13 जुलै 2025
सामान्य काळातील पंधरावा रविवार (वर्ष क)
आजची वाचने
‘दयाळू शोमरोनी’चे आफ्रिकी चित्रण — कलाकार: टिम कुबाकी, परवाना CC BY 2.0
“तू आपला देव प्रभू ह्याच्यावर पूर्ण अंतःकरणाने, पूर्ण जिवाने, पूर्ण शक्तीने आणि पूर्ण मनाने प्रेम कर; आणि आपल्या शेजाऱ्यावर स्वतःसारखे प्रेम कर.” लूक 10:27
सार्वकालिक जीवनाचा वारसा मिळवण्यासाठी आपण काय करावे, असे एका शास्त्र्याने येशूला विचारले. मोशेचे नियमशास्त्र काय शिकवते, असे येशूने त्याला विचारले. वर दिलेले वचन हे त्या शास्त्र्याचे उत्तर होते. त्याने मुळात अनुवाद 6:4 मधील वचन उद्धृत केले. यहुदी लोक ही प्रार्थना नेहमी म्हणत असत. दहा आज्ञांमध्ये मांडलेल्या मोशेच्या संपूर्ण नियमशास्त्राचे सार या प्रार्थनेत आहे, असे ते मानत असत.
लक्षात घ्या की नियमशास्त्राचा हा सारांश ‘तू असे करू नकोस…’ अशी मनाई करत नाही. उलट, ‘तू प्रेम कर…’ अशी सकारात्मक आज्ञा देतो. प्रीती ही जुन्या करारातील नियमशास्त्राची आणि ख्रिस्ताच्या नव्या नियमाचीही परिपूर्ती आहे. आपण आपल्या संपूर्ण अस्तित्वाने देवावर प्रेम करतो, तेव्हा ते प्रेम ओसंडून आपल्या शेजाऱ्यासह देवाच्या सर्व सृष्टीपर्यंत पोहोचते.
या शुभवर्तमानात तो शास्त्री पुढे येशूला विचारतो, ‘माझा शेजारी कोण?’ उत्तरादाखल येशू दयाळू शोमरोन्याचा दाखला सांगतो. त्या दाखल्यात एका माणसाला मारहाण करून अर्धमेला अवस्थेत रस्त्याच्या कडेला टाकून देण्यात आले होते. एक याजक आणि एक लेवी त्या वाटेने गेले, पण त्यांनी त्या माणसाकडे दुर्लक्ष केले. मात्र त्या वाटेने जाणाऱ्या एका शोमरोन्याने त्याची काळजी घेतली. त्याने त्याला एका धर्मशाळेत नेले आणि तो बरा होईपर्यंत त्याच्या देखभालीचा खर्च देण्याचे वचन दिले. कथेच्या शेवटी, त्या जखमी माणसाशी खऱ्या शेजाऱ्यासारखा वागणारा तो शोमरोनीच होता, हे स्पष्ट होते.
परंपरेनुसार, या कथेत लुटारूंच्या हल्ल्याला बळी पडलेला माणूस आदाम मानला जातो. आदाम पतित मानवजातीचे प्रतिनिधित्व करतो. शोमरोनी येशूचे प्रतिनिधित्व करतो. येशूने पतित मानवजातीची काळजी घेतली, आपल्याला पापातून बरे केले आणि आपल्या सर्व गरजा पुरवल्या. म्हणून या दाखल्यानुसार, येशू आपल्याशी शेजाऱ्यासारखा वागला आहे आणि आपण स्वतःवर जसे प्रेम करतो तसे त्याच्यावरही केले पाहिजे. पण येशू असेही म्हणतो, ‘जा आणि तुम्हीही तसेच करा.’ पापातून आता बऱ्या झालेल्या पतित मानवजातीला येशूने ही कामगिरी सोपवली आहे: इतरांकडे जा, स्वतः येशूप्रमाणे वागा आणि तुम्हाला मिळालेली बरे करणारी कृपा त्यांच्यापर्यंत पोहोचवून ती त्यांना उदारपणे द्या.
कधीकधी आपल्याला वाटते की प्रेम ही केवळ एक भावना आहे. प्रेमाबरोबर अनेकदा काही भावना आणि संवेदना असतात, पण प्रेम त्याहून कितीतरी अधिक आहे. प्रेम ही कृती आहे. या दाखल्यात, शोमरोन्याने त्या जखमी माणसाकडे नुसते पाहिले असते, त्याच्याबद्दल त्याला वाईट वाटले असते, त्याची दयाही आली असती, पण तो तसाच पुढे गेला असता, तर त्याने प्रेम दाखवले नसते. खऱ्या प्रीतीसाठी कृती करावी लागते, आणि ती आपल्याकडून बरेच काही मागते. देवावर व शेजाऱ्यावर प्रेम करण्याची पहिली आणि सर्वांत मोठी आज्ञा पाळायची असेल, तर प्रेमाची भावना मनात येईपर्यंत कृती करायची थांबता कामा नये. उलट, आता, न कचरता कृती केली पाहिजे. हेच प्रेम आहे.
आज प्रेमाच्या खऱ्या स्वरूपावर चिंतन करा. प्रेमाचे सर्वोच्च स्वरूप म्हणजे इतरांच्या खऱ्या हितासाठी जे उत्तम आहे ते करण्याची निवड: त्यांना पापातून मुक्त होण्यास मदत करणे आणि त्यांच्या जीवनात देवाच्या प्रेमळ व्यवस्थेचे साधन बनणे. ख्रिस्त येशूने आपल्या तारणासाठी स्वतःचे जीवन दिले; त्याच्यामध्ये देवाने आपल्याला दाखवलेल्या प्रेमात अशा रीतीने आपण सहभागी होतो. याच निःस्वार्थ आणि त्यागमय प्रेमासाठी स्वतःला वाहून घेण्याचे आवाहन आपल्या सर्वांना आहे. सार्वकालिक जीवनाच्या गौरवात सहभागी होण्यासाठी असे करणे आवश्यक आहे.
हे माझ्या प्रेमळ प्रभू, तू पतित मानवजातीला सर्व काही दिले आहेस. तू आम्हाला पापातून मुक्त केलेस आणि आमच्या सर्व गरजा पुरवल्यास. तू सर्व बाबतींत खऱ्या शेजाऱ्यासारखा वागलास. तुझ्यासारखे वागण्यासाठी आणि इतरांवर तू करत असलेल्या प्रेमात सहभागी होण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे. ज्या निःस्वार्थ प्रीतीने इतरांवर प्रेम करण्यास तू मला बोलावले आहेस, ती प्रीती मी खरोखर कृतीतून दाखवावी आणि ती इतरांना देताना कधीही कचरू नये. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन
आजचे संत – संत हेन्री
यंदा हा दिवस रविवारी येत असल्याने उपासनाविधीत संत हेन्रींचे स्मरण साजरे केले जात नाही.



