23 ऑगस्ट 2025
सामान्य काळातील विसाव्या आठवड्याचा शनिवार
आजची वाचने
लिमाची संत रोझ, कुमारी—ऐच्छिक स्मृतिदिन
फोर्ड मॅडॉक्स ब्राउन, सार्वजनिक मालकी, विकिमीडिया कॉमन्समार्फत
“तुमच्यात जो सर्वांत मोठा आहे, त्याने तुमचा सेवक झाले पाहिजे. जो स्वतःला उंच करतो, त्याला नमवले जाईल; पण जो स्वतःला नमवतो, त्याला उंच केले जाईल.” मत्तय 23:11–12
स्वतःसाठी आदर्श भविष्य आखायचे झाले, तर ते कसे असेल? पैशाची किंवा साधनसामग्रीची कसलीही मर्यादा नाही, अशी कल्पना करा. मनाला येईल ते करता येते, हवे तिथे जाता येते आणि आवडेल त्या गोष्टीचा आनंद घेता येतो, अशी कल्पना करा. तुम्हाला मिळू शकेल अशा सर्वांत आनंददायी अनुभवाचा विचार करा. तो अनुभव कोणता असेल? बहुतेकांच्या मनात लगेच कल्पनेत मावतील तितक्या सुखांचा मनसोक्त उपभोग घेण्याचा विचार येईल. राहण्याची अत्यंत आलिशान सोय, उत्तमातले उत्तम जेवण, नयनरम्य दृश्ये आणि अगदी निवांत, आनंदात घालवता येईल असा काळ. पण हेच खरोखर ‘तुमच्यासाठी आदर्श भविष्य’ ठरेल का?
वर दिलेला शुभवर्तमानातील उतारा अगदी स्पष्ट आहे. सेवक होण्यातच थोरपण आहे. नम्रतेतूनच उंच स्थान प्राप्त होते. भोगविलास, करमणूक, ऐषआराम आणि अशाच गोष्टींनी भरलेले जीवन आदर्श आहे का? नक्कीच नाही. इतरांची शक्य तितक्या नम्रतेने सेवा करण्यातच जीवनाचा आदर्श, त्याचे खरे थोरपण आणि त्याची सर्वोच्च उंची आहे. या उताऱ्यात येशू आपल्याला मुळात हेच सांगतो. हे तुम्हाला खरे वाटते का?
येशू एकाच वाक्यात ‘सर्वांत थोर’ आणि ‘झालेच पाहिजे’ असे म्हणतो, हे लक्षात घ्या. या दोन्ही शब्दप्रयोगांचा अर्थ अगदी ठाम आहे. ‘सर्वांत थोर’ असलेल्याहून थोर कोणी नाही, आणि ते थोरपण प्राप्त करण्यासाठी त्याने इतर सर्वांचा सेवक झालेच पाहिजे; याला अपवाद नाही. थोरपणाविषयी माणसांच्या मनात असलेल्या बहुतेक कल्पनांच्या हे सत्य अनेक बाबतींत उलट आहे. एखाद्याला ‘थोर’ मानले जाते, तेव्हा बहुधा इतर जण त्याची सेवा करतात आणि सर्वसाधारणपणे इतरांना मिळत नाही असा मान व आदर त्याला देतात. उदाहरणार्थ, एखादी मोठी व्यक्ती तुमच्या घरी जेवायला आली, तर बहुधा तुम्ही स्वतः तिला वाढाल आणि तिची सरबराई कराल. अर्थात, इथे सेवेचा अर्थ नुसते जेवण वाढणे किंवा जेवू घालणे एवढाच नाही. इतरांची सेवा करण्याचा आणि प्रेम व्यक्त करण्याचा तो एक आशीर्वाददायी मार्ग आहे, तरी येशूला अभिप्रेत असलेली सेवा त्याहीपलीकडे जाते. खरे थोरपण दिसून येईल अशी सेवा आपण कशी करावी? विशेषतः स्वतःला नम्र करून. नम्रता ही आपण दुसऱ्या व्यक्तीला देऊ शकणारी सर्वश्रेष्ठ सेवा आहे.
या जगात आजवर होऊन गेलेल्या सर्व व्यक्तींमध्ये येशू सर्वांत नम्र होता, यात शंका नाही. या पवित्र सद्गुणात केवळ त्याची माताच पूर्णपणे सहभागी होती. नम्रतेमुळे माणसाला प्रत्येक स्वार्थी प्रवृत्तीवर मात करून आपले प्रेम दुसऱ्याच्या भल्याकडे वळवता येते. येशूने आपल्या प्रिय मातेच्या गर्भात देह धारण करून सर्वप्रथम हे केले. देवाचा सनातन पुत्र स्वतःचा काही स्वार्थ साधण्यासाठी मनुष्य झाला नाही. त्याने आपल्यावर प्रेम केले म्हणून तो मनुष्य झाला, आणि त्याच्या देहधारणेचा लाभ आपल्याला झाला. लोकांनी आपली थट्टा करावी, आपली खिल्ली उडवावी आणि शेवटी आपल्याला ठार मारावे, हे देवाच्या पुत्राने स्वतःच्या लाभासाठी होऊ दिले नाही. मृत्यूला सामोरे जाऊन त्याचा नाश करावा आणि आपल्याला त्याच्याबरोबर पुन्हा उठता यावे, म्हणून त्याने हे होऊ दिले. त्याने हे आपल्यासाठी केले. शुभवर्तमानांतील प्रत्येक उतारा पाहिला, तर आपल्याला दिसेल की येशूने जे काही केले ते इतरांसाठीच केले, स्वार्थापोटी कधीच काही केले नाही. स्वतःला अर्पण करून आपल्या प्रभूने दररोज केलेली ही सेवा त्याच्या जीवनात दिसून आलेल्या विलक्षण नम्रतेचे फळ होती. इतरांच्या सनातन आत्म्यांचे तारण व्हावे आणि त्यांचे परिवर्तन घडावे म्हणून येशूने जे काही केले ते त्यांच्यावरील प्रेमापोटी आणि नम्रतेने केले.
आपल्या जीवनात आपल्याला एक मूलभूत निवड करावी लागते. मी स्वतःसाठी जगणार की इतरांसाठी जगणार? पूर्णपणे इतरांसाठी जगणारे लोक फार थोडे आहेत असे दिसते. स्वतःवरून लक्ष हटवून ते केवळ इतरांच्या भल्यावर केंद्रित करणे कठीण आहे. पण इतरांसाठी जगणे हाच आपल्याही थोरपणाचा आणि शेवटी सर्वोच्च स्थान प्राप्त करण्याचा मार्ग आहे, हे उमगले तर तसे जगणे बरेच सोपे होते. इतरांची सेवा करणे, विशेषतः त्यांना देवाच्या अधिक जवळ जाता यावे म्हणून आपल्या परीने सर्व काही करून त्यांची आध्यात्मिक सेवा करणे, यातच तुमचे थोरपण आहे. दुसऱ्या कशानेही ते मिळणार नाही. या सत्यावर विश्वास ठेवा आणि त्याप्रमाणे जगा.
आज खरे थोरपण असलेले जीवन कसे असते, यावर चिंतन करा. विशेषतः असे जीवन तुम्हाला कसे जगता येईल, याचा विचार करा. इतरांची सेवा तुम्हाला अधिक पूर्णपणे कशी करता येईल? त्यांनी पवित्रतेत वाढावे, हे तुमचे प्रमुख ध्येय कसे बनू शकेल? देवावरील त्यांचे प्रेम वाढावे म्हणून तुम्ही त्यांना कशी मदत करू शकता? स्वतःला नम्र करा आणि स्वतःवरचे लक्ष इतरांकडे वळवा. असे केल्याने इतरांच्या आणि तुमच्याही जीवनावर अनंतकाळ टिकणारा परिणाम होईल.
हे माझ्या परमश्रेष्ठ प्रभू, तू सर्वांहून कितीतरी श्रेष्ठ आहेस. तू थोरपणाचे मूर्त रूप आहेस. हे माझ्या प्रिय प्रभू, तू अत्यंत नम्रतेने जीवन जगलास. याच नम्रतेतून तू जगाचे तारण केलेस. इतरांची सेवा हे माझ्या जीवनाचे मुख्य ध्येय मानून तुझ्या थोरपणाचे अनुकरण करण्यास मला मदत कर. हे माझ्या प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. तुझ्या सोबतीने मला इतरांवर प्रेम करता येवो आणि त्यांची सेवा करता येवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
संत मोनिकाची नोव्हेना
(विशेषतः वाट चुकलेल्या मुलांसाठी ही प्रार्थना केली जाते)
१८–२६ ऑगस्ट
आजची संत – लिमाची संत रोझ, कुमारी
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन




