मराठी

मनाची विचलितता आणि चिंतन

6 ऑक्टोबर 2026
सामान्य काळातील सत्ताविसाव्या आठवड्याचा मंगळवार
आजची वाचने

संत ब्रुनो, धर्मगुरू — ऐच्छिक स्मृतिदिन

धन्य मारी रोझ द्युरोशे, कुमारी — अमेरिकेतील ऐच्छिक स्मृतिदिन

प्रतिमा: अ‍ॅडोबी स्टॉक

व्हिडिओ

येशू एका गावात गेला. तेथे मार्था नावाच्या एका स्त्रीने त्याचे स्वागत केले. तिला मरिया नावाची बहीण होती. ती प्रभूच्या चरणांशी बसून त्याचे बोलणे ऐकत होती. पाहुणचाराच्या कामांच्या ओझ्याने दबलेली मार्था त्याच्याकडे येऊन म्हणाली, “प्रभू, माझ्या बहिणीने पाहुणचाराची सगळी कामे माझ्या एकटीवर सोडली आहेत, याची तुला काळजी नाही का? तिला मला मदत करायला सांग.” लूक 10:38–40

पाहुणचाराची कामे मार्थाला ओझ्यासारखी का वाटत होती? ‘ओझ्याने दबलेली’ असा अनुवाद केलेल्या ग्रीक शब्दाचा शब्दशः अर्थ ‘इकडेतिकडे फरफटत नेले जाणे’ किंवा ‘सर्व दिशांना ओढले जाणे’ असा आहे. ती प्रेमाने काम करत होती, पण काळजीने आणि बहिणीशी स्वतःची तुलना करण्याने त्या सेवेला गालबोट लागले. तिच्या वैतागलेल्या तक्रारीतून तिच्या मनाची ओढाताण दिसून येते: “प्रभू, माझ्या बहिणीने पाहुणचाराची सगळी कामे माझ्या एकटीवर सोडली आहेत, याची तुला काळजी नाही का?”

मार्था करत होती ते काम आवश्यक होते. तिच्या सेवेला महत्त्व नव्हते, ही तिची अडचण नव्हती. मार्था, तिची बहीण मरिया आणि त्यांचा भाऊ लाझर हे तिघेही येशूचे जवळचे मित्र होते. येशू त्यांना वारंवार भेटायला जात असे; त्यांपैकी विशेष उल्लेखनीय भेट पहिल्या पवित्र सप्ताहाच्या अगदी आधीची होती. 

येशूच्या सौम्य उत्तरातून मार्थाविषयीचे त्याचे प्रेम आणि आदर दिसून येतात. त्याच वेळी तो तिला तिची चूक दाखवून देतो, जेणेकरून तिला काळजीतून सावरायला मदत होईल: “मार्था, मार्था, तू कितीतरी गोष्टींची काळजी करतेस आणि अस्वस्थ होतेस. पण एकाच गोष्टीची गरज आहे. मरियाने अधिक चांगला वाटा निवडला आहे आणि तो तिच्याकडून काढून घेतला जाणार नाही” (लूक 10:41–42).

तो ‘अधिक चांगला वाटा’ कोणता होता? मरियाने सेवा न करण्याचे ठरवले, हाच का तो वाटा? नक्कीच नाही. या काहीशा अवघड प्रसंगानंतर मरिया उठून पाहुणचाराच्या कामात मदतीला गेलीही असेल. येशू ज्याला ‘अधिक चांगला वाटा’ म्हणतो, त्याचा संबंध बाह्य कृतीपेक्षा अंतःकरणाच्या वृत्तीशी अधिक आहे.

मरियाचे मन चिंतेने अस्वस्थ झाले नव्हते, ना त्यावर कोणते ओझे होते. ती एकाग्र होती आणि चिंतनात मग्न होती. येशूच्या चरणांशी मरियेचे बसणे हे चिंतनशील जीवनाचे प्रतीक मानले गेले आहे. अशा जीवनासाठी आपल्यापैकी प्रत्येकाला पाचारण आहे.

येशू आपल्या सौम्यपणाने मार्थाला, आणि आपल्यापैकी प्रत्येकालाही, मनावर सर्वांत जड ओझे कशाचे आहे हे ओळखायला बोलावतो. मार्थाच्या बाबतीत, आपण प्रेमाने करत असलेल्या सेवेपेक्षा बहिणीशी स्वतःची तुलना करण्याकडे तिचे अधिक लक्ष होते. मार्थाने चिंतनशील अंतःकरणाने सेवा करावी, असे येशूचे आमंत्रण होते. ती शांतपणे आपले काम करत जेवण तयार करू शकली असती आणि मरिया येशूची आराधना करत आहे याचा मनोमन आनंद मानू शकली असती. येशू आपल्या घरी आला आहे, हे किती मोठे भाग्य आहे याचे ती चिंतन करू शकली असती. आपण तयार केलेले जेवण देवाच्या पुत्राला वाढण्याची संधी मिळाली, याचे तिला आश्चर्य वाटले असते. मरियेप्रमाणे मार्थालाही तो ‘अधिक चांगला वाटा’ निवडणे शक्य होते.

मार्था निःसंशय चांगली स्त्री होती. योहानाच्या शुभवर्तमानात आपण वाचतो की लाझर मरण पावल्यानंतर काही दिवसांनी येशू आला, तेव्हा त्याला भेटायला धावत गेली ती मार्थाच, आणि तिने त्याच्यावरील आपली श्रद्धा जाहीर केली. कदाचित आजच्या प्रसंगात येशूने सौम्यपणे दाखवून दिलेल्या चुकीमुळे ती अधिक चिंतनशील झाली असेल आणि लाझरच्या मृत्यूची वेळ आली तेव्हा येशूवर भरवसा ठेवायला तिचे मन तयार झाले असेल.

येशूने मार्थाला सांगितलेले शब्द आपल्या अंतःकरणातही घुमले पाहिजेत. तुम्ही दररोज अधिक चांगला वाटा निवडता का? मौनात प्रार्थना करतानाही आणि काम करतानाही तुम्ही मनाची एकाग्रता टिकवून दिवसभर देवाच्या महानतेचे चिंतन करण्याचा प्रयत्न करता का? की मत्सर, हेवा किंवा इतर स्वार्थी विचारांमुळे तुमचे लक्ष विचलित होते?

आज तुमच्या मनावर भार टाकणाऱ्या आणि तुमची शांती हिरावून घेणाऱ्या ओझ्यांचे चिंतन करा. दिवसभर, विशेषतः आपली कर्तव्ये आणि जबाबदाऱ्या पार पाडताना, आपले अंतःकरण एकाग्र राहते का आणि आपले लक्ष प्रभूकडे असते का, हे स्वतःला विचारा. मरियेप्रमाणे प्रार्थनेत येशूच्या चरणांशी बसण्याचा आणि मार्थाप्रमाणे प्रेमाने सेवा करण्याचा प्रयत्न करा; पण दोन्हीही चिंतनशील वृत्तीने करा. आपले अंतःकरण ख्रिस्तावर स्थिर ठेवून दररोज अधिक चांगला वाटा निवडा, म्हणजे प्रार्थना करताना असो वा काम करताना, तुमच्या आत्म्याला त्याच्यात विसावा मिळेल.

हे प्रभू येशू, माझ्या श्रमांपेक्षा माझे अंतःकरण तुला अधिक हवे आहे. मरियेप्रमाणे एकाग्र मनाने दररोज तुझ्या चरणांशी बसायला मला मदत कर. मार्थाप्रमाणे मीही प्रेमाने आणि समर्पित भावनेने तुझी सेवा करावी; पण ती करताना माझी मनःशांती गमावू नये किंवा इतरांशी स्वतःची तुलना करू नये. माझे काम प्रार्थनेशी आणि माझी कृती चिंतनाशी जोडायला मला शिकव. मन विचलित करणाऱ्या गोष्टींपासून, चिंतांपासून आणि इतरांविषयी दोषदृष्टीने मत बनवण्याच्या सवयीपासून मला मुक्त कर. जिथे मला तुझी वाणी ऐकू येते, त्या अंतःकरणातील शांततेत मला ने. मी नेहमी अधिक चांगला वाटा निवडावा आणि तो माझ्याकडून कधीही काढून घेतला जाऊ नये. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

आजचे संत –

संत ब्रुनो, धर्मगुरू

धन्य मारी रोज द्युरोशे, कुमारी

सदस्य व्हा — आमच्या यूट्यूब चॅनेलचे!
नवीन सामग्री प्रकाशित झाल्यावर सूचना मिळवा.

ऑक्टोबर महिना समर्पित आहे पवित्र जपमाळेला

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय