मराठी

दुःखाला कसा प्रतिसाद द्यावा?

6 जुलै 2026
सामान्य काळातील चौदाव्या आठवड्याचा सोमवार
आजची वाचने

संत मारिया गोरेत्ती, कुमारी व रक्तसाक्षी—ऐच्छिक स्मृतिदिन

चहाच्या टेबलाभोवती, थॉमस डी विट यांची कृती

व्हिडिओ

येशू बोलत असताना एक अधिकारी पुढे आला, त्याच्यासमोर गुडघे टेकून म्हणाला, “माझी मुलगी आत्ताच मरण पावली. पण तुम्ही या, तिच्यावर तुमचा हात ठेवा, म्हणजे ती पुन्हा जिवंत होईल.” येशू उठून त्याच्याबरोबर गेला आणि त्याचे शिष्यही त्याच्यामागे गेले. बारा वर्षांपासून रक्तस्रावाने पीडित असलेली एक स्त्री त्याच्या मागून आली आणि तिने त्याच्या अंगरख्याच्या गोंड्याला स्पर्श केला. ती मनाशी म्हणाली, “त्याच्या अंगरख्याला नुसता स्पर्श केला तरी मी बरी होईन.” मत्तय 9:18–21

तुमच्या आयुष्यातील एखादा अत्यंत वेदनादायक आणि कठीण प्रसंग आठवा. कदाचित तुम्ही स्वतः गंभीर आजार सोसला असेल किंवा तुमच्या एखाद्या प्रिय व्यक्तीचे गंभीर आजारपण अनुभवले असेल. कदाचित तुम्हाला मोठा अपमान सहन करावा लागला असेल किंवा तुमच्या जवळच्या एखाद्या व्यक्तीला अपमानाच्या प्रसंगी तुम्ही साथ दिली असेल. कदाचित तुमची नोकरी गेली असेल, देणी वाढत गेली असतील आणि तुम्हाला असहाय वाटले असेल. दुःख अनेक रूपांनी येते. अशा परीक्षांना देव केवळ यासाठीच येऊ देतो की, आपण आपली सारी आशा त्याच्यावर ठेवून त्याच्यावर पूर्ण भरवसा ठेवला आणि धीराने दुःख सोसले, तर त्यातून अधिक मोठे कल्याण घडू शकते, हे तो आपल्या सुज्ञतेने जाणतो.

आजच्या शुभवर्तमानात एकमेकांशी संबंध नसलेल्या दोन व्यक्ती आपल्याला भेटतात. दोघेही तीव्र दुःखाने ग्रासलेले आहेत. प्रथम एक पिता येशूसमोर गुडघे टेकतो आणि आपली मुलगी आत्ताच मरण पावल्याचे दुःखाने सांगतो. ती पुन्हा जिवंत होईल, असा दृढ विश्वास दाखवत तो येशूला विनवतो की त्याने येऊन तिच्यावर आपला हात ठेवावा. येशू त्याच्याबरोबर जात असताना, बारा वर्षे रक्तस्रावाचा त्रास मुकाट्याने सोसणारी एक स्त्री मागून येते आणि त्याच्या अंगरख्याच्या गोंड्याला स्पर्श करते. एवढ्या साध्या कृतीनेही आपण बरे होऊ, असा तिला विश्वास असतो.

लाडक्या मुलीचा अचानक झालेला मृत्यू आणि बारा वर्षांची शारीरिक व मानसिक वेदना, हे दोन्ही जड क्रूस आहेत. आपल्या परीक्षा वेगळ्या असल्या, तरी विशेषतः अत्यंत कठीण काळात या दोन्ही दुःखी व्यक्तींमध्ये स्वतःचे प्रतिबिंब पाहण्याचे आमंत्रण आपल्याला मिळते.

दुःखाने व्याकूळ झालेल्या त्या पित्याला असहायही वाटले असावे. जन्मापासून त्याने आपल्या मुलीची प्रेमाने काळजी घेतली, तिला खाऊ घातले, तिचे रक्षण केले आणि तिला मार्ग दाखवला. पण आता तो मृत्यूसमोर असहाय उभा आहे. मृत्यूवर मात करणे त्याच्या आवाक्याबाहेर आहे. निदान तसे तरी वाटते.

रक्तस्रावाने पीडित असलेल्या त्या स्त्रीला केवळ शारीरिक त्रासच नव्हे, तर मोशेच्या नियमशास्त्राने लादलेला सामाजिक आणि आध्यात्मिक एकाकीपणाही सोसावा लागला. लेवीय नियमांनुसार, सततच्या रक्तस्रावामुळे ती धार्मिक विधींच्या दृष्टीने अशुद्ध ठरत होती. त्यामुळे ती सार्वजनिक उपासनेपासून आणि समाजजीवनापासून दूर राहिली. रक्तस्राव थांबत नव्हता, म्हणून तिचे वेगळे राहणेही संपत नव्हते. हा जणू वेदनादायक, न संपणारा बहिष्कार होता. या अवस्थेतून बाहेर पडण्यासाठी ती काहीच करू शकत नव्हती. पण खरोखरच काही मार्ग नव्हता का?

दुःखाला सामोरे जाताना आपल्यापैकी प्रत्येकाला निवड करावी लागते: एकतर आपण पूर्ण श्रद्धेने देवाकडे वळून स्वतःला त्याच्या हाती सोपवतो, नाहीतर निराशा, मनातील राग आणि बंडखोरी यांच्या आहारी जातो. दुःख आपल्याला क्वचितच तटस्थ राहू देते. ते एकतर अंतःकरण शुद्ध करते किंवा ते कठोर बनवते. म्हणून प्रत्येक परीक्षा आपल्यासमोर एक प्रश्न ठेवते: मी श्रद्धेने प्रतिसाद देईन की कटुतेत गुरफटून जाईन?

या दोन्ही दुःखी व्यक्तींनी निराशेपुढे हार मानली नाही. उलट, त्या धैर्याने आणि नम्र श्रद्धेने येशूकडे वळल्या. एकाने सर्वांसमोर गुडघे टेकले, तर दुसरीने गाजावाजा न करता हात पुढे केला. दोघांच्याही भरवशाला दैवी दयेचा प्रतिसाद मिळाला.

मोशेच्या नियमशास्त्राने जिला अशुद्ध ठरवले, तिला येशूने स्वीकारले आणि पुन्हा शुद्ध केले. त्या स्त्रीच्या स्पर्शाने येशू अशुद्ध होत नाही; उलट तो तिला शुद्ध करतो. यातून ख्रिस्त दाखवतो की तोच नियमशास्त्राची परिपूर्ती आहे आणि सर्व खऱ्या आरोग्यदायी कृतींचा, विशेषतः संस्कारांद्वारे मिळणाऱ्या आरोग्याचा, तोच स्रोत आहे. परमप्रसाद, समेटाचा संस्कार आणि आजाऱ्यांचा अभ्यंग यांद्वारे आपणही “त्याच्या वस्त्राला स्पर्श” करू शकतो आणि जे काही भग्न झाले आहे ते पुन्हा सांधणारी कृपा प्राप्त करू शकतो.

आज या दिलासादायक सत्यावर चिंतन करा: ख्रिस्तासाठी कोणतेही दुःख इतके खोल नाही, कोणताही बहिष्कार इतका दीर्घ नाही आणि कोणतीही हानी इतकी अंतिम नाही की त्यावर तो मात करू शकणार नाही. तुमच्या जखमा ताज्या असोत वा जुन्या, तुम्हाला मोठ्याने हाक मारता येत असो वा शांततेत केवळ हलक्या आवाजात प्रार्थना करता येत असो, त्याच्याकडे हात पुढे करा. त्याच्यासमोर गुडघे टेका. प्रार्थनेतून, संस्कारांद्वारे आणि भरवशाने स्वतःला त्याच्या हाती सोपवून, श्रद्धेने त्याच्या वस्त्राच्या काठाला स्पर्श करा. तो तुमच्याकडे पाठ फिरवणार नाही. तो तुमचे दुःख पाहतो. तुम्ही त्याला वाव दिलात, तर तो तुमच्या दुःखात सहभागी होईल, तुम्हाला धीर देईल आणि पुन्हा उभे करील.

हे माझ्या सहृदय प्रभू, तू तुझ्या लोकांचे दुःख पाहतोस आणि तुझे हृदय आमच्याविषयी करुणेने भरून येते. माझ्या जीवनात परीक्षा आल्या, तर त्या मला देणग्या म्हणून पाहता येऊ दे: माझ्या उदासीनतेतून बाहेर पडण्याच्या आणि पूर्ण मनाने तुझ्यावर भरवसा ठेवण्याच्या संधी म्हणून. जे सोसण्यासाठी तुझी कृपा पुरेशी ठरणार नाही, असे काहीही तू मला कधीच सोसू देणार नाहीस, असा माझा विश्वास आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

आजचे संतचरित्र – संत मारिया गोरेत्ती, कुमारी व रक्तसाक्षी

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

सर्व संत / सण

मिस्साच्या वाचनांचे पर्याय

सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन