31 जानेवारी 2026
संत जॉन बॉस्को, धर्मगुरू, यांचे स्मरण
आजची वाचने
सामान्य काळातील तिसऱ्या आठवड्याच्या शनिवारची वाचने
“चला, आपण पलीकडच्या तीराला जाऊ या.” लोकसमुदायाला मागे सोडून त्यांनी येशूंना ते जसे होते तसेच नावेत आपल्याबरोबर घेतले. त्यांच्यासोबत इतर नावाही होत्या. एक प्रचंड वादळ उठले आणि लाटा नावेवर आदळून पाणी आत येऊ लागले. नाव पाण्याने भरत चालली होती. येशू नावेच्या मागच्या भागात उशीवर डोके ठेवून झोपले होते. मार्क 4:35–38
आपल्या प्रभूंच्या शब्दांना जसा प्रेषितीय अर्थ होता, तसाच त्यांच्या कृतींनाही होता. गालील समुद्राच्या काठी येशूंनी लोकांना दिवसभर दाखल्यांतून शिकवले. त्यानंतरच्या प्रसंगाने आजच्या शुभवर्तमानाची सुरुवात होते. इतक्या दीर्घ दिवसानंतर येशू आणि त्यांचे शिष्य कफर्णहूममध्येच मुक्काम करून रात्रीची निवांत झोप घेतील, असे वाटणे साहजिक होते. पण त्याऐवजी येशू शिष्यांना आपल्याबरोबर रात्रीचा लांब प्रवास नावेतून करून समुद्रापलीकडील गेरासेकरांच्या प्रदेशात जाण्याचे आमंत्रण देतात.
गेरासेकरांच्या प्रदेशात प्रामुख्याने यहुदीतर लोक राहत होते. हा प्रदेश दहा शहरांच्या ‘देकापोलीस’ या समूहाचा भाग होता. त्या शहरांवर ग्रीक-रोमन संस्कृतीचा आणि मूर्तिपूजक प्रथांचा मोठा प्रभाव होता. तेथील ग्रीक धाटणीची वास्तुकला, रूढी आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे हा प्रदेश गालील समुद्राभोवतालच्या यहुदी प्रदेशांपेक्षा सांस्कृतिकदृष्ट्या वेगळा होता. समुद्र ओलांडण्याचे येशूंचे आमंत्रण केवळ रात्रीचा लांब प्रवास करण्यासाठी नव्हते; तर आपल्या परिचयाच्या यहुदी गावापेक्षा सांस्कृतिकदृष्ट्या वेगळ्या आणि कदाचित अस्वस्थ वाटेल अशा वातावरणात दुसरा दिवस घालवण्याचेही ते आमंत्रण होते.
या दुहेरी आमंत्रणाकडे प्रेषितीय अर्थ असलेली कृती म्हणून पाहायला हवे. त्याद्वारे येशूंनी आपल्या शिष्यांना आणि आपल्यालाही परिचयाच्या सुरक्षित चौकटीतून बाहेर पडून अनोळखी आणि आव्हानात्मक परिस्थितीला सामोरे जाण्यास बोलावले. या शिकवणीचा आपल्या दैनंदिन जीवनाशी अनेक प्रकारे संबंध आहे. अनेक गोष्टी कराव्याशा आपल्याला वाटत नाहीत; तरी देव अनेक मार्गांनी आपल्याला परिचित चौकटीबाहेर पडून अनोळखी परिस्थितीत पाऊल टाकायला बोलावतो. आपण थकलो असलो आणि आपल्याला विश्रांती घ्यावीशी वाटत असली, तरी भीतीने आपल्याला देवाच्या हाकेला प्रतिसाद देण्यापासून कधीही रोखू नये. देव बोलावतो तेव्हा आपण प्रतिसाद दिलाच पाहिजे.
गालील समुद्र ओलांडण्याच्या या प्रवासातही प्रेषितीय अर्थ असलेले अनेक धडे दडले आहेत. कफर्णहूमहून गेरासेकरांच्या प्रदेशापर्यंतचा नावेतला प्रवास सुमारे पाच ते सहा मैलांचा होता. समुद्र शांत असता तर त्याला एक ते दोन तास लागले असते. पण वादळामुळे प्रवासाचा वेळ बहुधा वाढला असावा. विशेषतः वाऱ्याला आणि लाटांना तोंड देत शिष्यांना नाव पुढे न्यावी लागली असेल, तर या प्रवासाला कित्येक तास लागले असण्याची शक्यता आहे.
या प्रवासातील एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे वादळ चालू असताना येशू झोपले होते. “लाटा नावेवर आदळून पाणी आत येऊ लागले. नाव पाण्याने भरत चालली होती,” अशा वेळी कोणालाही झोपणे कठीण झाले असते. म्हणून आपल्या प्रभूंनी एक आध्यात्मिक धडा उलगडून दाखवण्यासाठी जाणूनबुजून झोप घेतली, असे आपण समजले पाहिजे. कधीकधी देव दूर आहे असे वाटते, किंवा आपल्याला त्याची गरज असताना तो जणू झोपला आहे असे भासते. तरी तो तिथेच असतो. आपण त्याच्याकडे वळावे, त्याला जागे करावे आणि त्याचा धावा करावा, याची तो वाट पाहत असतो.
हे शिष्य अनुभवी मच्छीमार आणि नावाडी असूनही भयाने थरथरले. आपल्याला येशूंवर श्रद्धा ठेवण्याची आणि त्यांच्यावर भरवसा ठेवण्याची किती गरज आहे, हे उमगावे म्हणून येशूंनी त्यांना ही भीती अनुभवू दिली. ते झोपलेले असतानाही त्यांच्या शांत उपस्थितीने शिष्यांना आठवण करून दिली की समुद्रांची निर्मिती करणाऱ्यावर कोणतेही वादळ—निसर्गातले असो वा आध्यात्मिक—मात करू शकत नाही. “शांत हो! स्तब्ध हो!” असे म्हणून त्यांनी वाऱ्याला आणि लाटांना दटावले. त्यामुळे केवळ समुद्र शांत झाला असे नाही, तर त्यांचा दैवी अधिकारही प्रकट झाला आणि ते स्वतः देव आहेत हे त्यांनी दाखवले: “हे परमेश्वरा, सेनाधीश देवा, तुझ्यासारखा कोण आहे? हे सामर्थ्यवान परमेश्वरा, तुझी विश्वासू वृत्ती तुला सर्व बाजूंनी वेढून आहे. खवळलेल्या समुद्रावर तू राज्य करतोस; त्याच्या उसळणाऱ्या लाटा तू शांत करतोस” (स्तोत्र 89:9–10).
दिवसभराच्या थकव्यानंतरही समुद्र ओलांडून जाण्यासाठी येशूंनी शिष्यांना दिलेल्या आमंत्रणावर आज चिंतन करा. त्याचप्रमाणे, जिथे देवाची कृपा पोहोचलेली नाही, तिथे ती नेण्यासाठी देव कधीकधी आपल्याला या जगाच्या गोंधळात उतरायला बोलावतो. विश्रांती महत्त्वाची असली, तरी कधीकधी स्वतःच्या इच्छांना बाजूला ठेवून अनोळखी किनाऱ्याकडे जाण्यासाठी समुद्रात उतरावे लागते. याचा अर्थ असा असू शकतो की, ज्यांच्याशी बोलायला आपण संकोचतो अशा शेजाऱ्यांशी किंवा इतर लोकांशी आपण स्वतःहून संपर्क साधावा, स्वयंसेवक म्हणून सेवाकार्यात सहभागी व्हावे, किंवा आपल्या परिचित चौकटीबाहेर नेणारी नवी आव्हाने स्वीकारावीत. या प्रसंगावर चिंतन करताना ख्रिस्ताचे शब्द तुमच्या हृदयात घुमू द्या आणि तुमच्या आत्म्याला शांती देऊ द्या: “शांत हो! स्तब्ध हो!” भिऊ नका. श्रद्धा ठेवा. त्यांच्या आज्ञेने प्रत्येक वादळ शांत होईल, असा भरवसा ठेवा. ते सदैव तुमच्यासोबत आहेत आणि तुम्हाला सुरक्षितपणे पलीकडच्या तीराकडे नेत आहेत, ही जाणीव मनात दृढ ठेवा.
हे सर्वशक्तिमान देवा, तुझ्या मानवी स्वभावात तू प्रत्येक अडचणीला सामोरा गेलास आणि त्या सर्वांवर मात केलीस, जेणेकरून मलाही तसेच करण्याची कृपा तू देऊ शकशील. जेव्हा तू मला माझ्या परिचित आणि सुरक्षित चौकटीतून बाहेर पडून अपरिचित वाटेवर जाण्यास बोलावतोस, तेव्हा तुझ्या हाकेला उदार मनाने प्रतिसाद देण्याचे धैर्य मला दे. तू सदैव माझ्या जवळ आहेस आणि माझ्या प्रार्थनेने व श्रद्धेच्या कृतीने तुला जागे करावे म्हणून वाट पाहत आहेस, याची मला जाणीव असू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
अधिक वाचन: संत जॉन बॉस्को, धर्मगुरू
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन





