मराठी

केवळ आपल्या गरजांपुरती प्रार्थना नको

12 ऑक्टोबर 2025
सामान्य काळातील अठ्ठाविसावा रविवार (वर्ष क)
आजची शास्त्रवाचने

अ‍ॅडोबी स्टॉकवरून घेतलेली चित्रे: ठळक चित्र; मुख्य चित्र

व्हिडिओ

यरुशलेमकडे प्रवास करत असताना येशू शोमरोन आणि गालील या प्रदेशांतून गेला. तो एका गावात प्रवेश करत असताना कुष्ठरोग झालेले दहा जण त्याला भेटले. ते त्याच्यापासून दूर उभे राहिले आणि मोठ्याने म्हणाले, “येशू, गुरुदेव! आमच्यावर दया कर!” लूक 17:11–13

या दहाही कुष्ठरुग्णांसाठी या कथेची सुरुवात फार चांगली होते. पण त्यांच्यापैकी नऊ जणांसाठी तिचा शेवट दुर्दैवी ठरतो. एकासाठी मात्र शेवट सुरुवातीपेक्षाही अधिक चांगला आणि गौरवशाली ठरतो.

हे कुष्ठरुग्ण आपल्या सर्वांचे प्रतिनिधित्व करतात. त्यांचा आजार सर्व प्रकारच्या पापांचे आणि पापांच्या परिणामांचे प्रतीक होता. रोगाची सुरुवात होताच त्याचे परिणाम त्यांना जाणवू लागत. त्वचेचा रंग बदलत असे, त्वचा जाड आणि कोरडी होत असे, जखमा होत आणि पुरळ उठत असे. रोग पसरू नये म्हणून कुष्ठरोगाचे निदान झालेल्या प्रत्येकाला समाजापासून वेगळे केले जाई. त्यांना फक्त इतर कुष्ठरुग्णांबरोबरच राहण्याची मुभा होती. एकाकीपणा आणि अपमान त्यांच्या वाट्याला येत; आपल्या प्रियजनांना पूर्वीसारखे मोकळेपणाने भेटणे त्यांना शक्य नसे. प्रत्येक पापाचे परिणामही असेच असतात. पापामुळे आपल्या आत्म्यावर होणाऱ्या जखमा वाढत आहेत, हे आपल्या लक्षात येते तेव्हा आपल्याला आतून वेदना होतात. पापाचा परिणाम आपल्या नात्यांवर होतो आणि आपल्या प्रियजनांशी मोकळेपणाने वागणे आपल्याला कठीण जाते.

पापातून बरे होण्याचा पहिला उपाय सोपा आहे. आपण आर्तपणे हाक मारतो, “येशू, गुरुदेव! माझ्यावर दया कर!” पण ही केवळ पहिली पायरी आहे. कुष्ठरुग्णांना बरे करून येशूने दाखवून दिले की आपल्या पापांवर त्याचा अधिकार आहे. तो आपल्याला क्षमा करू शकतो, आणि आपण त्याची दया मागतो तेव्हा तो आपल्याला क्षमा करील. पण ही क्षमा आपल्याला श्रद्धेकडे आणि देवाच्या इच्छेप्रमाणे उत्साहाने व दृढनिश्चयाने वागण्याकडे नेत नसेल, तर शेवट दुर्दैवी ठरेल. पापांची क्षमा आपण गृहीत धरली, तर आपली अवस्था पूर्वीपेक्षाही दयनीय होईल. जे नऊ कुष्ठरुग्ण देवाचे आभार मानण्यासाठी परतले नाहीत, ते अशा लोकांचे प्रतिनिधित्व करतात की जे देवाच्या दयाळू हाताचा स्पर्श झाल्यावरही आपले जीवन बदलून त्याच्याकडे वळत नाहीत.

देव आपल्याला स्पर्श करतो तेव्हा आपण त्याला कसा प्रतिसाद देतो, हे किती महत्त्वाचे आहे, ते या कथेतून दिसते. आपण मोठ्या स्वरात देवाचा गौरव केला पाहिजे, त्याच्यासमोर गुडघे टेकले पाहिजेत आणि अंतःकरणापासून कृतज्ञता व्यक्त केली पाहिजे. तो एक कुष्ठरुग्ण असे करतो तेव्हा येशू त्याला म्हणतो, “ऊठ आणि जा; तुझ्या श्रद्धेने तुझे तारण केले आहे.” आपल्या प्रभूच्या त्या दयेने त्याच्या आत्म्याला स्पर्श केला. त्या दयेतून त्याला श्रद्धेचे वरदान मिळाले आणि चिरंतन कृपादानांनी बरे होऊन पुढे जाणे त्याला शक्य झाले.

अनेकदा एखादी अडचण आली तरच आपण प्रार्थनेत देवाकडे वळतो. मग अडचण दूर झाली की आपल्या प्रभूकडे आपण फारसे लक्ष देत नाही, किंवा अजिबातच लक्ष देत नाही. आपल्या अडचणी दूर करणे, जेणेकरून आपल्याला पुन्हा नेहमीप्रमाणे जगता येईल, एवढीच देवाची आपल्या जीवनातील भूमिका नाही. त्याच्या दयेने आपल्या मनात खोल आणि कायम टिकणारी कृतज्ञता जागी झाली पाहिजे. देवाबद्दल कृतज्ञ असणे म्हणजे सत्य मान्य करणे. आपल्याकडे जे काही आहे ते सारे देवाकडूनच आहे. त्याच्याशिवाय आपण काहीच नाही. आपण आपल्या पापांत मृत आहोत. हे केवळ एका कुष्ठरुग्णाला उमगले. त्याला श्रद्धेचे वरदान लाभले आणि त्या श्रद्धेने केवळ त्याचे शरीरच वाचवले नाही, तर त्याच्या आत्म्याचेही तारण केले.

आज तुम्ही प्रार्थनेत देवाकडे कसे वळता, यावर चिंतन करा. आपल्या गरजा आणि अडचणी घेऊन त्याच्याकडे येणे चांगले आहे. “येशू, गुरुदेव! माझ्यावर दया कर!” अशी आर्त हाक मारणे चांगले आहे. आपल्या आत्म्याचा वैद्य आणि आपल्याला ज्या आरोग्याची गरज आहे त्याचा स्रोत म्हणून त्याच्याकडे येणे चांगले आहे. पण एवढे पुरेसे नाही. खरे तर, तुमचे प्रार्थनाजीवन इथेच थांबले, तर तुमची अवस्था अत्यंत दयनीय होईल. तुम्ही देवाचा उपयोग केवळ स्वतःच्या फायद्यासाठी करत असाल. श्रद्धेच्या वाटेवरची पुढची आणि सर्वांत महत्त्वाची पायरी तुम्ही चढू शकता का, याचा विचार करा. सर्व काही सुरळीत असतानाही तुम्ही त्याच्याकडे येता का? त्याने तुमच्यासाठी जे काही केले आहे, त्याबद्दल तुम्ही सर्व सामर्थ्यानिशी त्याची स्तुती करता का? अंतःकरणात खोल कृतज्ञता बाळगून तुम्ही त्याच्यासमोर गुडघे टेकता का? आपल्या प्रार्थनेवर चिंतन करा आणि त्या एका कुष्ठरुग्णाचे अनुकरण करण्याचा प्रयत्न करा. तुम्ही असे केले, तर तुमची श्रद्धा तुमचेही तारण करील, आणि खऱ्या अर्थाने बरे झालेले तुम्ही उठून पुढे जावे, असे आमंत्रण आपला प्रभू तुम्हाला देईल.

हे परम दयाळू प्रभू, तुला सर्व काही शक्य आहे. तू माझ्या सर्व जखमा बऱ्या करू शकतोस, माझ्या पापांची क्षमा करू शकतोस आणि माझ्यासमोर येणारी प्रत्येक अडचण सोडवू शकतोस. माझ्या गरजेच्या वेळी मी तुला हाक मारतो; कृपा करून मला बरे कर. त्याला प्रतिसाद म्हणून मी सदैव अंतःकरणापासून तुझे आभार मानत आणि तुझी स्तुती करत पुन्हा तुझ्याकडे वळावे. अशा रीतीने तुझ्यावरील माझी श्रद्धा वाढो आणि तुझ्यावरील माझे प्रेम खऱ्या अर्थाने बहरो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

आजचे संत आणि सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय