मराठी

प्रेम करण्याची आपली क्षमता वाढवणे

8 मे 2026
पास्का काळाच्या पाचव्या आठवड्यातील शुक्रवार
आजची वाचने

देव प्रेम आहे — निर्माते: लॉरेन्स ओपी, परवाना: CC BY-NC-ND 2.0.

व्हिडिओ

“आपल्या मित्रांसाठी स्वतःचा प्राण देण्यापेक्षा मोठे प्रेम कोणाचेही नाही. मी तुम्हाला जे करायला सांगतो ते तुम्ही केले, तर तुम्ही माझे मित्र आहात. यापुढे मी तुम्हाला गुलाम म्हणत नाही, कारण आपला स्वामी काय करतो हे गुलामाला माहीत नसते. मी तुम्हाला मित्र म्हटले आहे, कारण माझ्या पित्याकडून जे काही ऐकले ते सर्व मी तुम्हाला सांगितले आहे.” योहान 15:13–15

येशूंना जे काही माहीत आहे ते सर्व आपल्याला जाणून घेता येईल का? नक्कीच नाही. तरीही आजच्या शुभवर्तमानात येशू म्हणतात, “माझ्या पित्याकडून जे काही ऐकले ते सर्व मी तुम्हाला सांगितले आहे.” येशू स्वतःच पित्याचे संपूर्ण प्रकटीकरण आहेत. म्हणून त्यांच्यामध्ये देवाच्या जीवनात सहभागी होण्याचा मार्ग आपल्यासाठी पूर्णपणे खुला झाला आहे. देवाने आपल्याला सर्व काही प्रकट केले असले, तरी आपण मर्यादित जीव असल्यामुळे ते ग्रहण करण्याची आपली क्षमता मर्यादित आहे. तरीही आपल्या स्वभावातील अपूर्णतेमुळे येशूंनी पित्याकडून जे आपल्याला सांगितले आहे, त्याला मर्यादा पडत नाहीत.

हे समजून घेण्यासाठी पाण्याचे उदाहरण पाहू या. तहान लागली की आपण एक पेला पाणी पितो. खूप तहान लागली असेल, तर आपण अनेक पेले पाणी पिऊ शकतो. पण एका वेळी आपण किती पाणी पिऊ शकतो, याला मर्यादा आहे. पित्याकडून येशूंनी आपल्याला जे काही प्रकट केले आहे, ते कृपेच्या अथांग महासागरासारखे आहे. ते आपल्याला केवळ एक पेला किंवा काही पेले देत नाहीत. ते आपल्याला अख्खा महासागर देतात. ते तो आपल्याला पूर्णपणे देतात, तरी आपल्या मर्यादित स्वभावामुळे आणि पापामुळे आपण तो किती ग्रहण करू शकतो, याला मर्यादा पडतात.

कृपेचा एक ‘घोट’ किंवा एक ‘पेला’ घेणे हे ख्रिस्ती जीवनाचे ध्येय नाही. कृपा ग्रहण करण्याची आपली क्षमता सतत वाढवत राहणे हे आपले ध्येय आहे. थोर संतांनी आपले आयुष्य यासाठीच वेचले. त्यांना जितकी अधिक कृपा मिळाली, तितकी ती ग्रहण करण्याची त्यांची क्षमता वाढली; आणि त्यांची क्षमता जितकी वाढली, तितकी त्यांना अधिक कृपा लाभली. आविलाच्या संत तेरेसा यांनी या प्रक्रियेचे वर्णन अंतःकरणाच्या किल्ल्यातील ‘दालनांतून’ पुढे जाणे असे केले. प्रत्येक पाऊल आत्म्याला देवाशी ऐक्याच्या अधिक जवळ नेते. क्रूसाचे संत योहान यांनी शिकवले की सांसारिक आसक्तींपासून मुक्त होण्याने आणि आत्म्याच्या शुद्धीकरणाने देवाची कृपा ग्रहण करण्याची आपली क्षमता वाढते. संत थॉमस अक्विनास यांनी स्पष्ट केले की देवकेंद्रित सद्गुणांमुळे, विशेषतः प्रीतीमुळे, दैवी प्रेम ग्रहण करण्याची आत्म्याची क्षमता वाढते.

ज्या आत्म्यात कृपा आहे, तो मृत्यूनंतर निश्चितच स्वर्गात पोहोचेल. मात्र प्रत्येक आत्म्याला अनंतकाळ किती वैभव अनुभवायला मिळेल, हे या जीवनात कृपा ग्रहण करण्याची त्याची क्षमता किती वाढते यावर ठरते. ही क्षमता प्रेमाने वाढते. येशू शिकवतात, “आपल्या मित्रांसाठी स्वतःचा प्राण देण्यापेक्षा मोठे प्रेम कोणाचेही नाही.” प्रीती आचरताना आपण इतरांसाठी आपले जीवन अर्पण करतो. येशू अशा प्रेमाचा केवळ स्रोत नाहीत, तर ते त्याचा आदर्शही आहेत. आपल्या मानवी स्वभावात क्रूसावर मरण स्वीकारण्याच्या त्यांच्या निर्णयातून त्यागमय प्रेमाचा आदर्श दिसतो. असेच प्रेम आपल्या जीवनात आचरणात आणण्याचे आपल्याला पाचारण आहे.

अशी त्यागमय प्रीती समजून घेणे आणि ती आचरणात आणणे कठीण असू शकते. आपला पतित मानवी स्वभाव आपल्याला स्वार्थाकडे ओढतो. देण्यापेक्षा घेणे चांगले, सेवा करण्यापेक्षा इतरांकडून सेवा करून घेणे चांगले आणि इतरांना प्राधान्य देण्यापेक्षा स्वतःचे हित पाहणे चांगले, अशा भ्रमात आपण सहज पडू शकतो. या भ्रमातून बाहेर पडण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे येशूंशी मैत्री करणे: “मी तुम्हाला जे करायला सांगतो ते तुम्ही केले, तर तुम्ही माझे मित्र आहात.”

देवाच्या आज्ञांचे पालन करण्यातून प्रेम करण्याचे स्वातंत्र्य मिळते. अशी आज्ञाधारकता एका क्षणात साधत नाही; पण प्रार्थना, प्रायश्चित्त आणि देवाच्या आज्ञांशी निष्ठा यांद्वारे आपण त्यात वाढू शकतो. देव आपल्याला काय आज्ञा देतो? “माझी आज्ञा ही आहे: जसे मी तुमच्यावर प्रेम करतो, तसे तुम्ही एकमेकांवर प्रेम करा” (योहान 15:12). येशूंनी आपल्यासाठी स्वतःचा प्राण देऊन आपल्यावर प्रेम केले. त्याचप्रमाणे इतरांसाठी आपले जीवन अर्पण करण्याचे पाचारण आपल्याला आहे. याचा अर्थ स्वतःच्या आधी इतरांचा विचार करणे, त्यांच्या खऱ्या गरजा आधीच ओळखणे आणि त्यांच्या सर्वोच्च हितासाठी, म्हणजेच त्यांच्या आत्म्यांच्या तारणासाठी, प्रयत्न करणे.

ख्रिस्ताच्या कृपेचा अथांग महासागर तुमच्या जीवनात कसा वाहत येतो, यावर आज चिंतन करा. तुमच्यातील कोणता स्वार्थ किंवा कोणती भीती तुम्हाला त्यांचे प्रेम अधिक ग्रहण करण्यापासून रोखते? देवाने तुमच्या वाटेवर आणलेल्या लोकांसाठी ठोस कृतींतून स्वतःचे जीवन अर्पण करून प्रीतीत वाढण्याचा निश्चय करा. येशूंचे अनुकरण करण्याचा प्रयत्न करा. ते तुम्हाला आपले मित्र म्हणतात आणि पित्याकडून त्यांनी जे काही ऐकले आहे ते सर्व तुम्हाला सांगतात. त्यांची आज्ञा लक्षात ठेवा: “जसे मी तुमच्यावर प्रेम करतो, तसे तुम्ही एकमेकांवर प्रेम करा.” तुम्ही जितके अधिक प्रेम कराल, तितकी तुमच्या आत्म्याची क्षमता वाढेल आणि त्यांच्या शाश्वत वैभवात तुम्ही अधिक सहभागी व्हाल.

हे माझ्या अनंत प्रभू, तुझ्या आत्म्यातील प्रेमाची खोली आकलनापलीकडची आहे. तरीही तू ते प्रेम आम्हाला प्रकट केले आहेस आणि ते स्वीकारायला आम्हाला आमंत्रण दिले आहेस. देवावर आणि शेजाऱ्यावर प्रेम करण्याच्या तुझ्या देणगीने मला काठोकाठ भरून टाक. त्यामुळे मला तुझ्या शाश्वत गौरवात अधिक पूर्णपणे सहभागी होता येईल आणि तू माझ्या हृदयात रुजवलेल्या प्रेमाद्वारे इतरांच्याही हृदयाला स्पर्श करशील. त्यागमय प्रेमाचा स्वीकार करण्याची कृपा मला दे, जेणेकरून तू माझ्यासाठी आपले जीवन अर्पण केलेस, तसे मीही इतरांसाठी माझे जीवन अर्पण करीन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

पुनरुत्थानकाळातील प्रार्थना

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

आजचे संत आणि सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय