20 ऑगस्ट 2026
संत बर्नार्ड, मठाधिपती व चर्चचे धर्मपंडित, यांचे स्मरण
आजची वाचने
सामान्य उपासना काळातील विसाव्या आठवड्याच्या गुरुवारची वाचने
फ्रान्सिस्को दे गोया यांचे लग्नाच्या मेजवानीचा दाखला हे चित्र
व्हिडिओ
पण राजा पाहुण्यांना भेटायला आत आला, तेव्हा त्याला तिथे एक माणूस लग्नाचे वस्त्र न घातलेला दिसला. त्याने त्याला विचारले, ‘मित्रा, लग्नाचे वस्त्र न घालता तू इथे कसा आलास?’ पण त्याला काहीच उत्तर देता आले नाही. तेव्हा राजा आपल्या सेवकांना म्हणाला, ‘याचे हातपाय बांधा आणि याला बाहेरच्या अंधारात टाकून द्या. तिथे रडणे व दात खाणे चालेल.’ अनेकांना आमंत्रण आहे, पण निवड थोड्यांचीच होते.” मत्तय 22:11–14
आजच्या शुभवर्तमानातील दाखल्याला अनेक अर्थच्छटा आहेत. त्यांत लग्नाचे वस्त्र न घातलेल्या पाहुण्याचे चित्र कदाचित सर्वांत जास्त अंतर्मुख करणारे आहे. तारणाचे आमंत्रण मिळाले, पण ज्याने अंतःकरणाची तयारी केली नाही, अशा जिवाचे तो प्रतीक आहे. तो मेजवानीत हजर आहे, पण त्याने ‘लग्नाचे वस्त्र’ परिधान केलेले नाही. चर्चच्या धर्मपित्यांनी सामान्यतः या वस्त्राचा अर्थ प्रीतीने अलंकृत झालेली पावन करणारी कृपा असा लावला. बाहेरून पाहता तो इतर पाहुण्यांपैकी एक वाटेल; पण त्याच्या अंतःकरणात आवश्यक ती आध्यात्मिक तयारी नाही.
लग्नाची मेजवानी स्वर्गराज्याचे प्रतीक आहे—आत्ता कृपेत जगणे आणि शेवटी देवाच्या गौरवात त्याच्याशी शाश्वत ऐक्य लाभणे. हे आमंत्रण प्रथम इस्राएलला देण्यात आले आणि आता चर्चद्वारे ते सर्व राष्ट्रांपर्यंत पोहोचत आहे. आपल्या दयेमुळे देवाची इच्छा आहे की त्याचे मेजवानीचे सभागृह भरून जावे. सर्वांचे तारण व्हावे अशी त्याची इच्छा आहे; पण त्याच्या दयेशी पूर्ण सुसंगत असलेल्या त्याच्या न्यायानुसार योग्य आध्यात्मिक तयारी आवश्यक आहे.
राजा समोर येताच लग्नाचे वस्त्र न घातलेला पाहुणा निरुत्तर होतो. त्याला कोणतीही सबब सांगता येत नाही; आमंत्रण विनामूल्य होते आणि अटी स्पष्ट होत्या—कृपेचे वस्त्र परिधान केलेले असावे आणि ते प्रीतीने अलंकृत असावे. त्याची तयारी नसल्यामुळे त्याला बाहेरच्या अंधारात टाकले जाते. खरा पश्चात्ताप, प्रार्थना आणि कृपेवर आधारलेले जीवन नसतानाही आपले तारण झाले आहे असे गृहीत धरणाऱ्यांची काय गत होते, हे या प्रसंगातून दिसते.
हा दाखला तारणाची निराधार खात्री बाळगण्याच्या पापाविरुद्ध गंभीर इशारा देतो. सतत मनपरिवर्तन न करताही किंवा शुभवर्तमानानुसार जगण्याचा प्रामाणिक प्रयत्न न करताही स्वर्गात प्रवेश मिळेल, अशी ही खोटी खात्री आहे. आमंत्रितांमध्ये आपले नाव असणे पुरेसे नाही: मिस्साला उपस्थित राहणे, कॅथलिक म्हणून ओळख असणे किंवा बाह्य कर्तव्ये पार पाडणे एवढेच पुरत नाही. आपले अंतःकरण बदलले पाहिजे आणि आपण कृपा व प्रीतीचे वस्त्र परिधान केले पाहिजे, जेणेकरून ख्रिस्ताचे जीवन आपल्यातून उजळून दिसेल.
शुभवर्तमानात उल्लेख केलेल्या सर्व पापांमध्ये पवित्र आत्म्याविरुद्धची पापे आध्यात्मिकदृष्ट्या सर्वांत धोकादायक आहेत. तारणाची निराधार खात्री बाळगणे हे त्यांपैकी एक आहे (पाहा CCC 1864; मार्क 3:29). ही वृत्ती गंभीर आहे, कारण ती देवाच्या दयेवरील विश्वासाचा विपर्यास करून त्याला पाप करण्याची मोकळीक समजते आणि तातडीने मनपरिवर्तन करण्याची गरज नाकारते. या वृत्तीमुळे माणूस पश्चात्ताप न करताही तारण मिळेल असे गृहीत धरतो किंवा पश्चात्ताप करणे अनिश्चित काळासाठी पुढे ढकलतो. त्यामुळे अंतःकरण कठोर होते आणि सदसद्विवेकबुद्धी बोथट होते; अखेर वेळ निघून जाते.
पवित्र आत्म्याविरुद्धची सहा पापे सांगणारे संत थॉमस अक्विनास शिकवतात की तारणाची निराधार खात्री बाळगणे हे आशा या ईश्वरी सद्गुणाच्या विरुद्ध आहे (ST II-II, q. 14, a. 2). खरी आशा देवाच्या वचनांवर आणि कृपेवर आधारलेली असते. तारणाची निराधार खात्री वरवर आशेसारखी दिसते, पण तिला खरा आधार नसतो आणि ती कृतीतही उतरत नाही. इतरांशी प्रीतीने न वागताही शाश्वत जीवन मिळेल अशी अपेक्षा करणे किंवा पश्चात्तापाशिवाय क्षमा नक्की मिळेल असे मानणे, ही त्या वृत्तीची लक्षणे आहेत. देवाच्या इच्छेनुसार न वागणाऱ्यांनाही तो तारण देईल, असे या वृत्तीत गृहीत धरले जाते. असे करताना पवित्र आत्मा ज्या साधनांद्वारे तारण घडवून आणतो, तीच साधने माणूस नाकारतो.
मेजवानीतून बाहेर टाकलेल्या त्या माणसाचे आज चिंतन करा. त्याला आमंत्रण मिळाले होते, पण त्याने कृपेचे योग्य वस्त्र परिधान केले नव्हते. येशू हा दाखला आपल्याला दोषी ठरवण्यासाठी सांगत नाहीत, तर अंतःकरणाचे सतत शुद्धीकरण करण्याची गरज आपल्याला जाणवून देण्यासाठी सांगतात. अनेक बाबतींत लग्नाची ही मेजवानी आपल्या परगण्यांतील चर्चचे चित्र आहे. तिथे पवित्र युकरिस्तात कोकऱ्याची मेजवानी सातत्याने दिली जाते. सर्वांना आमंत्रण आहे; पण नम्रता, पश्चात्ताप आणि श्रद्धा यांद्वारे ज्यांचे अंतःकरण तयार झाले आहे, तेच शाश्वत मेजवानीच्या आनंदात पूर्णपणे सहभागी होऊ शकतात. पवित्र युकरिस्त योग्य रीतीने स्वीकारल्याने तो आनंद इथेच, आत्ताच सुरू होतो. पवित्र मिस्सामध्ये तुम्ही कसे सहभागी होता याचा विचार करा आणि आपला आत्मा प्रीतीच्या सौंदर्याने अलंकृत करण्याचा प्रयत्न करा. कारण कृपेचे हे वस्त्र नसेल, तर आपल्याला स्वर्गातील शाश्वत मेजवानीतून बाहेर टाकले जाईल.
हे परमदयाळू आणि न्यायी प्रभू, तू सर्वांना कृपेच्या मेजवानीत सहभागी होण्याचे आमंत्रण देतोस—या जीवनात पवित्र युखरिस्तात आणि येणाऱ्या जीवनात स्वर्गीय मेजवानीत. तरी तुझ्या दैवी न्यायानुसार, तुझी कृपा स्वीकारण्यासाठी आमची अंतःकरणे योग्य रीतीने तयार असणे आवश्यक आहे. मी तुला विनंती करतो की, पापापासून दूर वळून सतत तुझ्याकडे परतण्याची कृपा मला दे, जेणेकरून पवित्र करणाऱ्या कृपेचे दान स्वीकारण्यास माझे अंतःकरण सदैव खुले राहो. त्या कृपेने माझे अंतःकरण बदलो आणि देवावर व शेजाऱ्यावर प्रेम करण्याच्या तुझ्या आवाहनाला माझ्या जीवनातून फलदायी प्रतिसाद मिळो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
संत मोनिकाची नोव्हेना
(विशेषतः वाट चुकलेल्या मुलांसाठी ही प्रार्थना केली जाते)
१८–२६ ऑगस्ट
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन
आजचे संत – क्लेअरव्होचे संत बर्नार्ड, मठाधिपती आणि चर्चचे धर्माचार्य




