मराठी

कठीण परिस्थितीत प्रेम करणे

२२ ऑगस्ट २०२५

धन्य कुमारी मरियेच्या राणीपदाचे स्मरण

आजची वाचने
सामान्य काळातील विसाव्या आठवड्याच्या शुक्रवारची वाचने

मशीहा नवा नियम देतो — कलाकार: लॉरेन्स ओ. पी., परवाना: CC BY-NC-ND 2.0

व्हिडिओ

“तू आपला प्रभू परमेश्वर ह्याच्यावर पूर्ण अंतःकरणाने, पूर्ण जिवाने आणि पूर्ण मनाने प्रेम कर. ही सर्वांत मोठी आणि पहिली आज्ञा आहे. दुसरीही तिच्यासारखीच आहे: तू आपल्या शेजाऱ्यावर स्वतःसारखे प्रेम कर.” मत्तय 22:37–39

वरचा उतारा आपल्या चांगलाच परिचयाचा आहे. येशूंची परीक्षा पाहायला आलेल्या परुश्यांना त्यांनी दिलेले हे उत्तर आहे. त्याआधी काही सदुक्यांनी येशूंना पेचात पकडण्याचा प्रयत्न केला होता, पण तो फसला. आता परुश्यांनी आपल्या प्रभूंना पेचात पकडण्यासाठी शक्य ते सगळे केले. अर्थातच, येशूंचे उत्तर परिपूर्ण होते. उत्तर दिल्यावर येशूंनी उलट परुश्यांनाच असे काही प्रश्न विचारले की त्यांना त्यांची उत्तरे देता आली नाहीत. त्या वेळी येशूंना आणखी प्रश्न विचारण्याचे धाडसही त्यांनी केले नाही.

कधीकधी दुसरी एखादी व्यक्ती आपल्या श्रद्धेविषयी आव्हान देणारे प्रश्न विचारते, तेव्हा त्याचा आपल्याला फायदा होतो. आपली नेमकी श्रद्धा कशावर आहे, हे अधिक स्पष्टपणे समजून घेण्याची संधी आपल्याला मिळते. येशूंना स्वतःसाठी अशा स्पष्टीकरणाची गरज नव्हती. तरीही, त्या कपटाला उत्तर देताना त्यांनी ही गोष्ट स्पष्ट केली, जेणेकरून परुश्यांना आणि लक्षपूर्वक ऐकणाऱ्या त्यांच्या अनुयायांनाही ती समजावी.

तुमच्या श्रद्धेविषयी कोणी तुम्हाला कधी आव्हान देणारे प्रश्न विचारले आहेत का? विचारले असतील, तर तुम्ही कसे उत्तर दिले? पवित्र आत्म्याने दिलेल्या प्रेरणेने आणि स्पष्टतेने तुम्हाला उत्तर देता आले का? की तुम्ही गोंधळून गेलात आणि उत्तर न देताच निघून गेलात? दुसऱ्या कोणी आपल्या श्रद्धेला आव्हान दिले, तर एकतर आपला गोंधळ उडतो किंवा आपली श्रद्धा आपल्याला अधिक सखोलपणे समजते.

येशूंनी या प्रश्नाला ज्या प्रकारे उत्तर दिले, त्यातून मोशेने दहा आज्ञांमध्ये दिलेले संपूर्ण नियमशास्त्र त्यांनी नव्या रीतीने आणि थोडक्यात मांडले. दहा आज्ञांपैकी पहिल्या तीन देवावर प्रेम करण्याविषयी आहेत, तर शेवटच्या सात शेजाऱ्यावर प्रेम करण्याविषयी आहेत. “तू आपल्या शेजाऱ्यावर स्वतःसारखे प्रेम कर,” ही येशूंनी दिलेली दुसरी आज्ञा पहिल्या आज्ञेतूनच येते. तुम्ही “स्वतःवर प्रेम” कसे करता? येशूंनी दिलेली पहिली आज्ञा पाळून: “आपला प्रभू परमेश्वर ह्याच्यावर पूर्ण अंतःकरणाने, पूर्ण जिवाने आणि पूर्ण मनाने प्रेम कर.” देवावर सर्वांपेक्षा अधिक प्रेम केले, तर शेजाऱ्यावर प्रेम करणे म्हणजे त्याच्यामध्ये वास करणाऱ्या देवावर प्रेम करणे आणि त्या शेजाऱ्यावर देव जसे प्रेम करतो तसे प्रेम करणे.

हेही लक्षात घेणे उपयुक्त आहे की आपण आपल्या शेजाऱ्यावर देवाच्या प्रेमाशी विसंगत अशा रीतीनेही “प्रेम” करू शकतो. उदाहरणार्थ, शेजाऱ्यावरचे आपले प्रेम व्यक्त करण्याची रीत देवाच्या प्रेमाच्या विरुद्ध असेल, तर ते खरे प्रेम नाही. समजा, तुमच्या शेजाऱ्याने गंभीरपणे अनैतिक अशी जीवनपद्धती निवडली आहे. तुम्ही त्या व्यक्तीवर देवाच्या प्रेमाने कसे प्रेम कराल? “तुमच्या अनैतिक जीवनपद्धतीला माझा पाठिंबा आहे,” असे तुम्ही त्या व्यक्तीला म्हणणार नाही. असे म्हणणे म्हणजे देवावर प्रेम करणे नव्हे; ते स्वार्थी प्रेम आहे. त्या व्यक्तीच्या शाश्वत आत्म्याची काळजी घेण्यापेक्षा ती तुमच्याशी कशी वागेल, याचीच त्यात अधिक काळजी असते. एखादी व्यक्ती वस्तुनिष्ठपणे अनैतिक असलेल्या मार्गाने भरकटली असेल, तर तिच्यावर योग्य रीतीने प्रेम करणे म्हणजे तुमचे तिच्यावर प्रेम आहे, पण ती करत असलेल्या निवडींना तुमचा पाठिंबा नाही, हे तिला सांगणे. यावर तिची प्रतिक्रिया नकारात्मक असली, तरी तिच्याशी केवळ सलोखा राखण्याच्या इच्छेपेक्षा तिच्या शाश्वत तारणाच्या काळजीला प्राधान्य दिले पाहिजे.

शेजाऱ्यावर प्रेम करणे कधीकधी कठीण जाते, विशेषतः तो “शेजारी” देवापासून दूर गेलेला आपल्या कुटुंबातील एखादा सदस्य असेल तेव्हा. अशा वेळी, सदुकी आणि परुशी येशूंना वारंवार कसे पेचात पकडण्याचा प्रयत्न करत होते, याचा विचार करा. येशूंनी नेहमी प्रेमाने अगदी योग्य उत्तर दिले आणि त्यांच्या चुकीच्या दिशेने जाणाऱ्या बोलण्यामुळे कोणताही संभ्रम राहू दिला नाही. त्याचप्रमाणे, एखाद्या व्यक्तीवर प्रेम करणे कठीण जाते तेव्हा आपण देवाच्या ज्ञानावर आणि प्रेमावर विसंबले पाहिजे. अशा परिस्थितीत आपल्या प्रत्येक संभाषणाला देवाने दिशा दिली पाहिजे, जेणेकरून त्या व्यक्तीला आपले तिच्यावर प्रेम आहे हे कळेल आणि आपले प्रेम देवाच्या निर्मळ प्रेमापासून ढळणार नाही.

देवावर सर्वांपेक्षा अधिक प्रेम करण्याचे आणि देवावर ज्या प्रेमाने तुम्ही प्रेम करता, त्याच प्रेमाने आपल्या शेजाऱ्यावर प्रेम करण्याचे उदात्त पाचारण तुम्हाला मिळाले आहे. आज त्यावर चिंतन करा. एखाद्या व्यक्तीवर प्रेम करणे तुम्हाला कठीण जात असेल, तर केवळ देवाच्या प्रेमात राहून त्या व्यक्तीशी निष्ठावान राहण्यासाठी आवश्यक असलेले शहाणपण प्रार्थनेत मागा. आणि तुमच्या प्रेमाची कसोटी लागली, तर आपल्या प्रभूंवर विसंबून राहा. ते तुम्हाला मार्ग दाखवतील आणि जेव्हा योग्य शब्दांची सर्वांत जास्त गरज असेल, तेव्हा ते तुम्हाला ते शब्द देतील.

हे माझ्या प्रेमळ प्रभू, तू सर्वांवर परिपूर्ण प्रेम करतोस आणि आम्ही सर्वांनी संपूर्ण अंतःकरणाने, संपूर्ण जिवाने आणि संपूर्ण मनाने तुझ्यावर प्रेम करावे, असे आवाहन तू आम्हाला करतोस. इतरांवर जसे तू प्रेम करतोस, तसेच आम्हीही त्यांच्यावर प्रेम करावे, अशी तुझी हाक आहे. माझे अंतःकरण तुझ्यावरील आणि सर्वांवरील प्रेमाने भरून टाक, विशेषतः ज्यांच्यावर प्रेम करणे सर्वांत कठीण वाटते त्यांच्यावरील प्रेमाने. हे प्रिय प्रभू, तुझ्या ठायी इतरांवर कसे प्रेम करावे हे समजण्याची सुबुद्धी मला दे, जेणेकरून त्यांना त्यांच्या जीवनात तुझ्या परिपूर्ण प्रेमाचा अनुभव येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

आजचे संतस्मरण – धन्य कुमारी मरियेचे राणीपद — स्मरण

संत मोनिकाची नोव्हेना
(विशेषतः वाट चुकलेल्या मुलांसाठी ही प्रार्थना केली जाते)
१८–२६ ऑगस्ट

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय