मराठी

तटस्थ राहता येत नाही

१२ मार्च २०२६
प्रायश्चित्तकाळाच्या तिसऱ्या आठवड्यातील गुरुवार
आजची वाचने

सोनसळी नक्षीदार पार्श्वभूमी असलेल्या या धार्मिक चित्रात येशू पारंपरिक लाल व निळ्या वस्त्रांत दिसतो. त्याच्या मस्तकाभोवती तेजोवलय आहे आणि तो शेतातून चालत उजव्या हाताने बी पेरत आहे.प्रतिमा: अ‍ॅडोबी स्टॉक

व्हिडिओ

“जो माझ्याबरोबर नाही तो माझ्या विरुद्ध आहे; आणि जो माझ्याबरोबर गोळा करत नाही तो विखरून टाकतो.” लूक 11:23

वादग्रस्त विषयांवर स्पष्ट भूमिका घेण्यापेक्षा तटस्थ राहणे अनेकदा सोपे वाटते. सार्वजनिक चर्चेत गर्भपातासारख्या मुद्द्यांवर सर्वाधिक मतभेद दिसून येतात. पण जीवनातील इतर अनेक विषयांवरही तीव्र वाद होतात, विशेषतः जेव्हा नैतिक तत्त्वांचा प्रश्न असतो. युद्ध, राजकारण, गर्भनिरोध, विवाहाची व्याख्या आणि आर्थिक धोरणे यांबद्दल लोकांची मते ठाम असतात आणि त्यातून कलह निर्माण होऊ शकतो. ख्रिस्ताचे अनुयायी म्हणून, जिथे नैतिक सत्य स्पष्ट आहे तिथे तटस्थ राहणे हा आपल्यासाठी पर्याय नाही.

वादग्रस्त असलेल्या सर्वच मुद्द्यांवर नैतिकदृष्ट्या काय योग्य आहे हे सारखेच स्पष्ट नसते. तरीही, अनेक महत्त्वाच्या बाबतींत चर्च आपल्याला शुभवर्तमानातून आणि आपल्या शिकवणुकीतून मार्गदर्शन करते. गर्भधारणेपासून नैसर्गिक मृत्यूपर्यंत मानवी जीवनाची प्रतिष्ठा आणि विवाहाचे पावित्र्य यांसारख्या मूलभूत बाबतींत देवाचा नियम स्पष्ट आहे. अशा बाबतींत आपण आपल्या प्रभूच्या बाजूने उभे राहिले पाहिजे.

आजच्या शुभवर्तमानात येशूचे शब्द आपल्याला थेट आव्हान देतात: “जो माझ्याबरोबर नाही तो माझ्या विरुद्ध आहे, आणि जो माझ्याबरोबर गोळा करत नाही तो विखरून टाकतो.” याचा अर्थ असा की देवाच्या नियमाचे पालन आणि समर्थन करण्यात कसूर करणे ही तटस्थ भूमिका नाही; उलट, ती त्याच्या इच्छेला विरोध करण्यासारखी आहे. कोणाच्या बाजूने उभे राहायचे हे ठरवणे कठीण असू शकते, कारण ख्रिस्ताच्या बाजूने उभे राहिल्यावर भिन्न मतांच्या लोकांकडून अनेकदा टीका, दोषारोप किंवा अगदी वैरभावही सहन करावा लागतो. तरीही, अशा बाबतींत तटस्थ राहणे ही कर्तव्यातील कसूर आहे, आणि आजच्या शुभवर्तमानात येशू तिला पाप ठरवतो.

या उताऱ्याच्या सुरुवातीला येशू “एका मुक्या दुष्ट आत्म्याला बाहेर काढतो. तो दुष्ट आत्मा बाहेर पडल्यावर मुका मनुष्य बोलू लागला आणि लोकसमुदाय थक्क झाला.” दुष्ट आत्म्यामुळे आलेले त्या मनुष्याचे मुकेपण हे दुष्टाईसमोर गप्प राहण्याच्या आपल्या मोहाचे प्रतीक आहे. त्या कथेतल्या मनुष्याच्या शरीरावर दुष्ट आत्म्याचा ताबा होता; पण आपल्यालाही अनेकदा आध्यात्मिक मुकेपणाचा अनुभव येतो. भीती, धाक किंवा गोंधळ यांमुळे आपण गप्प होतो—आपले तोंड बंद करण्यासाठी शत्रू याच युक्त्या वापरतो. आपण शुभवर्तमानातील सत्याची घोषणा करू नये म्हणून याच दुष्ट शक्ती सतत प्रयत्न करत असतात.

यानंतर येशू आपल्या वाड्याची राखण करणाऱ्या “पूर्णपणे शस्त्रसज्ज अशा एका बलवान मनुष्याचे” चित्र आपल्यासमोर उभे करतो. हा मनुष्य सैतानाचे आणि त्याच्या दुष्ट शक्तींचे प्रतीक आहे. आपल्या सामर्थ्याच्या जोरावर स्वतःच्या ताब्यातील जागेची राखण करणारा हा बलवान मनुष्य अजिंक्य वाटतो. पण “त्याच्याहून बलवान असा कोणी त्याच्यावर हल्ला करून त्याला हरवतो, तेव्हा तो ज्या शस्त्रसामग्रीवर विसंबून होता ती काढून घेतो आणि लूट वाटून देतो.” सैतानाचा आणि त्याच्या सर्व कृत्यांचा पराभव आधीच केलेला तो “त्याच्याहून बलवान” म्हणजे येशू. दुष्टाई कितीही बलवान वाटली तरी देवाच्या सामर्थ्यापुढे ती असमर्थ आहे. म्हणून समाजातून, कुटुंबातून किंवा मित्रांकडून विरोध झाला तरी सत्याच्या बाजूने उभे राहण्यास आपण कधीही घाबरू नये. ख्रिस्ताचे अनुयायी म्हणून देवाच्या अंतिम विजयावर विश्वास ठेवून धैर्याने, स्पष्टपणे आणि प्रेमाने बोलण्याचे आपल्याला आवाहन आहे.

असे असले तरी, प्रत्येक प्रसंगी बोलून विरोध करणे आवश्यक नसते. देव आपल्याला कधी बोलायला सांगतो आणि कधी गप्प राहणे म्हणजे तो योग्य वेळी कृती करील असा त्याच्यावर भरवसा ठेवणे होय, हे आपण विवेकाने ओळखले पाहिजे. काही वेळा तापलेल्या वादात पडून काही साधत नाही, उलट दरी आणखी वाढू शकते. मात्र, आपले मौन विवेकातून यावे, भीतीतून किंवा संघर्ष टाळण्याच्या इच्छेतून नव्हे. दुष्ट आत्म्यांच्या खोटेपणामुळे किंवा धाकामुळे आपण गप्प राहत असू, तर आपल्या प्रभूच्या बाजूने उभे राहण्यात आपण कमी पडतो.

भीतीपोटी गप्प किंवा तटस्थ राहण्याचा मोह तुम्हाला कोणत्या प्रसंगी होतो, यावर आज चिंतन करा. राग आणि वैरभाव हा उपाय नाही; पण प्रश्नाला बगल देणेही तितकेच अयोग्य आहे. सत्य सांगणे कठीण असले तरी ते प्रेमाने सांगावे, अशी ख्रिस्ती प्रेमाची मागणी आहे. पवित्र आत्म्याचे मार्गदर्शन मागा आणि तुमचे मौन सुज्ञपणातून येते की भीती व धाक यांतून, हे विवेकाने ओळखा. तुमच्यासमोर येणाऱ्या कोणत्याही दुष्टाईपेक्षा आपला प्रभू अधिक सामर्थ्यवान आहे, या खात्रीने प्रत्येक प्रसंगी त्याच्या बाजूने उभे राहण्याचा निश्चय करा.

हे अथांग सामर्थ्याच्या प्रभू, कोणत्याही खोटेपणापेक्षा आणि दुष्ट आत्म्याने घातलेल्या कोणत्याही मोहापेक्षा तुझे सामर्थ्य मोठे आहे. ज्या प्रत्येक पापाशी माझा संघर्ष चालू आहे, त्यावर तू मात करू शकतोस आणि मला भीतीतून मुक्त करू शकतोस. जिथे नैतिक भूमिका स्पष्ट करणे आवश्यक आहे, तिथे कधीही तटस्थ किंवा गप्प न राहण्याचे धैर्य मला दे. मी सदैव तुझ्याबरोबर राहावे आणि लोकांना तुझ्याजवळ एकत्र आणण्यास हातभार लावावा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

संत योसेफाची नोव्हेना. ही प्रार्थना 10 ते 18 मार्चदरम्यान केली जाते.

विसाव्या दिवसाची चिंतने:
वाळवंटातील 40 दिवस & क्रूसाजवळचे 40 दिवस

प्रायश्चित्तकाळासाठी उपयुक्त साहित्य

शुभवर्तमानावरील आणखी चिंतने

दैवी दयेवरील चिंतन

प्रायश्चित्तकाळासाठी पवित्र शास्त्रावर आधारित चिंतने

आजचे संत आणि सण

मिस्सातील वाचनांचे पर्याय