मराठी

येशूने काय केले, हे समजून घेणे

२ एप्रिल २०२६

पवित्र गुरुवार, प्रभूच्या भोजनाचा मिस्सा

आजची वाचने

पवित्र त्रिदिनासाठी आणखी प्रार्थना व चिंतन

बेनेव्हेनुतो तीझी, CC0, विकिमीडिया कॉमन्समार्फत

व्हिडिओ

त्यांचे पाय धुतल्यावर त्याने आपली वस्त्रे पुन्हा घातली आणि तो पुन्हा भोजनास बसला. मग तो त्यांना म्हणाला, “मी तुमच्यासाठी काय केले, हे तुम्हाला समजले का? तुम्ही मला ‘गुरू’ आणि ‘प्रभू’ म्हणता, आणि ते योग्यच आहे, कारण मी खरोखर तसाच आहे. म्हणून मी, प्रभू आणि गुरू असूनही, जर तुमचे पाय धुतले, तर तुम्हीही एकमेकांचे पाय धुतले पाहिजेत. मी तुमच्यासमोर एक आदर्श ठेवला आहे, तो यासाठी की, जसे मी तुमच्यासाठी केले तसे तुम्हीही करावे.” योहान 13:12–15

पवित्र गुरुवारी संध्याकाळी साजरा होणारा प्रभूच्या भोजनाचा मिस्सा हा वर्षातील आध्यात्मिकदृष्ट्या सर्वाधिक समृद्ध करणाऱ्या उपासना सोहळ्यांपैकी एक आहे. मिस्सा सुरू होतो तेव्हा पवित्र साक्रामेंत ठेवण्याची मंजूषा रिकामी असते. वाचने आणि प्रवचन झाल्यावर शिष्यांचे पाय धुण्याचा विधी होतो. पवित्र युकरिस्ताच्या अर्पणाने मिस्सा आपल्या शिखराला पोहोचतो. त्यानंतर पवित्र साक्रामेंत मिरवणुकीने दुसऱ्या वेदीवर नेले जाते, जिथे श्रद्धावंत मध्यरात्रीपर्यंत त्याची आराधना करतात. या वेळेत आपल्या प्रभूबरोबर एक तास घालवण्याचे आणि बागेतील त्याच्या घोर व्याकुळतेच्या वेळी त्याच्या सहवासात राहण्याचे निमंत्रण आपल्याला दिले जाते.

या मिस्सासाठी संत योहानाच्या शुभवर्तमानातून घेतलेल्या उताऱ्यात येशूच्या शिष्यांसोबतच्या शेवटच्या भोजनाची सुरुवात वर्णिली आहे. येशू शिष्यांचे पाय धुऊन सेवकाचे काम करतो. याचे त्यांना, विशेषतः पेत्राला, आश्चर्य वाटते. तरीही येशू आग्रहाने म्हणतो, “मी तुला धुतले नाही, तर माझ्याबरोबर तुला वारशात वाटा मिळणार नाही” (योहान 13:8). आपला प्रभू आपल्यालाही हेच सांगतो.

पाय धुण्याच्या कृतीचा अनेकदा केवळ वरवरचा अर्थ घेतला जातो. म्हणूनच कदाचित येशूने शिष्यांना विचारले, “मी तुमच्यासाठी काय केले, हे तुम्हाला समजले का?…” यातून आपल्यासमोर एक प्रश्न उभा राहतो: या परमपवित्र कृतीचा खोलवरचा, जीवन बदलणारा अर्थ तुम्हाला समजतो का? आपण एकमेकांशी चांगले वागावे आणि एकमेकांना मदत करण्याच्या संधी शोधाव्यात, एवढेच सांगण्यासाठी येशूने हे केले नाही. या कृतीचा अर्थ त्याहून कितीतरी गहन आहे. पहिले म्हणजे, येशूने आपल्याला धुऊन शुद्ध करण्याची गरज आहे. दुसरे म्हणजे, इतरांना शुद्ध करण्याच्या येशूच्या कार्यात आपण सहभागी झाले पाहिजे.

येशू तुम्हाला कसे धुऊन शुद्ध करतो? त्याच्या क्रूसाद्वारे आणि पुनरुत्थानाद्वारे: त्यांमुळे पापाचा नाश झाला आणि शाश्वत जीवन पुन्हा मिळाले. आपल्यासाठी सांडलेल्या त्याच्या रक्ताने आपण शुद्ध होणे आवश्यक आहे. हे रक्त त्याने शेवटच्या भोजनात प्रथम आपल्या शिष्यांना दिले. येशू त्यांना सांगत होता की तो त्यांना देत असलेल्या शुद्धीची, म्हणजेच पापांपासून शुद्ध होण्याची, त्यांना गरज आहे. आज ही शुद्धी प्रथम बाप्तिस्मा संस्कारात आणि नंतर समेटाच्या संस्कारात घडते. पवित्र युकरिस्तात फलदायी रीतीने सहभागी व्हायचे असेल, तर प्रथम बाप्तिस्म्याद्वारे आपण शुद्ध झाले पाहिजे. पुढील आयुष्यात आपल्या हातून पाप घडते तेव्हा समेटाच्या संस्कारात आपल्या पापांची कबुली दिल्याने ही शुद्धी घडते. हा संस्कार आपल्याला पवित्र युकरिस्तात प्रभूला योग्य रीतीने स्वीकारण्यासाठी तयार करतो. हे संस्कार स्वीकारताना आपला प्रभू आपल्याला काय विचारतो ते आपण ऐकले पाहिजे: “मी तुमच्यासाठी काय केले, हे तुम्हाला समजले का?”

हा प्रश्न विचारल्यावर येशू म्हणतो, “मी तुमच्यासमोर एक आदर्श ठेवला आहे, तो यासाठी की, जसे मी तुमच्यासाठी केले तसे तुम्हीही करावे.” अर्थात, आपण स्वतः येशू नाही. आपण पापांची क्षमा करू शकत नाही किंवा इतरांना त्याचे पवित्र शरीर आणि रक्त देऊ शकत नाही, बरोबर ना? पण लक्षात ठेवा, येशू आपल्या प्रेषितांशी, म्हणजे पहिल्या धर्माध्यक्षांशी, बोलत होता. त्यामुळे उत्तर ‘होय’ असेच आहे: येशूने त्यांना आणि त्यांच्यानंतरच्या सर्व धर्माध्यक्षांना व याजकांना आज्ञा दिली की, त्याने स्थापन केलेले संस्कार निष्ठेने देत राहून त्यांनी त्याचे हे दान अखंडपणे पुढे चालू ठेवावे.

ही मुख्य आज्ञा असली, तरी आपला प्रभू आपल्या सर्वांनाही त्याच्या आत्मदानात सहभागी होण्यास बोलावतो. आपल्याला आवश्यक असलेली शुद्धी आणि परिवर्तन तोच देऊ शकतो, आणि त्याचे हे कार्य संस्कारांमधून सदैव चालू राहते. त्याचबरोबर, त्याच्या त्यागमय प्रेमाचे अनुकरण आपण प्रत्येकाने आपल्या प्रेमाच्या कृतींतून करावे, अशीही तो आज्ञा देतो. हाच त्याने आपल्यापुढे ठेवलेला ‘आदर्श’ आहे. आपल्या पापांची क्षमा मिळाल्यावर आणि पवित्र युकरिस्तातून बळ मिळाल्यावर आपण इतरांकडे लक्ष दिले पाहिजे. त्यांच्यासाठी ख्रिस्तासारखे होण्यासाठी जे काही आवश्यक आहे ते करण्याची निवड आपण केली पाहिजे, अगदी निःस्वार्थपणे आणि क्षणाचाही संकोच न करता आपले जीवन अर्पण करण्यापर्यंत. ही आज्ञा केवळ आपल्याला आवडणाऱ्यांपुरती नाही; ती सर्वांना सारखीच लागू होते आणि ती पाळण्यात आपण ढळू नये. लक्षात घ्या, यहूदा लवकरच आपला विश्वासघात करणार आहे, हे माहीत असूनही येशूने त्याचेही पाय धुतले. या कृतीतून येशू आपल्याला शिकवतो की जे आपल्याशी वाईट वागतात, त्यांच्यावरही आपण प्रेम केले पाहिजे. तो जसे प्रेम करतो तसेच, कोणतीही अट न घालता आणि कोणतीही मर्यादा न ठेवता, प्रेम करण्यास तो आपल्याला बोलावतो.

येशूने बारा प्रेषितांना विचारलेल्या प्रश्नावर आज चिंतन करा: “मी तुमच्यासाठी काय केले, हे तुम्हाला समजले का?” आज, विशेषतः आज संध्याकाळी, या प्रश्नावर मनन करा. त्याच्या बलिदानाची गहनता तुम्हाला समजते का? ते बलिदान युगानुयुगे चालू ठेवणारे संस्कार तुम्हाला समजतात का? त्याची देणगी स्वीकारल्यामुळे तुमच्यावर कोणती जबाबदारी येते, हे तुम्हाला समजते का? येशू तुम्हाला जे काही देतो ते मोकळ्या मनाने स्वीकारा आणि तुम्हाला जे मिळाले आहे ते तुम्हीही इतरांना द्या.

हे माझ्यासाठी स्वतःचे बलिदान देणाऱ्या गुरू आणि प्रभू, मला पापापासून शुद्ध करण्यासाठी आणि मला पुन्हा जीवन देण्यासाठी तू तुझे अमूल्य रक्त माझ्यावर ओतले आहेस. या देणगीची गहनता मला कधीच पूर्णपणे उमगणार नाही, तरी हे महान रहस्य मला अधिक खोलवर समजावे म्हणून मला समजुतीचे वरदान दे, अशी मी प्रार्थना करतो. माझे रूपांतर करत असताना मला अशी देणगी बनव की मी तुझ्या दैवी प्रेमाने इतरांवर प्रेम करावे, त्यांची निःस्वार्थ सेवा करावी आणि त्यांच्यासाठी स्वतःला अर्पण करावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

अडतिसावा दिवस चिंतन:
वाळवंटातील 40 दिवस & क्रुसापाशी 40 दिवस

पवित्र सप्ताहासाठी आणखी साहित्य

पुनरुत्थान पर्वानिमित्त देणगी देण्याचा विचार कराल का?

पवित्र गुरुवारसाठी प्रार्थनामय चिंतन

दैवी दयेच्या रविवारच्या तयारीसाठी नोव्हेना
पवित्र शुक्रवार हा दैवी दयेच्या नोव्हेनाचा पहिला दिवस आहे

अधिक वाचन: पवित्र गुरुवार

क्रूसमार्ग

पवित्र सप्ताहासाठी कविता

जपमाळ – दुःखाची रहस्ये (पवित्र शास्त्रातील वचनांसह)

नम्रतेची विनवणीमाला

आपले दुःख क्रूसाशी जोडणे

पूर्ण आत्मसमर्पणाची प्रार्थना

समर्पणाची प्रार्थना

क्रुसाच्या पायथ्याशी 40 दिवस

आजचे संत आणि सण

पाओलाचे संत फ्रान्सिस, एकांतवासी
(या वर्षी उपासनेत यांचे स्मरण साजरे केले जात नाही)

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय