मराठी

सर्वांत लहानांना जवळ घेणे आणि स्वतः सर्वांत लहान होणे

28 सप्टेंबर 2026
सामान्य काळातील सव्विसाव्या आठवड्याचा सोमवार
आजची वाचने

संत व्हेन्सेस्लाउस, विश्वाससाक्षी हुतात्मा — ऐच्छिक स्मरणदिन

संत लॉरेन्स रुईझ व त्यांचे सहकारी, विश्वाससाक्षी हुतात्मे — ऐच्छिक स्मरणदिन

ठळक प्रतिमा: अडोबी स्टॉकवरून
मुख्य चित्र: कार्ल ब्लॉख यांचे ख्रिस्त आणि बालक

व्हिडिओ

आपल्यापैकी सर्वांत मोठा कोण, यावरून शिष्यांमध्ये वाद सुरू झाला. त्यांच्या मनातला हेतू ओळखून येशूने एका बालकाला आपल्या शेजारी उभे केले आणि त्यांना म्हटले, “जो कोणी माझ्या नावाने या बालकाचा स्वीकार करतो, तो माझा स्वीकार करतो; आणि जो माझा स्वीकार करतो, तो ज्याने मला पाठवले त्याचा स्वीकार करतो. कारण तुम्हा सर्वांमध्ये जो सर्वांत लहान आहे, तोच सर्वांत मोठा आहे.” लूक 9:46–48

बारा प्रेषितांनी येशूचे अनुसरण करण्यासाठी सर्व काही मागे सोडले होते. त्यांचे जीवन मुळापासून बदलले होते. येशूच्या कार्यात त्याच्यासोबत चालताना त्यांनी देवाचीच वाणी ऐकली: देव स्वतः उपदेश करत होता, शिकवत होता. येशूने केलेले चमत्कार आणि त्याने दुष्ट आत्म्यांना घालवून दिल्याचे पाहून ते त्याच्या दैवी सामर्थ्याचे साक्षीदार झाले. तरीही आजचे शुभवर्तमान दाखवते की पतित मानवी स्वभावातील एका सामान्य दुर्बलतेशी त्यांचा अजूनही संघर्ष चालू होता: मोठेपणाची हाव. आपल्यापैकी सर्वांत मोठा कोण, यावरून ते आपापसांत वाद घालत होते.

त्यांचा तो अविचारी वाद पाहून येशूला नक्कीच दुःख झाले असेल. तरी त्याने त्यांना फटकारले नाही, तर दयाळूपणे शिकवले. त्यांच्या मनातला हेतू ओळखून त्याने एका बालकाला आपल्या शेजारी उभे केले आणि त्यांना एक प्रभावी धडा दिला. ते बालक एक जिवंत दृष्टान्त बनले—देवाच्या दृष्टीने खरे मोठेपण कशात आहे, याचे उदाहरण.

आज अनेक संस्कृतींमध्ये मुलांना प्रेमाने जपले जाते, त्यांचे रक्षण केले जाते आणि त्यांच्या प्रतिष्ठेचा आदर केला जातो. आपले मोल काय आहे हे मुलांना कळावे म्हणून पालक खूप मेहनत घेतात. पण पहिल्या शतकातील इस्राएलमध्ये मुलांकडे पाहण्याची दृष्टी अगदी वेगळी होती. घरच्यांचे त्यांच्यावर प्रेम असले, तरी समाजात त्यांना फारसे महत्त्व नव्हते. बालमृत्यूचे प्रमाण जास्त होते आणि घरच्या उदरनिर्वाहाला हातभार लावणे मुलांना शक्य नव्हते. त्यामुळे अनेकदा त्यांच्याकडे दुर्लक्ष केले जाई किंवा त्यांना गृहीतही धरले जात नसे. अशा परिस्थितीत येशूने आपल्या शिकवणुकीच्या केंद्रस्थानी एका बालकाला ठेवणे आणि त्या बालकाचा स्वीकार करणे म्हणजे स्वतः येशूचा स्वीकार करणे असे सांगणे, हे धक्कादायक होते आणि त्या काळच्या समाजमान्य विचारांच्या अगदी विरुद्ध होते.

या कृतीतून येशू मोठेपणाचे जगाचे निकष मुळापासून उलथवून टाकतो. त्याच्या राज्यात खरे मोठेपण पदप्रतिष्ठेत, यशात किंवा कीर्तीत नसते. ते नम्रतेत, साधेपणात आणि मनाच्या खुलेपणात असते. ज्यांना समाजात कमी लेखले जाते, ज्यांच्याकडे दुर्लक्ष होते आणि जे असहाय आहेत, त्यांना येशूच्या नावाने जवळ घेणे म्हणजे स्वतः येशूला जवळ घेणे. आणि येशूचा स्वीकार करणे म्हणजे त्याला पाठवणाऱ्या पित्याचा स्वीकार करणे.

तुम्ही कोणाचे सर्वांत सहजपणे स्वागत करता आणि कोणाला आपलेसे करता, याचा विचार करा. किशोरवयीन मुलामुलींना अनेकदा श्रीमंत आणि प्रसिद्ध व्यक्तींना भेटण्याचे स्वप्न पडते. मोठी माणसे समाजात प्रतिष्ठा किंवा मान मिळवण्यासाठी धडपडतात. खरे पाहता, आपण प्रेषितांपेक्षा फारसे वेगळे नाही. आपल्या सहकाऱ्यांमध्ये आपल्याला मान मिळावा आणि इतरांना बाजूला ठेवून आपली निवड व्हावी, अशी त्यांची इच्छा होती.

या जिवंत दृष्टान्तातून येशू आपल्याला दोन महत्त्वाचे धडे देतो. पहिला धडा असा की, आपल्या प्रभूप्रमाणे आपणही ज्यांना कमी लेखले जाते आणि जे दुर्बल आहेत, त्यांच्यावर प्रेम केले पाहिजे आणि त्यांना जवळ घेतले पाहिजे. परुश्यांची किंवा समाजातील उच्चभ्रूंची प्रतिष्ठा येशूला आकर्षित करत नव्हती. बालकांना, पापी जनांना, जकातदारांना, कुष्ठरोग्यांना, पांगळ्यांना, आंधळ्यांना आणि गरिबांना जवळ घेण्यात त्याला आनंद मिळत होता. समाजात त्यांना कमी स्थान असल्यामुळे ते अनेकदा अधिक नम्र असत आणि त्याची शिकवण स्वीकारण्यास अधिक तयार असत. आपल्याला आपल्या प्रभूसारखे व्हायचे असेल, तर नम्र आणि समाजात कमी लेखल्या जाणाऱ्या लोकांना आपण स्वतःहून भेटले पाहिजे, कारण अशाच जिवांकडे त्याचे मन ओढ घेत असे.

दुसरा धडा असा की, केवळ लहानांना जवळ घेण्याचेच नव्हे, तर स्वतःही लहान होण्याचे आवाहन आपल्याला केले आहे. आपण बालकांसारखे झाले पाहिजे: इतरांवर अवलंबून असणारे, असहाय, नम्र आणि जगाच्या नजरेत सहज दुर्लक्षित होणारे. का? कारण येशूने नेमके अशाच लोकांना जवळ घेतले. त्याच्या कुशीत विसावा घ्यायचा असेल, तर आपण सर्वांत खालचे स्थान घेतले पाहिजे आणि खरे मोठेपण तिथेच सापडते, असा विश्वास ठेवला पाहिजे.

जगाच्या रूढ विचारांना आव्हान देणाऱ्या येशूच्या या शिकवणीवर आज चिंतन करा आणि ती आपल्या जीवनात आचरणात आणा. सर्वांत दुर्बल, सर्वांत नम्र आणि सर्वांत असहाय लोकांकडे लक्ष द्या. देवाच्या कृपेने तुमचे मन या साध्यासुध्या जिवांकडे ओढले जाऊ द्या. पापी जनांकडे आणि समाजाने दूर लोटलेल्यांकडे धाव घ्या. पण तिथेच थांबू नका. त्यांच्यासारखे नम्र होऊन आणि आपले अवलंबित्व स्वीकारून जगण्याचाही प्रयत्न करा. मोठेपणाविषयीची जगाची दृष्टी सोडून येशूची दृष्टी स्वीकारा. बालकासारखे व्हा, तुमच्यातील सर्वांत दुर्बलांना जवळ घ्या, आणि आपला प्रभू तुम्हाला जवळ घेईल.

हे परम प्रेमळ प्रभू, तू सर्वांवर परिपूर्ण प्रीती केलीस; तरी तुझी दया आणि करुणा विशेषतः सर्वांत दुर्बल, सर्वांत नम्र आणि सर्वांत लहान असलेल्यांवर ओसंडून वाहिली. ज्या प्रेमाचा इतका परिपूर्ण आदर्श तू दाखवलास, त्याच प्रेमाने माझे हृदय भरून टाक. तुझ्या शाश्वत मिठीचे मोठेपण लाभण्यासाठी मी बालकासारखे नम्र आणि लहान झाले पाहिजे, ही तुझी ताकीद लक्षात ठेवून त्याप्रमाणे वागण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

लिझियेच्या संत थेरेझची नोवेना – छोटे फूल
सातवा दिवस – 28 सप्टेंबर

संत व्हेन्सेस्लास, रक्तसाक्षी

संत लॉरेन्स रुईझ आणि त्यांचे सहकारी, रक्तसाक्षी

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय