतन करा. त्यासाठी, आपल्या आसपासच्या लोकांकडे तुम्ही किती आस्थेने लक्ष देता, याचा विचार करा. प्रेमाने त्यांच्याकडे लक्ष दिल्यामुळे दुःख सोसणाऱ्यांच्या मनातली वेदना तुम्हाला दिसते का? त्यांचे दुःख करुणेने ऐकून घ्यावे आणि त्यांना दयाळू अंतःकरणाने जवळ करावे, अशी ओढ तुम्हाला वाटते का? इतर जण जीवनातले आनंदाचे क्षण अनुभवत असताना तुम्हाला त्यांच्या आनंदात सहभागी होता येते का? कोणतीही असूया किंवा मत्सर न बाळगता तुम्ही त्यांच्या आनंदात मनापासून सहभागी होऊ शकता का? देव तुम्हाला मनपरिवर्तनाच्या दिशेने एखादे पाऊल उचलण्याची प्रेरणा देतो आणि एखादी कृपा बहाल करतो, तेव्हा तुम्ही त्याचे ऐकून तत्परतेने त्याची आज्ञा पाळता का आणि त्या प्रसंगाला सर्वांत योग्य असा प्रतिसाद देता का? आपल्या आत्म्यांनी कृपेच्या प्रेरणा ओळखण्याइतके संवेदनशील व्हायला हवे आणि त्यांना अनुरूप प्रतिसाद द्यायला हवा. आपला आत्मा सुव्यवस्थित व्हावा यासाठी प्रयत्न करा, म्हणजे देव प्रत्येक दिवशी तुमच्यासमोर जे जीवन ठेवतो ते तुम्हाला त्याच्या परिपूर्ण इच्छेनुसार जगता व अनुभवता येईल.

हे प्रभू, तुझा आत्मा पूर्णपणे सुव्यवस्थित होता. पित्याच्या इच्छेला तू नेहमीच परिपूर्ण प्रतिसाद दिलास. प्रेमाने मागणी केली तेव्हा तू ठाम राहिलास; संकटांना धैर्याने सामोरा गेलास; पश्चात्ताप करणाऱ्या पाप्यावर तू दया केलीस; आणि सर्वांच्या मनपरिवर्तनाने तुला आनंद झाला. तुझ्या कृपेच्या प्रेरणांकडे नेहमी लक्ष द्यायला आणि तू मला जसा प्रतिसाद द्यायला बोलावतोस, तसा प्रतिसाद सदैव द्यायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

आजचे संत – संत रॉबर्ट बेलार्मिन, बिशप व चर्चचे धर्मपंडित—ऐच्छिक स्मृतिदिन

बिंगेनच्या संत हिल्डेगार्ड, कुमारी व ख्रिस्तसभेच्या धर्माचार्या — ऐच्छिक स्मरण

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

आजचे संत आणि सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय