मराठी

धन्य जीवनाचे आवाहन

1 फेब्रुवारी 2026
सामान्य काळातील चौथा रविवार (वर्ष अ)
आजची वाचने

कास्तेलनॉ-देस्‍त्रेतफॉं येथील संत मार्टिन चर्च, CC BY-SA 4.0, विकिमीडिया कॉमन्सच्या माध्यमातून

व्हिडिओ

लोकसमुदाय पाहून येशू डोंगरावर चढला. तो बसल्यावर त्याचे शिष्य त्याच्याजवळ आले. तो त्यांना शिकवू लागला. तो म्हणाला, “आत्म्याने गरीब असणारे धन्य, कारण स्वर्गाचे राज्य त्यांचे आहे.” मत्तय 5:1–3

धन्यवचने आपल्याला नीतिमत्ता आणि पवित्रता यांचे शिखर गाठण्यास बोलावतात. या दैवी शिकवणीनुसार जगणाऱ्यांना अपार आशीर्वाद लाभतात. या उदात्त आवाहनाला आपल्या जीवनातून प्रतिसाद देणाऱ्यांना देवाने मोठी अभिवचने दिली आहेत: ते देवाची मुले होतात आणि स्वर्गराज्याचा वारसा त्यांना मिळतो. शिवाय, त्यांना सांत्वन, तृप्ती, दया, निर्मळता आणि शांती लाभते. ही फळे जितकी मोठी आहेत, तितक्याच मोठ्या अपेक्षाही आहेत: आत्मिक दारिद्र्य, पवित्र शोक, नम्रता, नीतिमत्तेची तळमळ, दयाळू अंतःकरण, निर्मळता, शांती प्रस्थापित करण्याची वृत्ती आणि छळ होत असताना धीराने टिकून राहणे.

धन्यवचनांत देवाची नैतिक शिकवण परमोच्च बिंदूला पोहोचते आणि ख्रिस्ती जीवनाचे सर्वांत उदात्त स्वरूप प्रकट होते. त्यांचे महत्त्व पूर्णपणे जाणून घेण्यासाठी देवाने नैतिक सत्ये कशी प्रकट केली, याचा इतिहास समजून घेणे उपयुक्त ठरते. देवाने आपली शिकवण कशी अधिकाधिक खोलवर उलगडली, एवढेच त्यातून कळत नाही; परिपूर्णतेकडे नेणारा आपल्या आध्यात्मिक जीवनाचा मार्गही त्यातून दिसतो.

नैतिक जीवनाचा पाया नैसर्गिक नियम आहे—काय योग्य आणि काय अयोग्य याची मानवी अंतःकरणावर कोरलेली उपजत जाणीव. हा नियम देवाकडून आला आहे. त्यानुसार जगणे म्हणजे विवेकबुद्धीला किंवा सामान्य बुद्धीला अनुसरून जगणे, असे अनेकदा म्हटले जाते. प्रत्येकाला आपल्या सदसद्विवेकबुद्धीतून हा नैतिक नियम जाणता येतो. त्यामुळे देवाला सृष्टीचा निर्माता म्हणून ओळखणे, त्याचा सन्मान करणे, मानवी प्रतिष्ठेचा आणि सर्वांच्या हिताचा आदर राखणे, तसेच खून, चोरी आणि फसवणूक यांसारखी कृत्ये टाळणे शक्य होते. हा नियम सर्वांच्या अंतःकरणात असला, तरी पाप आणि आपला पतित मानवी स्वभाव यांमुळे तो स्पष्टपणे समजून घेणे आणि पाळणे आपल्याला कठीण जाते.

जुन्या करारात देवाने हळूहळू स्वतःला प्रकट केले. नैसर्गिक नियमाला आपल्या प्रकटीकरणातून अधिक स्पष्ट शिकवणीची जोड देत त्याने आपल्या लोकांना अधिक पवित्र आणि नीतिमान जीवन जगण्यास बोलावले. अब्राहामाच्या वंशातून देवाने मोशेला उभे केले आणि त्याच्याद्वारे दहा आज्ञा प्रकट केल्या. नैसर्गिक नियमावर आधारलेली ही संक्षिप्त आचारसंहिता देवाने स्वतः स्पष्टपणे प्रकट केली. तिच्याद्वारे त्याने आपल्या निवडलेल्या लोकांना योग्य रीतीने उपासना करण्यास, न्यायाने वागण्यास आणि आपल्या शेजाऱ्यावर प्रेम करण्यास बोलावले.

यशया, यिर्मया आणि यहेज्केल यांसारख्या संदेष्ट्यांद्वारे देवाने इस्राएलला केवळ बाह्य रीतीने नियम पाळण्यापलीकडे जाऊन अंतःकरणाचे परिवर्तन घडवण्यास बोलावले. यशयाने न्याय आणि दया या सद्गुणांवर भर दिला. यिर्मयाने एका नव्या कराराची भविष्यवाणी केली, ज्यात देवाचा नियम त्याच्या लोकांच्या अंतःकरणावर लिहिला जाईल. यहेज्केलने अभिवचन दिले की देव आपल्या लोकांना नवे अंतःकरण आणि नवा आत्मा देईल, जेणेकरून त्यांना त्याचे नियम पाळता येतील.

प्रज्ञासाहित्याने—स्तोत्रे, नीतिसूत्रे, उपदेशक, प्रज्ञा आणि सिराख या ग्रंथांनी—नैतिक जीवनाची समज अधिक सखोल केली. या ग्रंथांनी प्रभूचे भय आणि नीतिमान जीवनाचे धन्यपण यांसारख्या नैतिक देणग्या उलगडल्या आणि देवाच्या कृपामय व्यवस्थेवर भरवसा ठेवून सद्गुणी जीवन जगण्याचे आवाहन केले.

धन्यवचने जुन्या करारातील सर्व नियमांना अधिक उंचीवर नेतात. येशू आपल्याला केवळ गहन पवित्रतेचे आवाहन करत नाही, तर ती प्राप्त करण्याचे साधनही आपल्या बलिदानाद्वारे देतो. त्या बलिदानाचे फळ संस्कारांच्या कृपेतून आपल्यापर्यंत पोहोचते. धन्यवचनांनुसार जगणे म्हणजे ख्रिस्ताचे अनुकरण करणे. त्याने आपल्या जीवनात, दुःखसहनात आणि पुनरुत्थानात सर्व सद्गुण परिपूर्ण रीतीने साकार केले. म्हणून धन्यवचने ही केवळ आपण पाळायची आचारसंहिता नाहीत; ती परिपूर्णपणे जगलेल्या देवपुत्राच्या जीवनात सहभागी होण्याचा आणि त्याच्याशी एकरूप होण्याचा तो मार्ग आहे.

आज धन्यवचनांवर मनन करताना, त्यांतून मिळणाऱ्या उदात्त आणि गौरवशाली आवाहनाचा आणि त्यानुसार जगल्याने लाभणाऱ्या फळांचा विचार करा. ही वचने वाचताना कधीकधी आपण निराश होतो, कारण ती परिपूर्णपणे जगण्यापासून आपण किती दूर आहोत, याची जाणीव होते. निराशा दूर सारा आणि लक्षात ठेवा की देवाच्या कृपेने या नव्या दैवी शिकवणीनुसार जगणे शक्य आहे. परिपूर्णतेच्या शिखरावर आपली दृष्टी लावा आणि देव देत असलेल्या विपुल कृपेसाठी आपले अंतःकरण उघडा. असे केल्याने या जीवनात गौरवशाली आध्यात्मिक फळे तर लाभतीलच, पण स्वर्गात सर्वश्रेष्ठ शाश्वत फळेही लाभतील.

हे परिपूर्णतेच्या प्रभू, पृथ्वीवरील तुझ्या जीवनात तू धन्यवचने पूर्णत्वाने जगलास आणि आजही स्वर्गातून त्या परिपूर्णतेचे दर्शन घडवतोस. तुझ्या कृपेसाठी माझे अंतःकरण उघड आणि मला तुझ्या पवित्र आत्म्याने भरून टाक, म्हणजे नव्या आणि गौरवशाली नीतिमय जीवनासाठी तू दिलेल्या आवाहनाला मी प्रतिसाद देऊ शकेन. तुझ्या आत्मबलिदानी प्रेमात पूर्णपणे रमून आणि त्याच्या मार्गदर्शनाने जगण्याचे सामर्थ्य मला दे. पवित्रतेचा हा मार्ग स्वीकारण्यास इतरांना प्रेरणा देण्यासाठी मला मदत कर, म्हणजे तुझ्या राज्यातील शाश्वत आनंदाकडे आम्ही एकत्र वाटचाल करू शकू. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय