मराठी

देव प्रेम आहे आणि तो प्रेम करतो

रविवार, 31 मे 2026

परमपवित्र त्रैक्याचा महोत्सव

आजची वाचने


लेआन्द्रो बास्सानो, CC BY-SA 4.0, विकिमीडिया कॉमन्सच्या सौजन्याने

व्हिडिओ

देवाने जगावर इतके प्रेम केले की त्याने आपला एकुलता एक पुत्र दिला, यासाठी की त्याच्यावर विश्वास ठेवणाऱ्या कोणाचाही नाश होऊ नये, तर त्याला शाश्वत जीवन मिळावे. कारण देवाने आपल्या पुत्राला जगात पाठवले ते जगाला दोषी ठरवण्यासाठी नव्हे, तर त्याच्याद्वारे जगाचे तारण व्हावे म्हणून. जो त्याच्यावर विश्वास ठेवतो त्याला दोषी ठरवले जाणार नाही; पण जो विश्वास ठेवत नाही तो आधीच दोषी ठरला आहे, कारण त्याने देवाच्या एकुलत्या एका पुत्राच्या नावावर विश्वास ठेवला नाही. योहान 3:16–18

संत योहान प्रेषिताची ओळख त्याच्या शुभवर्तमानात ‘ज्या शिष्यावर येशूचे प्रेम होते तो शिष्य’ अशी करून दिली आहे. हा उल्लेख अनेकदा येतो आणि तो स्वतः योहानालाच उद्देशून आहे, असे ख्रिस्तसभेच्या परंपरेत सातत्याने मानले गेले आहे (पाहा: योहान 13:23; 19:26; 20:2; 21:7; 21:20). स्वतःला प्रिय शिष्य म्हणताना योहान येशूमध्ये भेटलेल्या परिपूर्ण प्रेमाचा आपला अंतःकरणातील अनुभव उलगडून सांगत होता. येशूने सर्वांवर सारखेच आणि अमर्याद प्रेम केले, यात शंका नाही. तरीही योहान स्वतःचा असा उल्लेख करतो, तो येशूची आपल्यावर खास मर्जी होती असा दावा करण्यासाठी नव्हे, तर ख्रिस्ताच्या मानवतेत प्रकट झालेल्या दैवी प्रेमाची स्वतःची साक्ष देण्यासाठी. हे प्रेम त्याने स्वतः अनुभवले आणि त्या प्रेमाने त्याचे जीवन बदलले.

योहानाच्या लेखनात प्रेमाला मध्यवर्ती स्थान आहे—केवळ त्याच्या शुभवर्तमानातच नव्हे, तर त्याच्या पत्रांत आणि प्रकटीकरणाच्या ग्रंथातही. ज्या ख्रिस्ती समुदायांना विश्वासाकडे वळवण्यात आणि ज्यांची आध्यात्मिक काळजी घेण्यात त्याचा वाटा होता, त्यांनाच त्याने बहुधा आपले पहिले पत्र लिहिले. त्यात तो ठामपणे सांगतो: ‘देव प्रेम आहे, आणि जो प्रेमात राहतो तो देवामध्ये राहतो व देव त्याच्यामध्ये राहतो’ (1 योहान 4:16). हे त्याच्या अंतःकरणातील उद्गार आहेत आणि त्याच वेळी ते एक गहन धर्मशास्त्रीय विधानही आहे. योहान दैवी प्रेरणेने आणि स्वतःच्या अनुभवातून बोलतो; देहधारी प्रेमाच्या सहवासात तो चालला होता. ‘देव प्रेम आहे’ असे म्हणताना आपण कबूल करतो की प्रेम ही देव केवळ करतो अशी कृती नाही—देव मुळात प्रेमच आहे. देवाचे प्रेम ही केवळ भावना किंवा भावुकता नाही. ते पिता, पुत्र आणि पवित्र आत्मा यांचे निर्मळ, आत्मदानमय आणि शाश्वत ऐक्य आहे—सर्व सृष्टीच्या आधीपासून असलेले आणि तिला पार करणारे प्रेम.

हेच रहस्य आजच्या महासणाच्या केंद्रस्थानी आहे. देव आपल्या मूळ स्वरूपातच प्रेम आहे, म्हणून त्याच्या दैवी स्वभावातून प्रेम सहजपणे आणि विपुलतेने ओसंडून वाहते. देव प्रेम करतो, कारण तो प्रेम आहे. त्या दैवी स्वरूपाची सर्वांत परिपूर्ण अभिव्यक्ती आजच्या शुभवर्तमानात दिसते: ‘देवाने जगावर इतके प्रेम केले की त्याने आपला एकुलता एक पुत्र दिला…’ पिता पुत्राला पाठवतो, तेव्हा त्रैक्याचे हे शाश्वत प्रेम काळाच्या ओघात दृश्यमान होते: पवित्र आत्म्याची छाया धन्य कुमारी मरियेवर पडली आणि तिच्या गर्भात पुत्राची गर्भधारणा झाली.

देव आपला पुत्र का देतो? आपला नाश होऊ नये, तर आपल्याला शाश्वत जीवन मिळावे म्हणून. म्हणजेच, आपल्याला देवाच्या स्वतःच्या जीवनात, त्रैक्याच्या प्रेममय ऐक्यात सामावून घेण्यासाठी. दोषी ठरण्यापासून आपल्याला वाचवावे आणि आपल्या दैवी अस्तित्वात आपल्याला सहभागी करून घ्यावे, अशी देवाची इच्छा आहे.

हेच दैवी प्रेमाचे सार आहे. हेच त्रैक्य आहे. आणि प्रत्येक जीवात्म्याला दिलेले हे विस्मयकारक आमंत्रण आहे: पुत्रावर विश्वास ठेवणे म्हणजे पवित्र आत्म्यामध्ये पिता आणि पुत्र यांच्यात अखंड वाहणाऱ्या शाश्वत प्रेमात सहभागी होण्याची सुरुवात. त्या प्रेमाला अंत नाही. देवाच्या प्रेमाने आपल्याला प्रेमस्वरूप देवामध्येच—पिता, पुत्र आणि पवित्र आत्मा यांच्या शाश्वत ऐक्यात—सामावून घेण्याचे हे आमंत्रण आहे.

देव स्वरूपाने एक आहे आणि व्यक्तींमध्ये तीन आहे, हे आपल्या श्रद्धेचे मध्यवर्ती रहस्य आहे. त्याविषयीचा आपला विस्मय पुन्हा जागा व्हावा, त्याची आपली समज अधिक खोल व्हावी आणि त्या रहस्यासमोरची आपली उपासना अधिक उत्कट व्हावी, यासाठी ख्रिस्तसभेच्या दिनदर्शिकेत त्रैक्याचा रविवार खास राखून ठेवला आहे. प्रत्येक उपासना-विधीत आपण पुत्रामध्ये आणि पवित्र आत्म्याच्या सामर्थ्याने पित्याला प्रार्थना करून त्रैक्याचा गौरव करतो. तरीही हा महासण आपल्याला थांबून, देवाने आपल्याला प्रकट केलेल्या त्याच्या अंतरंग जीवनाकडे अधिक जागरूकपणे पाहण्याचे आमंत्रण देतो. या दिवशी आपण एखाद्या अमूर्त धर्मशास्त्रीय संकल्पनेचा नव्हे, तर देवाच्या व्यक्तिमय अस्तित्वाचा उत्सव साजरा करतो: पिता आणि पुत्र यांच्यातील प्रेमाची शाश्वत देवाणघेवाण पवित्र आत्म्यामध्ये परिपूर्णपणे व्यक्त होते आणि त्याच्यामध्ये ती अनादी काळापासून निःसरत राहते.

आज परमपवित्र त्रैक्याचे चिंतन करा. पिता, पुत्र आणि पवित्र आत्मा यांच्या जीवनात व प्रेमात सहभागी होण्यासाठीच आपली निर्मिती झाली आहे. त्रैक्याची पूर्णता हे मानवी आकलनाच्या पलीकडचे रहस्य असले, तरी त्रैक्याची भेट घेणे आपल्याला अशक्य नाही. कृपेद्वारे, प्रकटीकरणाद्वारे आणि चिंतनमय ऐक्याद्वारे देव आपल्याला स्वतःकडे ओढतो—स्वतःचे स्पष्टीकरण देण्यासाठी नव्हे, तर आपण त्याच्यामध्ये पूर्णपणे सामावून जावे म्हणून. ख्रिस्तसभेतील सर्वांत प्राचीन आणि साध्या प्रार्थनांपैकी ही एक प्रार्थना वारंवार म्हणत आजचा दिवस साजरा करा:

पित्याला, पुत्राला आणि पवित्र आत्म्याला गौरव असो. प्रारंभी होता, तसा आता आहे आणि सदासर्वकाळ, युगानुयुगे राहील. आमेन! हे परमपवित्र त्रैक्या, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे आणि माझा तुझ्यावर विश्वास आहे!

अधिक वाचन – परमपवित्र त्रैक्याचा महोत्सव

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्साच्या वाचनांचे पर्याय

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन