20 जानेवारी 2026
सामान्य काळातील दुसऱ्या आठवड्याचा मंगळवार
आजची वाचने
संत फाबियान, पोप व रक्तसाक्षी — ऐच्छिक स्मृतिदिन
संत सेबास्टियन, रक्तसाक्षी — ऐच्छिक स्मरणदिन
सार्वजनिक वापरासाठी मुक्त
“शब्बाथ मनुष्यासाठी करण्यात आला, मनुष्य शब्बाथासाठी नव्हे. म्हणूनच मनुष्यपुत्र शब्बाथाचाही प्रभू आहे.” मार्क 2:27–28
नियमांच्या अक्षरशः पालनाचा अट्टहास आणि आपल्या हातून पाप तर झाले नाही ना, ही अनाठायी भीती यांशी झगडणाऱ्यांना आजचे शुभवर्तमान दिलासा देणारे आहे. देवाच्या आज्ञा पाळण्याची आणि त्याच्या पवित्र इच्छेशी निष्ठावान राहण्याची इच्छा असणारे या सापळ्यात सहज अडकू शकतात. हेतू कितीही चांगले असले, तरी देवाशी मनापासून निष्ठावान असणाऱ्यांचाही, देवाला कसे प्रसन्न करावे आणि त्याचा गौरव कसा करावा, याबाबत गैरसमज होऊ शकतो. नियमाचे बाह्य पालन काटेकोरपणे केले म्हणजे पुरे, असे मानणे हा एक नेहमीचा सापळा आहे. देवाच्या नियमाचे पालन करणे अत्यावश्यक आहे; पण त्या नियमाची खरी अपेक्षा काय आहे आणि काय नाही, हे समजून घेणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
आजच्या शुभवर्तमानातील प्रसंग येशूच्या सार्वजनिक सेवाकार्याच्या सुरुवातीच्या काळात घडतो. त्याने आपल्या बारा प्रेषितांची निवड केली होती आणि उपदेश करण्यास व रोग्यांना बरे करण्यास सुरुवात केली होती. येशूला आपले कार्य पुढे चालू ठेवता यावे म्हणून शब्बाथाच्या दिवशी ते दुसऱ्या गावाकडे पायी निघाले. वाटेत ते एका शेतातून गेले. प्रेषितांना भूक लागली होती, म्हणून त्यांनी उभ्या पिकातून वाट काढली आणि खाण्यासाठी काही कणसे तोडली. हे पाहताच परुश्यांनी त्यांना दोष देण्याची संधी साधली. ते म्हणाले, “पाहा, शब्बाथाच्या दिवशी जे करण्यास मनाई आहे, ते हे का करतात?” (मार्क 2:24).
तत्त्वज्ञानाच्या फार खोलात न जाताही, आपण ज्याला देवाचा शाश्वत नियम म्हणतो तो समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. शाश्वत नियमात वास्तवाची सर्व अंगे सामावलेली आहेत—भौतिक, नैतिक आणि आध्यात्मिक सत्ये. देवाने जे काही सत्य म्हणून प्रस्थापित केले आहे, ते आपल्या जीवनाला मार्गदर्शक ठरले पाहिजे. या वास्तवाविषयी चुकीची समजूत करून देऊन आपल्याला फसवणे, हा दुष्टाचा हेतू आहे.
परंपरेनुसार शाश्वत नियमाची दोन वेगळी अंगे मानली जातात: नैसर्गिक नियम आणि दैवी नियम. केवळ दैवी प्रकटीकरणातून जे काही कळते, ते दैवी नियमात येते—म्हणजे पवित्र शास्त्र जे काही प्रकट करते, विशेषतः ख्रिस्ताच्या मानवस्वभावातून आणि त्याच्या कार्यातून. याउलट, नैसर्गिक नियम सृष्टीतच कोरलेला आहे; आपला मानवी स्वभावही त्याला अपवाद नाही. नैसर्गिक नियम आपल्या सदसद्विवेकबुद्धीत कोरलेला आहे आणि विचारशक्तीच्या साहाय्याने तो ओळखता येतो. उदाहरणार्थ, खोटे बोलणे, चोरी करणे आणि खून करणे चुकीचे आहे, हे आपल्याला सहज कळते. देवाच्या दैवी नियमात दहा आज्ञांद्वारे याला दुजोरा मिळतो; पण शांतपणे आणि स्पष्ट विचार केला, तर ही मूलभूत नैतिक सत्ये आपल्याला आधीपासूनच स्पष्ट दिसतात.
आजच्या शुभवर्तमानात प्रेषितांची कृती विवेकबुद्धीला, म्हणजेच नैसर्गिक नियमाला, पूर्णपणे धरून होती. त्यांच्या निवडीतून मानवी जीवन बहरावे हा देवाचा हेतू दिसून आला. येशूला आपले कार्य पुढे चालू ठेवता यावे म्हणून ते त्याच्याबरोबर प्रवास करत होते आणि वाटेत ते धान्य खात होते. शब्बाथाच्या नियमाचा कठोर, अक्षरशः अर्थ लावण्यापेक्षा त्यांची अन्नाची गरज अधिक महत्त्वाची होती, विशेषतः ते ख्रिस्ताच्या सेवेत असताना. परुश्यांनी मात्र शब्बाथाचे पालन हेच अंतिम उद्दिष्ट मानण्याची चूक केली. त्यांचे लक्ष केवळ बाह्य पालनावर होते. शब्बाथ हा मानवजातीला दिलेली देणगी आहे—विश्रांतीचा, उपासनेचा आणि देवाच्या सहवासात नवी उभारी मिळवण्याचा दिवस आहे—हे त्यांना समजले नाही.
आपल्या मानवी विवेकबुद्धीत कोरलेला नैसर्गिक नियम आणि पवित्र शास्त्रातून प्रकट झालेला दैवी नियम यांच्यात पूर्ण सुसंवाद आहे, ही जाणीव सुंदर आणि मुक्तिदायक आहे. दोन्ही नियमांचा उगम देवातच आहे. दैवी नियम नैसर्गिक नियमाला उन्नत करून परिपूर्णतेस नेतो आणि दोन्ही नियम प्रेम व दया यांकडे वळवतो, हे येशू आपल्या कार्यातून दाखवतो. परुश्यांच्या नियमांच्या अक्षरशः पालनाच्या अट्टहासामुळे हा सुसंवाद झाकोळला गेला. जीवनाकडे आणि स्वातंत्र्याकडे नेणारा मार्ग असलेला नियम त्यांनी जाचक नियमावलीपुरता मर्यादित केला.
आज तुम्ही देवाच्या नियमाकडे कसे पाहता, यावर चिंतन करा. तो जाचक वाटत असेल, तर आपल्या दृष्टिकोनाचा पुन्हा विचार करा. देवाचा नियम नीट समजून घेऊन स्वीकारला, तर तो ओझे ठरत नाही; उलट तो स्वातंत्र्याचा स्रोत ठरतो. विशेषतः शब्बाथ आपल्याला विश्रांती घेण्याचे आणि देवाच्या कृपामय व्यवस्थेवर भरवसा ठेवण्याचे आमंत्रण देतो. शाश्वत नियमाच्या दोन्ही अंगांनुसार—नैसर्गिक आणि दैवी नियमानुसार—आपण जगतो, तेव्हा आपल्या आत्म्यात असा सुसंवाद अनुभवतो जो आपल्याला नवी उभारी देतो आणि उन्नत करतो. पापाची अनाठायी भीती आणि नियमपालनातील ढिलाई ही दोन्ही टाळून देवाचा नियम प्रेमाने पाळण्याचा निश्चय करा. मग ज्या स्वातंत्र्यासाठी आणि आनंदासाठी तुम्हाला निर्माण केले गेले आहे, ते तुम्हाला लाभतील.
हे दैवी नियमदात्या, तू जे काही सांगितले आहेस आणि प्रस्थापित केले आहेस, ते सर्व सत्य आहे. तू सत्याचा स्रोत आहेस आणि तू स्वतःच सत्य आहेस. तुझ्या इच्छेनुसार जगण्याचा प्रयत्न करताना, पालनातील ढिलाई आणि पापाची अनाठायी भीती या दोन्हींपासून मला मुक्त कर. तुझ्या नियमात मला स्वातंत्र्य आणि आनंद यांकडे नेणारा मार्ग सापडू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
जीवनासाठी नऊ दिवसांची नोव्हेना
‘जीवनासाठी ९ दिवस’ ही मानवी जीवनाच्या रक्षणासाठीची नोव्हेना आहे. प्रत्येक दिवसाच्या प्रार्थनेच्या हेतूसोबत एक छोटे चिंतन आणि जीवनाचा आदर करणारी संस्कृती घडवण्यासाठी काही कृती सुचवल्या आहेत.
आजचे संत – संत फाबियान, पोप व रक्तसाक्षी—ऐच्छिक स्मरण
संत सेबास्टियन, रक्तसाक्षी — ऐच्छिक स्मरणदिन



