20 नोव्हेंबर 2026
सामान्य काळातील तेहतिसाव्या आठवड्याचा शुक्रवार
आजची वाचने
ख्रिस्त मंदिर शुद्ध करतो, कलाकार: लॉरेन्स ओपी, CC BY-NC-ND 2.0
येशूने मंदिराच्या परिसरात प्रवेश केला आणि तेथे वस्तू विकणाऱ्यांना हाकलून देण्यास सुरुवात केली. तो त्यांना म्हणाला, “असे लिहिले आहे की, माझे घर प्रार्थनेचे घर असेल; पण तुम्ही त्याची चोरांची गुहा केली आहे.” तो दररोज मंदिराच्या परिसरात शिकवत असे. लूक 19:45–47
आजच्या शुभवर्तमानात मानवी इतिहासातील कदाचित सर्वांत नाट्यमय आणि दूरगामी परिणाम घडवणाऱ्या आठवड्याची सुरुवात होते. आठवडाभर चालणाऱ्या पास्का सणासाठी येशू येरुशलेमला येतो. त्याच्या गेल्या तीन वर्षांच्या सार्वजनिक सेवाकार्यात जे लोक त्याचे शिष्य झाले होते, ते मोठ्या जल्लोषात त्याचे स्वागत करतात. सारे शहर अपेक्षेने भारले आहे. आता तो आपले राजेपण प्रस्थापित करून इस्राएलचे संयुक्त राज्य पुन्हा उभे करील का, असा प्रश्न अनेकांच्या मनात आहे. पण सणाच्या पहिल्याच दिवशी येशू अनपेक्षित कृती करतो: तो मंदिरात प्रवेश करतो आणि व्यापाऱ्यांना हाकलून देतो. आपल्या पित्याच्या घराची ‘चोरांची गुहा’ केल्याबद्दल तो त्यांना खडसावतो.
पास्का हा यहुदी दिनदर्शिकेतील सर्वांत पवित्र सण होता. इजिप्तमधील गुलामगिरीतून इस्राएलची सुटका झाल्याची स्मृती या सणात जपली जात असे. बलिदान दिलेल्या कोकराच्या रक्ताने चिन्हांकित केलेली घरे मृत्यूच्या दूताने ज्या रात्री ओलांडून सोडली, त्या रात्रीची आठवण या सणात केली जात असे. त्याच रात्री वाळवंटातून वचनदत्त देशाकडे जाणारा चाळीस वर्षांचा प्रवास सुरू झाला.
अनेक शतकांनंतर शलमोन राजाने मोरिया पर्वतावर मंदिर बांधले. इसहाकाचे बलिदान देण्यास अब्राहाम तयार आहे की नाही, याची परीक्षा नेमकी याच ठिकाणी झाली होती. येरुशलेममधील त्याच पर्वतावर देवपित्याने आपल्या एकुलत्या एका पुत्राचे जे बलिदान दिले, त्याचे हे पूर्वचिन्ह होते. तेव्हापासून सर्व वंशांतील यहुदी दरवर्षी तेथे यात्रेला येत. ते देवाची उपासना करत, त्याने अब्राहामाशी केलेल्या कराराचे स्मरण करत आणि इजिप्तमधून झालेल्या निर्गमनाचा उत्सव साजरा करत.
पास्का सणाच्या वेळी प्रत्येक कुटुंबाला मंदिरात एका प्राण्याचे बलिदान अर्पण करणे बंधनकारक होते. ही अर्पणे करणे सोपे जावे म्हणून व्यापारी कोकरे, शेळ्या आणि कबुतरे विकत असत. विशेषतः दुरून आलेले यात्रेकरू त्यांच्याकडून ती घेत असत. पण जी व्यवस्था सुरुवातीला सोयीची होती, तिला कालांतराने भ्रष्ट स्वरूप आले. भक्तिभावाची जागा लोभाने आणि व्यापारी वृत्तीने घेतली. नफ्यापुढे पावित्र्य झाकोळले गेले.
येशूने मंदिर शुद्ध केले, ही देवाचा न्याय प्रकट करणारी संदेष्ट्याची कृती होती. खरी उपासना पुन्हा प्रस्थापित झाली पाहिजे, असे तो घोषित करत होता. देवाचे कोकरू अंतिम आणि निर्णायक बलिदान अर्पण करण्यासाठी आले होते. लवकरच मंदिराची जागा एका नव्या आणि शाश्वत कराराने घेतली जाणार होती. त्या कराराच्या केंद्रस्थानी स्वतः ख्रिस्ताचे शरीर असेल: ते बलिदान म्हणून अर्पण केले जाईल आणि त्याचे मांस भक्षण केले जाईल.
या पार्श्वभूमीवर मुख्य याजक, शास्त्री आणि लोकांचे पुढारी येशूला जिवे मारण्याचा प्रयत्न का करत होते, हे समजते. त्यांनी दीर्घकाळ टिकवलेल्या व्यवस्थेला तो धक्का देत होता. ती व्यवस्था अहंकार, आर्थिक लाभ आणि अर्थहीन कर्मकांड यांत अधिकाधिक गुरफटत गेली होती. यात्रेपासून बलिदानांपर्यंत आणि मंदिराचा कारभार चालवणाऱ्या व काही प्रसंगी त्याच्या पुढाऱ्यांना श्रीमंत करणाऱ्या पैशाच्या ओघापर्यंत, बरेच काही पणाला लागले होते.
या संघर्षातून आपल्याला एक महत्त्वाचा बोध मिळतो. देवाची उपासना करण्याच्या आपल्या मुख्य कर्तव्यापासून आपण दूर जातो आणि उपासनेच्या शुद्धतेपेक्षा मानवनिर्मित रूढींना अधिक महत्त्व देऊ लागतो, तेव्हा प्रभूने आपलेही शुद्धीकरण करावे, याची गरज असते. मानवी परंपरांना खोल अर्थ असू शकतो; पण पवित्रतेकडे नेणारे साधन म्हणून त्यांच्याकडे पाहण्याऐवजी त्यांनाच अंतिम ध्येय मानले, तर त्या आध्यात्मिक अडथळा बनतात.
उदाहरणार्थ, ज्या भक्तिपद्धतींनी, उपासनाविधींविषयीच्या आवडीनिवडींनी किंवा आपल्या धर्मग्रामातील प्रथांनी एकेकाळी आपली श्रद्धा दृढ केली, त्यांनाच आपण अजूनही धरून राहू शकतो. पण कालांतराने त्या केवळ सवयीच्या झाल्या असतील किंवा त्यांतून अहंकार वा फूट निर्माण होत असेल. जेव्हा बाह्य स्वरूप मूळ आशयाला झाकोळते किंवा वैयक्तिक आवड भक्तिभाव, नम्रता आणि आज्ञापालन यांच्यापेक्षा वरचढ ठरते, तेव्हा चांगल्या परंपराही खऱ्या उपासनेच्या आड येऊ शकतात.
आज तुमच्या जीवनाच्या मुख्य ध्येयावर चिंतन करा: देवाची उपासना. याचसाठी तुम्हाला घडवण्यात आले आहे आणि याच मार्गाने तुम्ही देवाच्या राज्याचे सदस्य होता. भक्तिपद्धती आणि त्यांविषयीच्या आवडीनिवडी उपयुक्त ठरू शकतात. तरीही तुमच्या धार्मिक रूढी, सवयी किंवा वैयक्तिक मते तुमच्या उपासनेची शुद्धता झाकोळतात का, याचा विचार करा. तुमचे लक्ष बाह्य गोष्टी आणि रूढी यांच्यावर अधिक आहे की देवाच्या उपासनेवर? जर तुमचे लक्ष बाह्य गोष्टींवरच अधिक असेल, तर या विकृती दूर करून तुम्हाला, तुमच्या धर्मग्रामाला आणि त्याच्या संपूर्ण चर्चला पुन्हा पवित्र उपासनेकडे बोलवावे, अशी प्रभूला विनंती करा.
हे देवाच्या परमपवित्र कोकरा, पास्का सणाच्या वेळी तू मंदिरात प्रवेश केलास आणि त्या पवित्र सणात शिरलेल्या विकृती पाहिल्यास. तेव्हा तुझ्या पवित्र आवेशाने तुला मंदिर शुद्ध करण्यास प्रवृत्त केले. त्याच दैवी आवेशाने माझ्या आत्म्याचे मंदिरही शुद्ध कर. वरवरच्या धार्मिक गोष्टींबद्दलची माझी आसक्ती आणि माझ्या आवडीनिवडींचा आग्रह यांपासून मला मुक्त कर, म्हणजे मी आत्म्याने व सत्याने तुझी उपासना करण्यास खरोखर मोकळा होईन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
ख्रिस्तराजाचा नोव्हेना
13–21 नोव्हेंबर 2026 या काळात दररोज म्हणावयाचा नोव्हेना
सामान्य काळासाठी पवित्र शास्त्रावरील चिंतन




