29 मे 2026
सामान्य काळातील आठव्या आठवड्याचा शुक्रवार
आजची वाचने
संत पॉल सहावे, पोप — ऐच्छिक स्मृतिदिन

जेम्स टिसो यांचे ‘शापित अंजिराचे झाड’
पहाटे वाटेने जात असताना त्यांना अंजिराचे झाड मुळापासून वाळलेले दिसले. तेव्हा पेत्राला आठवले आणि तो येशूला म्हणाला, “गुरुजी, पाहा! तुम्ही शाप दिलेले अंजिराचे झाड वाळून गेले आहे.” मार्क 11:20–21
इस्राएलच्या निष्फळ आध्यात्मिक जीवनाचे प्रतीक म्हणून संदेष्टे अनेकदा फळ न देणाऱ्या अंजिराच्या झाडाची प्रतिमा वापरत असत (पाहा होशेय 9:10; यिर्मया 8:13). इस्राएली लोक देवाने निवडलेले होते आणि देवाने त्यांच्याशी करार केला होता. तरीही काळाच्या ओघात त्यांच्या नैतिक अधःपतनामुळे त्यांचे आध्यात्मिक जीवन निष्फळ झाले. ते बाह्यतः नियमशास्त्राचे पालन करत असले, तरी त्यांची अंतःकरणे देवापासून दूर होती.
आजच्या शुभवर्तमानात, बेथानीहून यरुशलेमकडे जाताना येशूला भूक लागली होती. वाटेत त्याला दुरून पानांनी बहरलेले अंजिराचे झाड दिसले. खाण्यासाठी एखादे अंजीर तोडावे म्हणून तो झाडाजवळ गेला, पण त्याला एकही अंजीर सापडले नाही. तेव्हा तो लगेच झाडाला म्हणाला, “यापुढे तुझे फळ कोणीही कधीही खाऊ नये!” (मार्क 11:14). ही एक संदेष्ट्याची कृती होती. ते हिरवेगार झाड इस्राएली लोकांच्या, विशेषतः त्यांच्या धार्मिक नेत्यांच्या, बाह्य रूपाचे प्रतीक होते. वरवर पाहता ते नीतिमान दिसत होते, पण त्यांच्या जीवनात खऱ्या श्रद्धेचे, पश्चात्तापाचे किंवा देवप्रेरित प्रेमाचे कोणतेही फळ दिसत नव्हते.
यरुशलेमच्या मंदिरात पोहोचल्यावर येशूने खरेदी-विक्री करणाऱ्यांना बाहेर हाकलले आणि मंदिराचे पावित्र्य भंग करणाऱ्या सराफांची मेजे उलटवली. हे करताना त्याने यशया आणि यिर्मया यांच्या भविष्यवचनांची आठवण करून दिली: “‘माझ्या घराला सर्व लोकांसाठी प्रार्थनेचे घर म्हटले जाईल,’ असे लिहिलेले नाही काय? पण तुम्ही त्याची चोरांची गुहा केली आहे” (मार्क 11:17; पाहा यशया 56:7; यिर्मया 7:11). फळ न देणारे अंजिराचे झाड जसे निष्फळ आध्यात्मिक जीवनाचे प्रतीक होते, तसेच मंदिराच्या शुद्धीकरणातून उपासनेत शिरलेला भ्रष्टपणा उघड झाला: त्या उपासनेत देवाचा मान राखला जात नव्हता. या दोन्ही कृतींतून येशूने संदेष्ट्याप्रमाणे बाह्य धार्मिकतेच्या पोकळपणावर देवाचा न्याय जाहीर केला. त्याने इशारा दिला की देवाला बाह्य दिखावा नको आहे; त्याला अंतःकरणातून होणारी खरी उपासना आणि त्यातून येणारे आध्यात्मिक फळ हवे आहे.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी यरुशलेमला परत जाताना येशू आणि त्याचे शिष्य येशूने शाप दिलेल्या अंजिराच्या झाडाजवळून गेले. ते झाड “मुळापासून वाळून गेले होते,” हे पाहून त्यांना आश्चर्य वाटले. देवाच्या न्यायाचे हे चिन्ह पाहून येशू आणि त्याचे शिष्य यांच्यात संवाद सुरू झाला. त्यात येशूने त्यांना श्रद्धा, प्रार्थना आणि क्षमा यांचा संबंध शिकवला: “देवावर श्रद्धा ठेवा… मी तुम्हाला सांगतो, प्रार्थनेत तुम्ही जे काही मागाल, ते तुम्हाला मिळेल असा विश्वास ठेवा, आणि ते तुम्हाला मिळेल… तुम्ही प्रार्थनेसाठी उभे राहता तेव्हा, कोणाविरुद्ध तुमच्या मनात काही तक्रार असेल तर त्या व्यक्तीला क्षमा करा…” (मार्क 11:22; 24–25). देवावरील श्रद्धेला नम्र प्रार्थनेची आणि क्षमेची जोड मिळाली, तर आध्यात्मिक जीवन फलदायी होते.
येशूच्या संदेष्ट्याप्रमाणे केलेल्या कृतीचा आणि प्रार्थना व क्षमा यांविषयीच्या त्याच्या शिकवणुकीचा संदेश इस्राएली लोकांसाठी जितका खरा होता, तितकाच तो आज आपल्यासाठीही खरा आहे. हिरवेगार असूनही फळ न देणाऱ्या अंजिराच्या झाडासारखे आपणही होऊ शकतो: देवाच्या राज्यासाठी फळ देणाऱ्या खऱ्या प्रार्थनेला आणि उपासनेला महत्त्व देण्याऐवजी आपण इतरांना किती धार्मिक दिसतो, याचीच अधिक काळजी घेण्याच्या सापळ्यात अडकू शकतो.
आज येशू ज्या मंदिरांचे शुद्धीकरण करू इच्छितो, ती मंदिरे म्हणजे आपणच. येशूने जसा मंदिरातील भ्रष्टपणा दूर केला, तसेच खऱ्या उपासनेला अडथळा आणणारे पाप आणि आध्यात्मिक अडसर आपल्यातून दूर करू देण्यासाठी आपण त्याला मोकळीक दिली पाहिजे. क्षमा हा या शुद्धीकरणाचा अत्यावश्यक भाग आहे, कारण ती आपल्या प्रार्थनेच्या आणि देवाशी असलेल्या नात्याच्या आड येणारे अडथळे दूर करते. देवाच्या सामर्थ्यावर पूर्ण भरवसा ठेवणाऱ्या श्रद्धेतून आणि मनात काहीही न ठेवता क्षमा करणाऱ्या अंतःकरणातून खरी प्रार्थना उमटते. जेव्हा आपण स्वतःच्या हितापेक्षा देवावर प्रेम करण्याला आणि इतरांची सेवा करण्याला प्राधान्य देतो, तेव्हा आपले जीवन देवाच्या राज्यासाठी फलदायी होते.
तुमचा आत्मा हे नवे मंदिर आहे आणि येशूला ते शुद्ध करायचे आहे, यावर आज चिंतन करा. त्याच्या राज्यासाठी भरपूर चांगली फळे देण्याची विलक्षण क्षमता आपल्यापैकी प्रत्येकामध्ये आहे. सर्वांना मनापासून क्षमा करून सुरुवात करा. मग देवाच्या पालनपोषणावर भरवसा ठेवून आणि त्याची इच्छा जाणून घेण्याचा प्रयत्न करत श्रद्धेने प्रार्थना करा. तुमची उपासना मनापासून असू द्या—दिखाव्यासाठी किंवा केवळ सवयीपोटी नव्हे, तर देवावरील प्रेमातून आणि त्याचे राज्य वाढावे या इच्छेतून. प्रार्थनेत आणि क्षमा करण्यात तुम्ही सातत्य राखले, तर तुमचे जीवन फलदायी आणि कृपापूर्ण होईल आणि तुम्हाला त्याच्या राज्यातील परिपूर्ण जीवनाकडे नेईल.
हे माझ्या प्रभू, सर्व चांगल्या फळांचा उगम तूच आहेस. खऱ्या उपासनेच्या आड येणाऱ्या प्रत्येक पापापासून आणि अडथळ्यापासून माझा आत्मा शुद्ध करण्याची तुझी इच्छा आहे. श्रद्धा आणि क्षमा यांवर आधारलेले, गाढ प्रार्थनेचे जीवन जगण्यासाठी तू मला बोलावतोस. मला शुद्ध कर आणि तुझ्या राज्यासाठी भरपूर चांगली फळे देण्यास माझा उपयोग कर. मला तुझी खरी उपासना करणारे निर्मळ आणि पवित्र लेकरू बनव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
संत पॉल सहावे, पोप — ऐच्छिक स्मृतिदिन
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन




